haren project x

Project X Haren en de media (2)

Journalisten zijn er niet om te zwijgen

Het is middernacht in het centrum van Haren. Om mij heen lopen honderden uiterst agressieve relschoppers. Ik doe met een collega verslag van de facebook-rellen in het Groningse dorp. We staan bewust niet achter de linie van de Mobiele Eenheid. Wie schrijft over rellen, moet ervaren hoe het is om er tussen te staan. Om met eigen ogen te zien hoe agressief de meute is en hoe ver ze gaan.

Als de ME ingrijpt worden ook wij belaagd. Een groep wild om hem zich heen meppende ME’ers drijft ons in de richting van een tweede linie. Mijn collega krijgt klappen. Voor ons doemen ineens politiehonden op. Ze kijken niet heel erg vrolijk. We zwaaien met onze perskaarten.

Een ME’er schopt hard met zijn kisten tegen een bloedende relschopper die dan al weerloos en met een grote hoofdwond op de grond ligt. Een andere agent bijt ons toe dat we weg moeten wezen. Hij voegt er nog woest aan toe dat wij de schuldige zijn.

‘Het is allemaal begonnen met die media’

De volgende dag schuif ik aan bij een inderhaast belegde persconferentie. Binnen een paar minuten hoor ik burgemeester Rob Bats van Haren zeggen dat hij een onderzoek gaat beginnen. Onder meer naar de rol van traditionele media.

Buiten staan gedupeerde ondernemers nog verloren in hun beschadigde en leeggeplunderde winkels. Binnen is de zoektocht naar een zondebok al gestart.

Begrijp me goed. De journalistiek blinkt niet uit in zelfreflectie en kan in zijn algemeenheid slecht tegen kritiek. Net echte mensen.

Maar ik vraag me oprecht af of ‘wij’ hier enige schuld aan hebben.

Noodverordening

De bulk aan berichtgeving over Haren kwam pas op gang toen de burgemeester aankondigde een noodverordening te hebben gemaakt. Op dat moment hadden duizenden mensen al op Facebook aangekondigd af te zullen reizen naar het dorp. De ongelukkige uitnodiging van de 15-jarige Merthe op Facebook was toen al weken oud.

Een burgemeester van een dorp die een noodverordening klaar heeft staan omdat duizenden mensen zijn kleine gemeente dreigen te overspoelen. En dat om een verjaardagsfeestje van een zestienjarige mee te maken.

Dat is nieuws. Uniek voor Nederland. En journalisten zijn er om het nieuws te verslaan.

Geen relligerige toon

De journalisten die ik – soms met gevaar voor eigen leven – aan het werk heb gezien, waren niet de mensen die met stenen hebben gegooid. Integendeel: ze moesten de projectielen ontwijken. Wij hebben in onze verhalen niet aangezet tot geweld. Geen uitnodigingen de deur uit gedaan. Ik bespeur geen rellerige toon. De vader van facebookmeisje Merthe kreeg alle gelegenheid om zijn oproep te doen. Om tegen de mensen te zeggen dat ze niet moeten komen.

De journalistiek heeft bij herhaling aangegeven dat er geen feest was. Dat de politie mankracht genoeg had om in te grijpen en dat de burgemeester van Haren een noodverordening klaar had liggen.

Dezelfde burgemeester overigens die de avond voor de rellen de pers speciaal had uitgenodigd voor een persconferentie. En die zijn er doorgaans omdat iemand wil dat een boodschap de wereld in gaat.

Natuurlijk heeft de pers een verantwoordelijkheid. Maar die ligt in eerste instantie bij het volgen van maatschappelijke ontwikkelingen.

De vraag is wel hoe je die boodschap brengt.

Landelijke radiozenders hebben tot op het laatst opgeroepen vooral wel naar Haren te komen. Dat is ronduit onverantwoordelijk gedrag. Maar ik zou dj’s niet meteen tot journalisten rekenen.

De rest heeft keurig verslag gedaan van een bijzondere ontwikkeling. Met aandacht voor alle facetten. Hoor en wederhoor. Zoals journalisten horen te doen.

Journalisten zijn er niet om te zwijgen.

Lees ook
Andere artikelen op DNR over Project X Haren en de media.

12 reacties

  1. Wim Aalbers schreef op 24 september 2012 om 12:28

    Hoe (zorgvuldig of niet) je ook aandacht geeft, dat wat je aandacht geeft wordt groter.

    Ik hoop dat de discussie hierover niet ook weer voorbij is na een dag of twee.

  2. Esther Walstra schreef op 24 september 2012 om 13:45

    @Wim Aalbers u heeft zojuist het woord ‘communicatie’ of ‘massacommunicatie’ zo u wilt, uitstekend omschreven. Waar je aandacht aan geeft wordt groter, inderdaad. U concludeert vervolgens niets, maarhopelijk bent u niet van mening dat ‘de media’ zichzelf het zwijgen op had moeten leggen zodat de rellen voorkomen hadden kunnen worden? Wat is dan de grens? En wie bepaalt dat? Pers is gelukkig autonoom en moet dat blijven. En wie het daar niet mee eens is moet maar verhuizen naar Noord-Korea of Wit-Rusland. Er is een oud gezegde dat luidt: don’t shoot the messenger. Nog immer actueel.

  3. kennelijk is het buitengewoon eenvoudig om duizenden jongeren te mobiliseren. zou er wat meer aan de hand zijn dan de beweerde slechte rol van de boodschapper. het woord relschopper werd ook gebruikt in het begin van de jaren tachtig toen krakers vochten om een woning. is er wat aan de hand met de prachtige welvaartsstaat waarin wij leven? waar komt de sociale onrust vandaan? praat eens met die jongeren. dat deed ik toen ik nog voor de radio werkte. ook toen schrokken journalisten en andere regenten dat ‘relschoppers’ zomaar aan het woord werden gelaten, maar ik trok me daar niets van aan. ook niet toen de woede zich op mij als boodschapper van het slechte nieuws richtte. kom op journalisten, wakker worden, de straat op, je werk doen, uit die muffe redactielokalen treden.

  4. Jetje schreef op 24 september 2012 om 14:52

    Het was duidelijk dat het meisje een fout heeft gemaakt op facebook, de media heeft het de hele vorige week verkondigd. Niet komen dus. Er is geen feest. Klaar. De jeugd volgt alles, zeggen ze, dus ze wisten het. Wegblijven. Dat ze wel kwamen vond ik al een voorbeeld van achterlijke jeugd. Ze hebben er niks te zoeken. Het meest achterlijke wat ik de volgende dag op de radio hoorde of op inet las, waarom was er niks voor ze geregeld? Feestje. Hier kan ik met mijn kop niet bij. Dit soort tuig verdient geen feestje.

  5. Aad schreef op 24 september 2012 om 14:54

    Zwijgen hoeft en mag niet maar iedereen kan wel kiezen wat en hoe hij informatie en nieuws deelt. Bij De Wereld Draait Door werd lacherig en lollig gedaan, zelfs bij de film ProjectX die werd getoond: “als het maar nie zo wordt, hahahahaha”.
    Je kan ook de film tonen en zeggen: blijf weg, laat het niet ontsporen, neem je verantwoordelijk. En de media hadden als eerste die verantwoordelijkheid moeten nemen. Dat is niet gebeurd en dat is fout en dan is iets anders dan dat ze moeten zwijgen.
    Steek je hand in eigen boezem en zeg dat de manier waarop het naar buiten is gebracht niet de juiste was. Dat zou veel journalisten, kranten, websites, sieren

  6. Gré schreef op 24 september 2012 om 15:20

    Nee, de media zijn NIET verantwoordelijk. De eerste fout ligt bij het meisje dat niet aan vinkt dat het privé is, en (indien zij niet in staat is hier goed mee om te gaan) ook bij haar ouders die haar onbeheerd op Facebook laten. Vervolgens ligt de werkelijke fout bij de gemeente Haren, die wereldvreemd dingen doet als straatnaamborden weghalen (!)… zelf ik als nitwit 50+er kan via Maps en Google Earth (mét foto van het huis) vinden waar ik moet zijn, ook zònder straatnaambordjes. Maar intussen werkt dit wel als een rode lap op een stier; hoe dommer de gemeente doet, en hoe moeilijker zij het wil maken, des te leuker het wordt voor de jeugd om te laten zien dat zìj slimmer zijn, en dan juist wèl komt. Trouwens, de gemeente zélf belegt een persconferentie … Beter ware het geweest iets te organiseren (veld, feest, muziek, alcoholverbod: genoeg grote gemeenten met concert-/ festival-/ hooligan-ervaring om tijdig bij te rade te gaan. Het circuleerde immers al weken op Facebook etc). Maar vrijwel letterlijk zei de gemeente op 22 sept in Nieuwsuur dat zij dit niet wilde: want wie een feest organiseert is juridisch verantwoordelijk/ aansprakelijk voor de veiligheid. Een verantwoordelijkheid die vele andere gemeenten wél nemen, bij voetbalwedstrijden, Koninginnenacht/-dag, popfestival, etc. Doch Haren wast liever de handen in “onschuld”: als gemeente en burgemeester liever juridisch je eigen hachje beschermen, dan dat je je burgers beschermt, met alle mogelijke middelen, – dus inclusief feest & happening.
    De oudheid wist het al: geef het volk brood en spelen. De burgemeester van Haren laat straatnaambordjes weghalen; inderdaad óók een spel: verstoppertje, speurtocht! leuk! maar niet effectief.

  7. Richard Stekelenburg schreef op 24 september 2012 om 15:42

    Natuurlijk moeten journalisten niet zwijgen. Die zijn er om verslag te doen, en daarvoor ben je erbij.
    Waar je volgens mij wel vraagtekens bij kunt zetten is de aandacht vooraf, tot zelfs vlak voor de ongeregeldheden. Dagen lang erop speculeren dat het een chaos wordt. Kranten en nieuwszenders die aankondigen met livestreams de gebeurtenissen vast te leggen. Verslaggevers die ter plaatse aankondigen dat het ‘vooralsnog’ rustig is. Waar is dat voor nodig? Waarom niet gewoon stand-by staan en verslaan als er wat te verslaan valt, zoals jij ook gedaan hebt? Waarvoor overigens chapeau. Heb jij breeduit aangekondigd dat je er zou zijn of ben je gewoon gegaan voor het waarschijnlijke geval dat?
    Ik hoorde vandaag op de radio de vergelijking met het incident in de Nieuwstraat in Kerkrade rondom een wedstrijd Ned-Dui destijds (met Mart Smeets).
    Ik ga absoluut niet de schuld van wat er in Haren is gebeurd bij de traditionele media neerleggen, ook niet bij de nieuwe trouwens. Dat is potsierlijk. Maar enige zelfreflectie over de actieve rol die de media hier (en in vergelijkbare gevallen) hebben gespeeld en spelen, lijkt me wel op zijn plaats. NVJ-secretaris Thomas Bruning liep daar in mijn ogen vandaag op Radio 1 voor weg en dat vind ik jammer. Max van Weezel noemde dat in de uitzending ‘old school’, en daar kan ik me wel in vinden.
    Zelfreflectie, ook hier. En dat is allerminst een pleidooi om te zwijgen.

  8. Esther Walstra schreef op 24 september 2012 om 16:43

    @Richard Stekelenburg
    De media speculeerde dagenlang dat het een chaos zou worden, omdat zij de aankondiging op facebook terecht serieus namen. Had het gemeentebestuur en de veiligheidsregio dit nu ook maar gedaan.

  9. Richard Stekelenburg schreef op 24 september 2012 om 17:06

    @Esther Walstra
    Ik wil niet helemaal verdwijnen in wat gemeentebestuur of veiligheidsregio wel of niet goed hebben gedaan, want dat is een andere discussie, waar ik me geenszins voldoende deskundig genoeg voor acht. Maar op dinsdag werd door de burgemeester al noodverordening afgekondigd. Dat neem je t redelijk serieus. En namen de media het echt zo serieus als jij stelt? Er was óók een hoop lacherigheid over hoe serieus de burgemeester het oppakte.
    Ik vind dat media niet weg moeten lopen voor het gegeven – dat is het althans in mijn ogen – dat zij een vergrotende werking hebben gehad op de gebeurtenissen zoals ze zijn verlopen. In in hoeverre je dat veroordeeld, dat is trouwens een tweede.

  10. Gonzo schreef op 24 september 2012 om 19:37

    Ik ben het met Richard eens. Zodra de media zich voelt aangevallen, komen er gelijk verdedigingsleuzen als: ‘wij stonden daar geen stenen te gooien, we hadden er zelfs last van’. Dat laatste komt omdat sommige durfal- journalisten zo verschrikkelijk slim zijn om tussen de ME en de jongeren in te gaan staan…

    De vraag is: is het verstandig geweest van de media om dit op te pikken? Het antwoord luidt: nee! De media heeft ProjectX uitvergroot en is zelfs letterlijk tussen de gevechten in gaan staan. Dan moet je A: niet op de blaren zitten en B: afvragen of het wel zo’n slim idee was om iedere oproep die de domme Harense burgermeester deed, de wereld in te slingeren. De media (en zeker ook de sociale media) zorgden voor het podium en het publiek. Alleen de voorstelling ontbrak nog.

    Kritiek op de media wordt, vaak door media zelf, te gemakkelijk ontweken. Het gaat er niet om hoe je er verslag van doet, maar het feit dat je er al verslag van doet, moet toch tot leiden tot enige vorm van zelfreflectie in dit geval?

  11. Robert van Barneveld schreef op 24 september 2012 om 22:20

    Ik word er moe van. We zijn van het pad af. Ieder individu is volgens mij verantwoordelijk voor zijn eigen gedrag. We praten over wat,als en wanneer zij , maar we moeten het hebben over de mensen die willens en weten naar haren gaan terwijl de autoriteiten vragen en afraden om niet komen . Ik ben er wel klaar mee. Schade verhalen op de rellers.

  12. Hier ging het wat mij betreft pas echt fout:

    “De bulk aan berichtgeving over Haren kwam pas op gang toen de burgemeester aankondigde een noodverordening te hebben gemaakt.”

    Dat werkte natuurlijk als een rode lap op een stier. Media doken er direct op, want het is – terecht – nieuws. Daardoor is het ook een eigen leven gaan leiden en hoorden uiteindelijk veel meer jongeren van het Facebook-feestje dan anders het geval zal zijn geweest. Bovendien zal het ook niet echt geholpen hebben dat veel media aankondigden dat ze ‘erbij’ zouden zijn. Dat was volledig in tegenspraak met wat dezelfde media op tv verkondigden: ‘er is geen feestje’.

    Zouden er echt zo veel mensen naar het feestje toe zijn gekomen als de media niets hadden gemeld? Persoonlijk vraag ik het me af. Ik durf echter wel te stellen dat de media hoe dan ook een versterkend effect hadden, simpelweg doordat er ineens een paar miljoen Nederlanders meer op de hoogte waren van het aanstaande feestje.

    Tegelijk kunnen we denk ik de media niet de schuld geven van wat een stel raddraaiers uiteindelijk hebben aangericht. Als die halve criminelen niet aanwezig waren geweest, dan had het een leuke, ludieke actie kunnen zijn die zonder problemen was verlopen.

    De echte vraag is dus eigenlijk: wat doen we met die raddraaiers?

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>