nieuwefonds

Een nieuw fonds voor de media (3)

‘Fonds voor Hoogwaardige Media en Journalistiek’ is een essentiele publieke dienst

De versnelde ontwikkeling van technologische middelen verandert de manier waarop het journalistieke ‘product’ wordt gemaakt, verspreid en gebruikt; de rol van de journalist in het vergaren en duiden van informatie verandert sterk. Tot nog toe was distributie de exclusieve taak van de uitgever, niet van de journalist, maar dat is lang niet altijd meer zo. Bovendien is de informatiestroom zodanig groot en complex dat een journalist niet meer altijd als eenling kan werken. Samenwerking met specialisten én met de burger is onontkoombaar.

De crisis in de journalistiek betreft vooral de winstgevendheid van de oude business models van print en omroep; ondertussen werken er meer mensen als ‘journalist’ dan ooit, onbetaald, bijvoorbeeld als fotograaf van lokale branden en ongelukken, maar ook betaald als freelancers, data-visualizers
en bloggers voor websites, enzovoorts. Er zijn ook veel ontwerpers, kunstenaars en schrijvers die visuele en literaire verhalen over de veranderende wereld maken. Dat zijn allemaal vormen die ik ook onder een
nieuw en breder begrip van ‘journalistiek‘ zou willen scharen.

Het hoogste belang van journalistiek

Deze nieuwe journalisten werken vaak op basis van heel andere financieringsmodellen – overheidssteun, omroepbijdragen, abonnementen, advertenties, pay-per-view, crowd-sourcing, en alle mogelijke combinaties daarvan. Het hoogste belang van journalistiek is niet winstgevendheid, maar juist de publieke functie: het produceren en presenteren van betrouwbare informatie en analyse, die onontbeerlijk zijn voor het functioneren van een democratische samenleving. Daaraan is momenteel bepaald geen gebrek. We zien eerder een toename.

Ik zie die fusie als heel positief. In de praktijk van het mediagebruik zie je geen hard onderscheid meer tussen de verschillende media. Ze lopen steeds meer in elkaar over. Tekst, video, audio, metadata: het
hoort er allemaal bij en de gebruiker verwacht gewoon dat het ook allemaal tegelijk aangeboden wordt en online beschikbaar blijft. Die totale integratie gaat nu razendsnel, dus het is goed als de fondsen, die over
die media gaan, ook niet meer gescheiden zijn.

Ik denk dat de fusie de inhoudelijke kant, de non-fictie kant van de fondsen zal versterken. Het lijkt me goed als hier twee dingen bij elkaar komen: enerzijds de artistieke kant van het Mediafonds, met zijn aandacht voor de auteursdocumentaire en nieuwe vormen en manieren van vertellen, bijvoorbeeld in e-cultuur, anderzijds de journalistiek, met de nadruk op inhoud en onderzoek.

Er zou dan, bijvoorbeeld, meer aandacht voor verdieping en vernieuwing van de maatschappelijke documentaire kunnen komen, die past in een Nederlandse traditie. Er is zóveel aan de hand in de wereld, er zijn zoveel verhalen die verteld moeten worden; dit is het moment om een volgende stap te zetten. Het is heel goed dat het Mediafonds de artistieke vorm beheert en bewaakt, maar het wordt volgens mij écht interessant, ook voor de samenleving, als je die vormvernieuwing kunt koppelen aan verhalen die ontsproten zijn aan een journalistieke interesse, een journalistieke geest en degelijk onderzoek.

Breder en verdiepender

Een gefuseerd fonds kan beter toegerust zijn op die verschillende soorten verhalen en verschillende manieren van vertellen. Ik stel me voor dat het fonds breder en verdiepender kan zijn. Het zou kunnen vertrekken vanuit de vraag: ‘‘Is dit verhaal de moeite waard om verteld te worden? Is het iets waar we meer van willen weten? En vervolgens: Hoe? Is de vorm interessant en vernieuwend, of bijzonder tijdrovend? En wie wil ons dit verhaal vertellen? En waarom?’’

Het zou goed zijn om die journalistieke manier van kijken naar wat er verandert in de wereld te combineren met extra aandacht voor andere manieren van vertellen. Die aandacht heeft het Mediafonds nu ook al, bijvoorbeeld inzake e-cultuur.

Investeren in tijd

Als het gaat om het verwerven van toegang tot informatie en de inzet van de middelen en de tijd die je daarvoor nodig hebt, dan zou het goed zijn als het Fonds met name daaraan zou bijdragen. Je moet soms investeren in het leren: leren zoeken in nieuwe archieven, leren uitvinden hoe nieuwe technologie werkt, uitproberen hoe je een verhaal op een andere manier vertelt. Juist omdat de journalistiek als bedrijfstak zo onder druk staat is het bijna niet meer mogelijk voor een gewone journalist te weten hoe hij of zij zich verhoudt tot de nieuwe technologische middelen en ontwikkelingen. Hou ’t maar ‘s bij… Het zou dus goed zijn als een fonds de gelegenheid geeft om tijd te investeren en ruimte te scheppen.

Het bedrijfsleven is niet de vijand, integendeel. Heel veel innovatie komt uit het bedrijfsleven, omdat daar de push veel groter is. Ik was bij het Mediapark jaarcongres; ik denk dat 80% van de aanwezigen werkt bij commerciële bedrijven als Endemol en zich bezighoudt met de implementatie van nieuwe technologie ten dienste van de adverteerder – ‘’…hoe houden wij de kijkers van GTST ook in de zomermaanden vast?’’

Op maat gesneden video-content

Ik denk dan: er zijn nog zoveel andere functies, waarvoor je die nieuwe technologie kunt gebruiken, dingen die misschien niet meteen winstgevend zijn, maar waar wel grote, maatschappelijke behoefte aan is. Denk aan online (video) bibliotheken en het onderwijs bijvoorbeeld: dat heeft grote behoefte aan op maatgesneden video-content. Afleveringen van Tegenlicht of Andere Tijden, maar dan in 15 minuten. Die programma’s zijn gemaakt met belastinggeld, dus waarom zouden we het maatschappelijk gebruik daarvan niet veel beter faciliteren?

Iedere dag verschijnen er nieuwe applicaties waarmee je ouderwetse taken beter en sneller kunt doen – zoals vertalen, verspreiden, het toegankelijk maken van archieven en het delen van bestanden online. Er zijn ook allerlei nieuwe mogelijkheden om mensen bij de politiek en bij de oplossing van maatschappelijke problemen te betrekken.

Onafhankelijkheid

De belangrijkste manier om de onafhankelijkheid van de journalistiek te bewaren is journalisten de tijd geven iets te onderzoeken, bronnen aan te boren, etc. Daar zou het fonds een grote rol in kunnen spelen. Je ziet het ook in de Verenigde Staten, waar een publiek fonds als Propublica geld fourneert om journalistiek onderzoek te laten doen.

Je kunt eigenlijk alleen onafhankelijk zijn als je tijd hebt om je werk goed te doen en daarvoor moet je vaak een beroep doen op extra geld. Fondsen zijn in die zin belangrijker dan ooit. Op dat vlak is er namelijk wél sprake van een crisis in de journalistiek.

Ik zie een ‘Fonds voor Hoogwaardige Media en Journalistiek’ dan ook als een essentiele publieke dienst, die betaald en geborgd moet worden door de overheid, als een belangrijk aspect van het democratische proces. Dat is niet raar, nee, waarom? De overheid staat toch ook garant voor het onderwijs?’

Lees ook
Eerdere afleveringen in deze serie over een nieuw fonds voor de media.

Dit artikel is afkomstig uit 609, het blad van het Mediafonds. 609 vroeg 9 deskundigen naar hun visie op een nieuw fonds voor de media. DNR zal deze week 5 van deze afleveringen publiceren. Alle 9 visies zijn terug te vinden in 609, waarvan een pdf is te vinden op de website van het Mediafonds.

Documentatie over de fusie is hier te vinden.

3 reacties

  1. Neem dan vervolgens de proef op de som en laat het nieuwe fonds bijvoorbeeld uitsluitend een weekendeditie uitgeven, op basis van de formule van de succesvolle Frankfurter Allgemeine Sonntagszeitung.
    Hiermee is tevens voldoende gezegd over de abominabele kwaliteit van de berichtgeving in de Nederlandse media.

  2. Elmar Veerman schreef op 3 oktober 2012 om 13:10

    Zo’n fonds zou kunnen aanhaken bij crowdfunding: journalist of uitgever sprokkelt bv 25% van de kosten bij elkaar, fonds betaalt de rest. Dat klinkt modern maar komt dicht in de buurt van ons ondergewaardeerde omroepmodel. Want ook daar betalen leden een deel en het collectief de rest.

  3. Is er keuze? Advertentiemodel loopt leeg als een luchtballon.
    Morgen beginnen!
    enne: wie doet hier beeldredactie?

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>