science-megaphone-300x226

Wetenschapsjournalisten doen ook aan PR

Als we nou eens alle wetenschapscommunicatie afschaffen? En alleen journalistiek houden? Dat vroeg wetenschapsjournalist Maarten Keulemans zich af. Persvoorlichter voor de TU Delft Michel van Baal vindt het overdreven dat wetcom de journalistieke en academische vrijheid zou gijzelen. Wetenschapsjournalisten doen zelf ook – op hun eigen manier – aan PR.

Ik hou er wel van, knuppels in hoenderhokken, dat weet je Maarten. Ik heb je blog over de vraag of we wetenschapscommunicatie niet gewoon moeten afschaffen natuurlijk met belangstelling gelezen.

Bij bijna elke alinea zou ik best een nuancering of tegenargument kunnen zetten, maar dat lijkt me niet zo nuttig. Want met je basisstelling, namelijk dat wetenschapscommunicatie ‘gewoon’ communicatie is zoals elk groot bedrijf het doet, ben ik het in principe niet zo oneens. Over de vraag of dat erg is zijn we het minder eens, denk ik.

Doorschieten

Maar je schiet wel door: de academische vrijheid gijzelen? Wij? Het is toeval, maar vlak voor ik dit schreef had ik een pracht van een parallel bedacht om een verhaal te helpen ‘verkopen’. Helaas, de wetenschapper vond het prachtig bedacht, maar het lag te gevoelig voor de relaties. Dan gebeurt het dus niet.

Natuurlijk niet, de wetenschapper is de baas, ook over zijn PR. Wij kunnen wel helpen, maar het vertrouwen moeten we voortdurend eerst ‘verdienen’, dat heb je al vaker op mijn blog gelezen. Daarmee hebben we meteen een vrij fundamenteel verschil met een bedrijf te pakken, denk je niet?

Wat je niet schrijft

Maar het interessantste vind ik wat je NIET opschrijft. Je schrijft hier namelijk geen woord over de ontwikkelingen in de journalistiek zelf en de mogelijke invloed die dat heeft gehad op het ontwikkelingen in de wetcom-sector. Er is de afgelopen decennia steeds meer journalistiek gekomen (weet je nog, ooit hadden we twee televisienetten?).

De vraag bij de academische wereld om ‘duiding’ is steeds groter geworden. Dat is op zichzelf mooi, maar het geeft ook risico’s want de journalistiek is een vergrootglas en niet altijd rechtvaardig, zoals onlangs nog verwoord door je chef Vonk Kustaw Bessems. En terwijl ‘de journalistiek’ explosief groeide, is de wetenschapsjournalistiek niet meegegroeid. Integendeel, inhoudelijk goed ingevoerde wetenschapsjournalisten zijn bijna overal helaas verdwenen, met als nieuw treurig hoofdstuk het opdoeken van de puike redactie bij de VPRO.

Kennisgat

De Volkskrant-wetenschapsredactie is een paradijselijke uitzondering, niet de regel. Bijgevolg is dat ‘wetenschapsjournalistiek’ grotendeels het terrein van ‘gewone’ journalisten geworden, of jij en ik dat nu leuk vinden of niet.

Er zit een enorm kennisgat tussen de wetenschapper en de journalist, en vaak vind je daar een pendelende wetcommer tussen. Moeten we die nu OOK gaan afschaffen? We houden weinig over zo.

Algemene journalistiek

Van dat gependel merk jij weinig trouwens, want bij de wetenschapsredactie van de Volkskrant is dat niet nodig. Daar bemoeien wij ons ook zelden mee, dat gaat prima. Onze aandacht zit in de algemene journalistiek en andere klussen (hier een tipje van de sluier door collega Roy Meijer). Want even voor het wereldbeeld: van de media-aandacht die een universiteit krijgt is maar een klein deel het werk van wetenschapsjournalisten.

Je kunt de evolutie van wetcom volgens mij niet los zien van de ontwikkeling van de journalistiek in het algemeen, en de wetenschapsjournalistiek in het bijzonder. Ga je niet iets te lichtvoetig om met correlatie en causaliteit? We twitterden er even over en je stelde:

 

Is dat niet een beetje te simpel voor een wetenschapsjournalist? De PR-wereld reageert op veranderingen in de journalistiek, en vice versa. Oorzaak en gevolg lijken me ingewikkelder dan een oneliner. Correlatie en causaliteit, Maarten: dat is bij uitstek jouw terrein.

Slachtofferdenken?

‘Een invasie van wetenschapscommunicatie’, het gijzelen van de journalsitieke vrijheid, hmm, dat voelt bij mij wel een beetje als slachtofferdenken, hoor (Waar heb ik dat toch eerder gehoord?). Kom op Maarten, we zijn met ongeveer 100, verdeelt over pakweg 50 instituten. Die bedienen jullie maar dus vooral 15.000 algemene journalisten. Dat doen we uiteraard lang niet altijd even goed, niet alles wat we doen is briljant of bruikbaar – het is net journalistiek – maar spreek ons daar dan vooral concreet op aan en doe verder wat we allemaal doen: je werkt met de goeden, je omzeilt de mindere goden.

Maar dat we met dat clubbie van ons de journalistieke en academische vrijheid mede kunnen gijzelen, daarmee geef je ons echt teveel eer.

Wij/zij

Bovendien, kan je PR en journalistiek wel zo simpel scheiden in wij en zij, zoals je doet? Laat ik de knuppel eens even naar je teruggooien. Allereerst: ik vind de wetenschapsredactie van De Volkskrant met kop en schouders boven de rest uitsteken, dat ben je vast met me eens.

Ik heb een prikkelend theorietje hoe dat komt, zo als waarnemer op gepaste afstand: jullie zijn er de laatste jaren volgens mij knap in geslaagd om de wetenschap het nieuwskatern in te trekken. Vervolgens hebben jullie vaste pagina’s in dat katern gekregen, en als ik het goed heb ben je bezig om ook de website onder je controle te krijgen (dat is nodig). Daar zit ongetwijfeld veel werk achter, gelobby etc. Ik begreep ooit dat op het halen van de voorpagina een fles champagne staat?

Verkopen

Blijkbaar hebben jullie je ergens gerealiseerd dat je er met alleen hoge kwaliteit niet komt, je moet het ook verkopen. Het leuke is dat we daar een woord voor hebben: PR. Laten we eerlijk zijn: media zijn heel goed in PR. Als geen ander zijn ze in staat hun nieuws in andere media te pluggen. Kijkcijfers nodig? Regel een item in DWDD. Mooie krantenscoop? Bel het NOS journaal.

En intern binnen een medium werken dat soort processen vast ook zo? Je hebt vast een pitch nodig om de chef van het nieuwskatern te overtuigen, niet? Zo’n kort overtuigend verhaal waarom iets echt nieuws is, dat niet het hele verhaal vertelt maar wel de belangstelling triggert. Toch? Je zou het een goedaardige vorm van ‘spin’ kunnen noemen?

Tuurlijk doen wij universiteiten aan PR, net als bedrijven. En mediabedrijven doen dat ook, sterker nog, we kunnen nog veel van jullie leren.

Je begint je blog met een mailtje dat je kreeg van een groep mensen die vindt dat wetjo’s en wetcommers dezelfde bloedgroep hebben. Dat denk ik ook, want we delen namelijk iets bijzonders: passie voor wetenschap. En we delen ook het gevoel dat er meer aandacht voor wetenschap moet zijn. Daarvoor doen we allemaal op onze eigen manier aan PR. Ook ik, en ook gij, Brutus. Kom, bloedbroeder, dan klimmen we uit onze ivoren torens en gaan we een biertje drinken. Lekker verder bakkeleien, lijkt me erg gezellig.

Dit stuk verscheen eerder op het weblog van Michel van Baal.

Eén reactie

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Meer over Opinie (50 van 134 artikelen)
science-megaphone-300x226


Als we nou eens alle wetenschapscommunicatie afschaffen? En alleen journalistiek houden? Dat ...