Krantenoplages 1946-2011

Over 25 jaar is het gedaan met de betaalde krant

Het nakende einde van de krant is meermalen aangekondigd en tevens net zo hard onderuit gehaald. Op zoek naar de trend voor Nederland zijn krantenkenner Piet Bakker (UvA en HU) en weblog Sargasso in de actuele en historische data gedoken. Daaruit komt een somber beeld naar voren. Het lijkt erop dat de betaalde krant in Nederland nog maar 25 jaar te gaan heeft.

Als eerste hebben we de oplage van alle betaalde kranten, landelijk en regionaal, van Nederland vanaf 1946 tot en met 2011 op een rijtje gezet.

De glorietijd van de betaalde krant ligt zo te zien tussen eind jaren zeventig en eind jaren negentig. Daarna zet de daling in. Op dit moment zit het op hetzelfde niveau als begin jaren zestig.

Vertekende cijfers

Maar dit overzicht geeft een vertekend beeld. Het gaat hier immers alleen om de absolute oplage. De Nederlandse bevolking is bijna verdubbeld sinds 1946.

We hebben daarom twee reeksen erbij gehaald. Ten eerste het aantal huishoudens. Dit omdat een krant in Nederland voor het grootste deel via de brievenbus op de mat valt. En ten tweede het aantal inwoners van Nederland van 15 jaar en ouder. Deze leeftijd wordt internationaal beschouwd als de groep die daadwerkelijk de kranten regelmatig zou kunnen lezen.

We delen nu de krantenoplage door die twee getallen. Dan krijg je twee lijnen die, uitgedrukt in procenten, de verspreiding weergeeft.

Dat geeft alweer een heel ander beeld. Afgezien van de bijzondere piek na de oorlog, liggen de hoogtijdagen van de krant tussen begin jaren zestig en eind jaren zeventig. En zowel qua huishoudens als qua 15-plussers is de verspreiding nu ongeveer de helft van wat het op het hoogtepunt was.

De trend

De trend van de laatste 20 jaar is onmiskenbaar. Er zijn geen redenen om aan te nemen dat deze trend plots zal veranderen. Daardoor kan de conclusie getrokken worden dat de betaalde krant niet meer dan 25 jaar te gaan heeft. Voor veel kranten komt dit mogelijk al eerder. Kosten van productie en distributie wegen snel niet meer op tegen de dalende inkomsten uit abonneegelden en advertenties. Een marktaandeel van 1% is voor een grote krant niet rendabel te krijgen.

Lees een uitgebreide analyse op Sargasso.

Stephan Okhuijsen

Stephan Okhuijsen is een actief amateur-weblogger op Sargasso.nl. Hij kreeg enige landelijke bekendheid met het volledig doorlezen en het online van commentaar voorzien van de Europese Grondwet. Hij houdt zich graag bezig met democratische vernieuwing en politiek in het algemeen. Als hij tussen het bloggen door tijd heeft, werkt hij als IT (project)manager.

Alle artikelen van Stephan Okhuijsen op De Nieuwe Reporter.

  • http://www.ornstein.org Okke Ornstein

    Nou, dat lijkt me geweldig nieuws! Er staat op deze site een stuk over hoe het “reuzenartikel” verdwijnt, en die afdalende grafiek volgt, niet geheel onverwachts, vrijwel hetzelfde patroon als die van de verspreiding der kranten.

    Kortere artikelen en kleinere kranten; alles compacter, hapklaarder en sneller om maar te concurreren met het gevreesde internet – dat kon natuurlijk niet goed gaan. Drukinkt is geen partij voor bits. Een kabel is echt sneller dan de krantenjongen. Waar krantenmakers ooit het onzalige idee vandaan hebben gehaald dat papier zou kunnen concurreren met beeldschermen – wie het weet mag het zeggen.

  • Jody

    Onderstaande reactie ook sargasso geplaatst:

    Ik zal de laatste zijn om te zeggen dat de kranten er rooskleurig voorstaan, maar domweg een trend uit het verleden extrapoleren naar de toekomst is veel te tricky voor conclusies. zo vermoed ik ook dat de gemiddelde leeftijd waarop vrouwen bevallen van hun eerste kind niet gaat uitkomen op 65… ;-)

    Idd heeft de krant als medium er concurrentie van vele media bijgekregen. De conclusie die je daar ook uit kunt trekken is dat het publiek van de krant vroeger, uiteen viel in twee grote groepen: zij die de krant lazen bij gebrek aan een medium dat beter aansloot bij hun behoeften, en zij die de krant wel degelijk echt in zn functie wisten te waarderen. Die laatste groep was gok ik zo altijd al met afstand de kleinste. Maar vermoedelijk is er in die groep geen afname en zal de trend dus wel degelijk stabiliseren als het werkelijke publiek van de krant samenvalt met het potentiele publiek. (jarenlang was het werkelijke publiek veel groter)

    Kijk je namelijk naar functies, dan vervult de krant (of die op papier of een ipad verschijnt doet er niet toe) nog altijd een behoefte waarin nog niet door een ander medium wordt voorzien. Een economisch breakevenpoint verschuift natuurlijk ook omlaag, zonder distributiekosten bijvoorbeeld, dus dat getal van 1,5 miljoen is alleen relevant voor een papieren medium, maar het staat nergens dat een krant op papier moet zijn.

  • Jody

    @okke ik geloof niet dat er ook maar 1 uitgever denkt dat de gedrukte krant het snelst is. Concurreren kan zeker, alleen niet op snelheid. Gelukkig is snelheid niet het enige waarop je je kunt onderscheiden.

    Er is een onderscheid tussen periodieke journalistiek en doorlopende journalistiek. De eerste heeft in potentie altijd het nieuws als eerste, de tweede vorm van journalistiek (eens per uur, per etmaal, per week, per maand, wat je maar wil) heeft als kracht dat de tijd een filter van relevantie kan worden. Dat is iets waar de maatschappij meer en meer behoefte aan krijgt: het kaft en het koren…

  • http://www.ornstein.org Okke Ornstein

    Als het idee niet was om op snelheid en hapklaarheid te concurreren, waarom dan het verdwijnen van langere verhalen, features, en waarom compactere formaten? De zaterdagkrant lijkt nog het meest op een gedrukte iPad.

    Hoe het ook zij, de krant zoals we die nu hebben zal inderdaad wel een niche product worden. Het is ook helemaal niet erg dat kranten verdwijnen. Het is de journalistiek die bewaard moet blijven.

  • http://www.newspaperinnovation.com/ Piet Bakker

    Natuurlijk kan je een trend niet “domweg” extrapoleren. Dat doen we ook niet. We proberen te verklaren hoe die ontstaan is – niet door onmiddellijke substitutie maar door ander gedrag van nieuwe generaties – en leiden daaruit af dat dit een onomkeerbaar proces is.

    Vervolgens schetsen we 3 scenario’s – op grond van wat er de afgelopen tien jaar is gebeurd – en laten zien dat de totale krantenoplage over 25 jaar op een niveau uitkomt dat exploitatie erg lastig maakt.

    Je zou ook een 4e scenario kunnen schetsen waarbij de daling steeds minder wordt, maar eigenlijk zien we daar weinig aanleiding toe – maar je weet het nooit natuurlijk.

    We stellen overigens ook dat de daling niet voor alle titels geldt – waardoor er best een paar de dans kunnen ontspringen – en dat het digitale model hier niet in betrokken is.

  • Jody

    @okke je maakt nu deels een karikatuur: de succesvolle kranten zetten juist in op features en fatsoenlijke verhalen, maar je hebt ook deels gelijk. Dat zit em in het verschil tussen mijn idee en de uitvoering van de uitgevers. ;-)

    @piet de kop boven het artikel doet anders vermoeden dan wat je nu zegt. Maar het was me al opgevallen dat er op sargasso een minder stellige kop stond. Ik zelf vermoed overigens wel degelijk scenario vier dus, mits je een krant niet definieert als iets gedrukts op papier.