Niet alles dat op kaart kan worden gezet, moet op een kaart worden gezet

Zelden heeft een kaart tot zoveel discussie en ophef geleid als de wapenvergunningenkaart van het Amerikaanse Lohud. De website vroeg de wapenvergunningen in Westchester en Rockland op, kreeg de informatie op adresniveau en publiceerde de gegevens als zodanig.

De journalisten van de website wilden hiermee een nieuw perspectief op wapenbezit presenteren, na de schietpartij in Newtown. Dat is ze eigenlijk niet gelukt door alle commotie die deze kaart veroorzaakte.

Vergunninghouders voelden zich op hetzelfde niveau gesteld als verkrachters en pedofielen. Buurtbewoners voelden zich bedreigd, al dan niet omdat ze wel (‘iemand komt mijn wapens stelen’) of geen (‘ik kan me niet verdedigen’) wapens thuis hebben liggen. Vervolgens werden bij een tegenactie de adressen van de verslaggevers gepubliceerd.

Ik heb in de dagen na de publicatie van deze kaart in flinke twijfel gezeten over de manier waarop Lohud dit heeft aangepakt.

Het was een tegenstrijdig gevoel. Aan de ene kant wil ik zoveel mogelijk data ontvangen, zeker op adresniveau. Daarover heerst bij mij geen enkele twijfel. Of ik het vervolgens ook op adresniveau publiceer, is het grote discussiepunt. Maar allereerst naar een Nederlands voorbeeld van een paar maanden geleden.

Vergunningen in Nederland

Want ook in ons land zijn deze gegevens gepubliceerd, echter enkel op gemeenteniveau. Samen met Brenno de Winter heb ik een Wob-verzoek ingediend om deze gegevens te krijgen (tegelijkertijd heeft RTL Nieuws datzelfde verzoek ingediend). De analyse van de data leverde een paar hele goede conclusies op.

Waar de meeste media meldden dat het aantal wapenvergunningen na ‘Alphen aan de Rijn’ daalde door een stijging in het aantal ingetrokken vergunningen, bleek dat toch iets anders te liggen: het aantal intrekkingen stijgt al sinds 2009. Dat patroon is niet veranderd. Het aantal weigeringen is wel enorm gestegen sinds vorig jaar. Data-analyse gaf ons een extra voordeel ten opzichte van de overige media. Er werd meer gedaan dan enkel informatie op een kaartje te zetten.

Ja, ik had ook graag gewild dat de adressen van vergunninghouders in een extra kolom waren toegevoegd. Niet om ze te publiceren, maar om nog betere analyses uit te voeren. Goede datajournalistiek begint klein en eindigt groot.

Onze Wet Openbaarheid van Bestuur beschermt echter persoonlijke informatie. Dat is een fijne gedachte, anders zouden al mijn persoonlijke gegevens die in bezit van de overheid zijn altijd door iedereen op te vragen zijn.

Helaas wordt die privacy vaak als drogreden aangevoerd om een Wob-verzoek te weigeren/beperken. Maar dat is op dit moment niet de discussie. Terug naar het eigenlijke punt, namelijk de manier waarop deze gegevens zijn verwerkt.

Visualisatie

Is het overigens al opgevallen hoe slecht de visualisatie eigenlijk is? De puntjes zijn zomaar op de kaart geplot – overigens vrij eenvoudig om te doen. Het is de meest luie manier om dit weer te geven. Je kunt nauwelijks goede conclusies uit deze visualisatie trekken. Een geaggregeerde vorm is dan beter. Hieronder is daar een voorbeeld van te zien (hier interactief).

Ook aan deze visualisatie valt genoeg te verbeteren, maar het komt dichter in de buurt van een nieuwsverhaal. De informatie is gekneed, er zit een duidelijke onderzoeksvraag achter. En belangrijk, het geeft een eerlijk beeld van de verstrekte wapenvergunningen.

Er zit namelijk nog een gevaarlijk misverstand in de oorspronkelijke kaart: dit zijn wapenvergunningen, maar niet per se wapenbezitters. Het is een makkelijk te maken fout – ik heb het zelf op Twitter ook een paar keer verkeerd verwoord – met grote gevolgen voor de conclusies die je daaruit kunt trekken.

Ook adjunct-hoofdredacteur Marc Schreuders maakt deze denkfout in zijn blog. Nogmaals, op deze kaart zie je niet wie een wapen thuis heeft liggen.

Als krant moet je HEEL DUIDELIJK AANGEVEN dat het om personen gaat die toestemming hebben om een wapen te bezitten. Zo niet, dan laat je ruimte voor lezers om met hun eigen vooroordelen conclusies te laten trekken. Bedenk daarbij ook dat personen die een wapen bezitten, dat vaak niet in hun eigen huis bewaren, maar in de kluis op de schietclub.

Het adres van de vergunning staat echter op het huisadres. En over een half jaar is deze lijst weer verouderd, dus blijft de website deze informatie updaten? Doen ze dit verzoek nu elke week? De kaart is misleidend.

‘The surgeon’s tool’

Volgens mij is het grootste kritiekpunt op deze kaart het gebrek aan nieuws. Op Poynter staat een erg goede analyse: de krant wordt aangevallen op hun hijgerige gedrag, maar je kunt ze juist verwijten dat ze te weinig agressief zijn geweest in de verslaggeving. Het artikel gaat nauwelijks in op de conclusies die uit de data kunnen worden gehaald. Het is een Vox Pop bij gebrek aan data-analyse.

Poynter maakt een treffende vergelijking: ‘use the surgeon’s tools, not a chainsaw approach.’ Je moet gezond weefsel alleen pijn doen als het probleem daarmee wordt aangepakt. In dit geval laat de website zijn verantwoordelijkheid liggen.

There is journalistic purpose and careful decision-making supporting those stories. But The News Journal is taking heat for starting a gunfight just because it could.

In andere woorden: niet alles dat op een kaart kan worden gezet, moet op een kaart worden gezet. Als je het doet, denk er dan goed over na of die vorm de beste vorm is. En wees agressief in het najagen van nieuws. Doe data-analyse. Graaf in de informatie.

Als verweer bracht uitgever Janet Hason van Journal News Media Group de volgende verklaring (opgeschreven door verslaggever Randi Weiner.

Frequently, the work of journalists is not popular. One of our roles is to report publicly available information on timely issues, even when unpopular. We knew publication of the database (as well as the accompanying article providing context) would be controversial, but we felt sharing information about gun permits in our area was important in the aftermath of the Newtown shootings.

Het wordt journalisten ongelooflijk moeilijk gemaakt om hun werk te doen. Veel data wordt verstopt of gemanipuleerd. Het is te prijzen dat een medium deze informatie opvraagt en de overheid eens voor het blok zet om na te denken over een goed opendata-systeem.

Echter, deze publicatie lijkt een averechts effect op te wekken. Meer bescherming van data, minder voldoen aan informatie-aanvragen. Senator Greg Ball ziet zijn kans al schoon om het deksel op de databank te schroeven.

Alsnog heb ik mijn twijfels. Volgens mij is het opvragen en ontvangen van deze data de normaalste zaak van de wereld. En volgens de Wob moet dat niet alleen voor journalisten gelden, maar voor iedereen. Als ik voor openheid ben, moet ik ook accepteren dat iedereen deze informatie op elk moment kan inzien en interpreteren.

De manier waarop Lohud deze data echter verwerkt is zo ontzettend slordig, dat het zomaar eens zou kunnen dat de wetgeving in Amerika nog strenger wordt. Op het moment dat journalistiek zijn plekje in de opendata-wereld kon claimen, faalde het hopeloos. Dus moet ik nu voor of tegen het publiceren van adressen zijn? Ik weet het niet.

Jerry Vermanen –

Jerry Vermanen is datajournalist bij KRO-NCRV. Hiervoor werkte hij bij NU.nl en regionaal dagblad De Stentor.

Alle artikelen van Jerry Vermanen op De Nieuwe Reporter.

  • Twee mogelijke antwoorden.
    1) Je vindt ‘openbaarheid’ op zichzelf goed: publiceren die adressen.
    2) Je vindt dat er een traditioneel journalistiek doel mee gediend moet zijn: adressen niet publiceren.

    In het laatste geval gaat het je of (a) om controle van de macht of om (b) ‘emancipatie van de burger’. Van (a) is geen sprake zolang niet duidelijk is dat er een regel wordt overtreden, sprake is van een onrechtvaardigheid, onzorgvuldig gedrag, leugens of vermijdbare schade. Van (b) is geen sprake zolang die adresgegevens je geen inzicht geven in wapenbezit.

    Het wordt dus pas interessant als uit de adresgegevens extra informatie naar voren komt. Bijvoorbeeld als zou blijken dat de vergunning vooral zijn verstrekt aan mensen met een bepaalde opleiding, politieke voorkeur of andere opvallende eigenschap die iets verheldert over wapenbezit.

  • M

    Ik heb de indruk dat de situatie in Nederland en die in de VS in je artikel soms op onduidelijke manier door elkaar lopen. Vooral de gedachte dat niet iedere vergunnninghouder een wapen bezit en dat de mensen die die wel een wapen bezitten, dat vaak niet in hun eigen huis bewaren is volgens mij erg op Nederland gericht.

    De Amerikaanse overheid weet precies of bij een vergunning ook een wapen behoort want koop/verkoop van een wapen moet binnen 72 uur op de vergunning worden gemeld. Je niet houden aan die verplichting kan een jaar gevangenis opleveren. Het is dus de vraag welke informatie de journalisten precies hebben opgevraagd: vergunningen of vergunningen waarop een wapen staat vermeld.

    Maar dat beide vragen een totaal ander resultaat zouden opleveren is onwaarschijnlijk. Als ik mij niet vergis kost een vergunning voor een handwapen in NY 340 dollar (140 dollar voor een geweer) plus nog eens 90 dollar voor de vereiste vingerafdrukken. Verlenging na drie jaar kost opnieuw 340 dollar. Als je dat afzet tegen de prijs van een vuurwapen, is het niet zo heel erg aannemelijk dat je een vergunning voor de lol aanvraagt.

    En dan nog die schietvereniging: een Amerikaan die zijn wapen(s) in de kluis van een schietvereniging bewaart is net zo zeldzaam als een Hollander die op klompen loopt.

  • Zaken als deze moet je per geval bekijken. Er is simpelweg geen eenduidige lijn te trekken. Eén van de dingen die je je af moet vragen is of het maatschappelijke belang opweegt tegen dat van het individu.

    Als het gaat om locaties waar bedrijf X illegaal chemicaliën heeft gedumpt, zeg ik: publiceren. Maar niet de adressen van de topmannen die het op hun geweten hebben. Want wat levert dat op? Je brengt hun levens wellicht in gevaar terwijl dat niet had gehoeven. Journalistiek voegt het niks toe aan je verhaal.

    In het geval van de wapenvergunningen denk ik dat de betreffende journalisten de verkeerde afweging hebben gemaakt. Als het nu ging om wapenbezit, dan ligt dit geval dichter bij dat van de pedofielen. Maar zoals Gerard Smit aangeeft, hoeven de adresgegevens niks te zeggen over wapenbezit. Op basis van onvolledige informatie nagel je nu mensen aan de schandpaal, mensen die bovendien niks onwettigs doen. Het maatschappelijke belang, anderen waarschuwen tegen het potentiële gevaar van iemand met een wapen, behartig je op deze manier ook niet. Je zaait onnodig onrust.

    Bovendien is hier sprake van luie (data)journalistiek. Waar is het verhaal? Wat wil je hiermee aantonen? Als de journalisten meer kliks wilden, dan is de missie vast geslaagd. Maar van de journalistiekjuf krijgen ze vast en zeker een onvoldoende.

    Daarnaast is de visualisatie bar slecht. Een ‘choropleth map’ met het wapenbezit per regio is veel inzichtelijker.

  • @M

    Goede kanttekeningen (vooral die bedragen, wist ik niet), maar blijft overeind staan dat het ene wordt beweerd (op dit adres liggen wapens) en het andere waar is (deze personen hebben enkel een vergunning voor een wapen dat niet eens op dat adres hoeft te liggen).

    Dat is echt een hele slechte zaak. Het gebeurt in Nederland ook regelmatig dat cijfers verkeerd worden geïnterpreteerd/uitgelegd. Dat heeft vaak geen grote gevolgen, maar bij zulke persoonlijke data… daar moet je heel exact en zorgvuldig mee zijn.

    @Gerard en Herwin

    Het dilemma zit bij mij in het volgende:

    – Ik voel aan dat het een niet te stoppen ontwikkeling is. Data worden steeds makkelijker beschikbaar. Langzaam, maar zeker. Dat houdt in dat ook persoonlijke informatie steeds beter toegankelijk zijn.
    – Vervolgens lijkt het mij erg ingewikkeld om ‘netjes’ te blijven. Oke, de informatie is ergens anders al beschikbaar. Maar betekent dat dat je die informatie ook als zodanig moet herpubliceren?
    – En als je fouten maakt – elke journalist maakt missers, we zijn net mensen – is het extra gevoelig. Dus hoe daarmee om te gaan?
    – En zoals we in dit voorbeeld zien, zijn het beginners in datavisualisatie die ineens briljante data in handen krijgen. De tools om te visualiseren worden steeds toegankelijker, maar ‘the default settings are always the wrong settings’. Hoe voorkom je zo’n verkeerde vorm van visualisatie (en daarmee het verkeerde verhaal)?
    – En tot slot is er met data altijd het verhaal dat je naar je bron verwijst, net zoals je in tekst je bronnen aanwijst. Wijs je dan uiteindelijk toch nog naar de oorspronkelijke dataset met adressen? Veel journalistieke organisaties in Nederland maken hun Wob-verzoeken al niet openbaar. Brenno de Winter doet dat natuurlijk fanfabeltastisch op Bigwobber. Maar hoe doe je dat bij zo’n gevoelig verhaal?

    Ik ben een vat vol twijfels. :)

  • M

    @ Jerry, de bedragen die in de stad NY worden gevraagd zijn wel de allerhoogste van de hele VS (alweer als ik mij niet vergis). Ik zie op het kaartje dat de de data pal boven de Bronx begint en daar eindigt de stad New York. Ik heb zojuist even gekeken bij Westchester County en die vragen zo ongeveer het laagste bedrag voor een wapenvergunning.

    Officieel kun je in NY state een wapenvergunning vrijwel alleen voor ‘Hunting and Target Only’ krijgen en de aanvraag moet door een rechter beoordeeld worden. Zo bekeken is het toch echt wel journalistiek interessant dat er toch zoveel vergunningen zijn verstrekt. Daar komt nog bij dat op dit moment nieuwe wapenwetgeving voor de staat New York op stapel staat. De belangen van alle betrokkenen gaan veel verder dan de vraag of kaartje met wapeneigenaren wel of niet door de beugel kan. De verontwaardiging wordt eerder gedreven door lobbygroepen dan door burgers die bezorgd zijn over de journalistiek.

    Maar ik ben het eens met je twijfels. De informatie had op een andere manier gepubliceerd moeten worden. Dat je ook heel gedetailleerd informatie kunt publiceren zonder de mensen direct aan de schandpaal te nagelen, kun je zien bij de Nederlandse rechtspraak. Vonnissen moeten voor iedereen toegankelijk zijn, maar bij de publicatie op internet worden vonnissen geanonimiseerd. Wie toch namen wil horen, zal net een beetje meer moeite moeten doen. Op die manier wordt de bal gespeeld in plaats van de man – mooi, toch?

    @ Herwin ‘mensen die bovendien niks onwettigs doen’, best wel grappig dat juist dit de meest genoemde reden is om privacy NIET te beschermen: ‘ik heb toch niets te verbergen’.