Creëer de Europa-pagina in de krant

Europese eenwording is niet alleen een politiek issue – het is ook een taak voor de media. Er is nog geen echt Europees medium. Nog steeds worden artikelen vanuit de nationale perspectieven geschreven. Voor een echt ‘Europa’ moet er daarom ook in de redacties iets veranderen.

Europa en de EU zijn ver weg, saai, weinig concreet, bureaucratisch, elitair, ondemocratisch. Dat is een veelgehoorde stelling over Europese politiek. Critici eisen meer betrokkenheid van de burgers, sterkere publieke discussies en meer debat over Europa. Als over Europese politiek net zo gediscussieerd zou worden als over beslissingen in Den Haag, zou het wel goed komen met de EU, veronderstellen zij.

Maar tot nu toe is er nauwelijks debat over wat er elke dag in Brussel en de andere lidstaten gebeurt. Want een debat heeft een impuls nodig, en die is er niet. Discussies kunnen niet door de politiek worden afgedwongen. De impuls kan – en moet – daarom van de media komen. Als we een ‘democratischere’ EU en – los van de EU-instituties – een sterkere Europese eenwording willen die mensen betrekt, dan moet ook in de redacties iets veranderen.

Nationale invalshoek

Nog steeds worden issues vanuit een nationale invalshoek bekeken. Journalisten vragen meestal nationale deskundigen om ontwikkelingen uit te leggen – maar zouden wij niet ook eens een Italiaanse of een Portugese hoogleraar kunnen benaderen? Vaak ontbreekt ook een Europese visie in de artikelen en bijdrages: meestal wordt gevraagd wat een beslissing voor het eigen land betekent. Zelden gaat het om Europa als geheel, om de gezamenlijke perspectief. Maar voor een ‘echt Europa’ moeten we vaker verder kijken dan tot de grens.

Dit supranationaal perspectief zou natuurlijk het best een Europees medium kunnen bieden. Maar tot nu toe bestaan er geen media op Europees niveau. Het project European Daily  is ambitieus: een krant voor alle Europese landen zonder nationaal perspectief. Maar het blijkt te haperen. Een nieuwe krant in tijden van dalende oplagecijfers te beginnen, bovendien nog over Europa, juist in de crisis, is geen makkelijke taak.

Ook Euronews, de enige tv-zender dat niet aan een land verbonden is, is nog niet de oplossing. Het programma wordt met meerdere miljoen euro jaarlijks gefinancierd door de Europese Commissie. Dat is eigenlijk met geen enkele westerse grondwet verenigbaar, stelt een Duitse correspondent in Brussel. Want echt onafhankelijke journalistiek is iets anders.

Omdat het moeilijk is – het begint al bij de taal – om een Europees medium te creëren, moeten nationale kranten, tv- en radiostations de taak overnemen: Zij moeten de impuls geven voor debat en de EU controleren zoals ze de nationale politiek controleren. Pas dan ontstaat democratie.

Europa-pagina

Een oplossing voor kranten zou een nieuwe katern kunnen zijn: tussen ‘binnenland’ en ‘buitenland’ komt ‘Europa’. Daar is ruimte voor Europese issues. Niet voor pro-Europese reclame, maar voor kritische journalistiek over Europa en de EU. Wat gebeurt er in Brussel dagelijks, hoe kommen beslissingen tot stand? Tegenwoordig staan alleen de resultaten in de krant.

Op zo’n Europa-pagina zou ook ruimte zijn voor andere visies: commentaren en artikelen uit andere landen bij voorbeeld. We lezen alleen stuken die door Nederlandse journalisten geschreven zijn – maar misschien heeft een Griek overtuigende redenen voor andere standpunten? Op deze manier ontstaan discussies en ontstaat meer begrip voor elkaar, een gevoel van Europese samenhorigheid en eenheid.

Een van de weinige initiatieven in Europa, een wekelijkse pagina in de NRC, werd in 2010 dood verklaard. “Niet veel lezers klommen daarop in de pen”, schreef de ombudsman toen. Maar sindsdien is er veel gebeurt in en met Europa. De samenwerking wordt steeds sterker, niemand kan zich Europa met grenzen nog voorstellen. Tijd dus voor een nieuwe poging.

Benjamin Dürr

Benjamin Dürr (1988) is correspondent in Nederland voor Duitse media. Hij schrijft ook voor De Groene Amsterdammer.

Alle artikelen van Benjamin Dürr op De Nieuwe Reporter.

  • http://www.vvoj.nl margo smit

    Zullen we die nieuwe poging dan ook in de onderzoeksjournalistiek doen? In oktober 2012 verschijnt mijn rapport in opdracht van het Budgettary Control Committee van het Europees Parlement naar onderzoeksjournalistiek in en (vooral) naar Europa. Open deur: het is er nauwelijks. Minder open deur: ligt minder aan het geld dan aan de (door media vooronderstelde geringe) belangstelling bij lezer/kijker.
    De dichte deur: data en documenten worden zo slecht verzameld, gearchiveerd en ter beschikking gesteld (ook na wob-ben) dat het monnikenwerk is.
    Maar er zijn enkele grensoverschrijdende initiatieven: farmsubsidy.org, ‘Europe’s hidden billions’ (BIJ/FT). Die verdienen navolging. Op de European Investigative Journalism Conference, 16 en 17 november in Antwerpen, laten we nog meer voorbeelden zien: http://www.vvoj.nl/cms/2012/07/19/vvoj-conference-2012-program/

  • http://www.china-speakers-bureau.com Fons Tuinstra

    Dat Europa een belangrijk onderwerp is, daar zal weinig debat of zijn. De vraag is hoe je journalistieke capaciteit kunt organiseren, en de kwaliteit van de Europa-berichtgeving kunt verhogen.
    Als een voormalige China-correspondent heb ik de wegsmeltende budgetten aan den lijve kunnen ondervinden. Natuurlijk, daar staan de 21.000 journalisten die de Olympische Spelen verslaan tegenover. Ik gun ze die boterham natuurlijk allemaal, maar het lijkt een beetje buiten alle verhoudingen.
    Dat zou, ook in Europa, efficienter kunnen, ook temidden van smeltende budgetten. Waarom zou een excellente reportage van Saskia Dekkers in Griekenland ook niet in een paar andere landen gebruikt kunnen worden.
    Natuurlijk, journalisten uit Nederland zouden dan ook eens aan andere Euro-commissaris dan Neelie Kroes moeten spreken, maar het lijkt een kwestie van organiseren.
    Niet zeker wie hier de aanzet toe moet geven. Ik verwacht niet dat de toch al conservatieve redacties op dit soort initiatieven zitten te wachten, en je wil ook niet dat de EU dit gaat uitwerken.
    Dat lijkt me een eerste uitdaging.

  • http://www.chrisaalberts.nl Chris Aalberts

    De auteur moet toch eens uitleggen wat er mis is met een ‘nationale invalshoek’. Dit lijkt me de perfecte invalshoek om Europese thema’s te belichten, zeker vanuit het oogpunt van het publiek.

  • Willem Jan van der Woude

    Uitgevers staan niet te wachten op een aparte, onafhankelijke, kritische Europagina, ‘Brussel’ en grosso modo landelijke politici evenmin.
    Het initiatief zal moeten komen vanuit de overkoepelende organisaties uit de lidstaten. En het geld daarvoor uit Brussel.

  • Benjamin Dürr

    @ Chris Aalberts

    Een nationale invalshoek, daar is niks mis mee. Maar we hebben ook een Europese perspektief nodig. Vergelijk het met Nederland: “De Gelderlander” bekijkt issues vanuit Arnhem en beschrijft wat beslissingen in Den Haag voor de regio betekenen.

    Maar er zijn ook landelijke kranten die op het geheel (lees: heel Nederland) gericht zijn.

    Hetzelfde moet volgens mij ook voor Europa gelden.

  • Benjamin Dürr

    @ Chris Aalberts

    Een nationale invalshoek, daar is niks mis mee. Maar we hebben ook een Europese perspektief nodig. Vergelijk het met Nederland: “De Gelderlander” bekijkt issues vanuit Arnhem en beschrijft wat beslissingen in Den Haag voor de regio betekenen.

    Maar er zijn ook landelijke kranten die op het geheel (lees: heel Nederland) gericht zijn.

    Hetzelfde moet volgens mij ook voor Europa gelden.

  • Jan Bierhoff

    Benjamin Dürr noemt enige mislukte initiatieven met Europaberichtgeving, en die lijst kan zonder moeite worden uitgebreid. Het heeft weinig zin om nogmaals in te zetten op een ‘Europa-pagina’, de journalistiek gaat de Europese openbaarheid niet verder ontwikkelen. Er zijn ook voldoende partijen die het stokje kunnen overnemen. Over het thema werd afgelopen jaar in Brussel een internationale conferentie georganiseerd en de neerslag daarvan verschijnt dit najaar in boekvorm. Daarin tal van voorstellen voor het moderniseren van de informatie over Europese samenwerking, institutioneel en niet-institutioneel. Zal op DNR worden besproken.

  • romana abels

    Goed idee! Zo goed, dat het al eerder bedacht is. Dagblad Trouw heeft, zoals iedereen natuurlijk weet, al jaren een Europa-pagina.

  • Rob Geurtsen

    De laatste twee jaar bekruipt mij een steeds sterker wordend gevoel van heftige onvrede over het onbegrip en de eenzijdigheid van de journalistieke schets van economische en politieke problemen in de media in Nederland. Uitzonderingen daargelaten (De Groene is de belangrijkste) is er nauwelijks een perspectief dat de mechismen van europese politieke en de economische crisis uitlegt, zodat ik als burger door de spin van de politieke actualiteit heen kan kijken.

    De europese invalshoek is belangrijk omdat ik met een regionale invalshoek het zicht op de causale verbanden en de context waarin ik leef totaal mis. Het lokale sufferdje in Zoetermeer, of het regionale nieuws van de Gelderlander geven mij geen begrip van processen en details ‘achter het nieuws’.
    we verworden tot pathetische stadse hollanders die het contact met hun omgeving verloren zijn. Vinex-wijkers op nationale schaal.

    Kom op met Europa… het democratisch tekort op Europees niveau zit hem ook in gebrekkige berichtgeving door de media.

    Maar overigens is transparantie op nationaal niveau, gezien het gewauwel van Donner en Spies over de WOB, wellicht van grotere urgentie als het gaat om democratie.

  • http://maartenisbenieuwd.wordpress.com Maarten Corten

    Als de stelling luidt dat Europa belangrijk is voor alle vlakken van ons dagdagelijks leven, waarom het dan verbannen naar aparte katern? Zet voor mijn part een heuse deelredactie op Europese berichtgeving, maar ik zou die nieuwsinhouden lekker integreren in de bestaande katernen ‘binnenland’ (als regelgeving van rechtstreeks nationaal belang is), ‘buitenland’ (als het over de instellingen an sich gaat of over supra-nationale regelgeving), ‘economie’ (spreekt voor zich), enz.

    Met een aparte katern voor de EU zeg je tegen je lezers: “kijk, dit is interessant, tenminste als je bij voorbaat geïnteresseerd bent in de EU. Anders blader je maar rustig door.” Zo maak je het jezelf, volgens mij, nodeloos moeilijk.

    Achter de schermen specialiseren, oké, maar integreer het EU-nieuws in de krant gewoon met het ‘gewone’ nieuws. Wie weet wordt EU-nieuws dan ook ooit als ‘gewoon’ ervaren en niet als geforceerd ‘omdat het moreel gezien moet’. Want da’ s de boodschap die je gaat uitdragen met een extra katern. En da ‘s toch net niet de bedoeling, wel?

  • http://www.nu-vandaag.nl Joost Kok

    Kwam nu pas deze blog tegen en wil alsnog graag reageren.

    Mij verbaast het, net als de auteur van dit stuk, dat er met media niet meer gedaan wordt aan Europa. Nu de verkiezingsstrijd in volle gang is en Europa dagelijks genoemd wordt, vraag ik mij als Europeaan af waar ik een ‘overview’ kan lezen, met achtergronden etc. Er zijn inderdaad prima Europa katernen, maar zij dekken niet de dagelijkse lading. Ik denk dat er een oplossing is; een Europakrant introduceren. Gewoon zoals in een dagelijkse goede krant met nieuws, waar mensen geinterviewd worden, opinies gegeven etc. Een krant die apart in het schap ligt, digitaal gelezen kan worden etc. In diverse talen en wellicht een centrale Engelse versie. Je zou kunnen beginnen met een een-of tweewekelijkse uitgave.

    Wat te zeggen van het idee om dit met diverse landelijke kranten en hun Europese collega’s op te starten? Het zal wat tijd, geld en energie kosten, maar als we samen willen weten in iedere uithoek van Europa, wat er dagelijks gebeurt, wat de mensen bezig houdt (met relevante onderwerpen), als we begrip en eenheid willen creeren, is dit m.i. een goede optie.

    Als we hierdoor van elkaar weten als inwoners van diverse Euopese landen hoe we tegen de dingen aankijken, zullen we denk ik verrast zijn hoeveel we op elkaar lijken en allemaal graag een prettig Europa hebben. Je kunt begrip kweken en vooroordelen uit de weg helpen. Ik ben graag bereid hier verder over mee te denken.

    Meerdere kranten hebben te maken met terugloop in oplage. Een mooie manier om samen een groeirichting te creeren.

    Ik zie overigens na wat googlen dat er een initiatief is: http://europeandaily.com/europe/
    De opmaak en Engelse taal geeft het wat afstand. Een krant in de lokale taal haalt waarschijnlijk meer drempels weg en maakt het toegankelijker.