Twitter geeft de individualisering van de journalistiek een zetje

Dat was een opwindende Valentijnsdag. Niet voor mij, maar voor Twitter en de Zuid-Afrikaanse journalistiek. Op 14 februari ’s morgens vroeg doodde Oscar ‘blade runner ‘ Pistorius, de Olympisch kampioen, zijn vriendin Reeva Steenkamp met drie schoten door de deur van de badkamer, omdat hij dacht dat ze een inbreker was.

Tja….voer voor de wildste speculaties natuurlijk.

Twitter, de telex van de sociale media, stond roodgloeiend. En dat ging een paar dagen door, want de dagen daarna moest Pistorius verschijnen voor het Hof in Pretoria, waar de rechter zijn verzoek voor borgtocht beoordeelde. Televisiecamera’s en fotografen werden niet toegelaten tijdens de zitting. Twitter werd zo de enige directe bron van het nieuws.

Een eerste analyse van de rol van Twitter in de berichtgeving toont een aantal opmerkelijke veranderingen in de journalistiek.

Nieuwsalarm

Op Twitter vloog het dak eraf tussen 14 en 20 februari. Het gebeurt niet zo vaak dat een hashtag, in dit geval #OscarPistorius, zo torenhoog op de wereldranglijst van trending topics staat. Veel tweets kwamen uit de VS en ook uit Europa, met name de UK en Nederland. In totaal werden in deze periode 1.306.313 tweets met de hashtag #OscarPistorius verstuurd, en dat komt neer op 130 tweets per minuut.

Twitter wint het met gemak van andere sociale media zoals Facebook: 85% van de discussie over Pistorius via de sociale media vond plaats op Twitter.  Dit laat zien dat vooral Twitter van belang is voor nieuws.

Beeld , een Afrikaans dagblad uit Pretoria, de stad waar Pistorius woont, plaatste  het nieuws als eerste op Twitter. Daarna pas werd het bericht op de website gepubliceerd. De eerste tweet was om 3 minuten over 8 in de ochtend:

Het nieuwsalarm op Twitter gaat af. Journalisten  duiken in het verhaal. Binnen korte tijd stijgt het aantal tweets tot een kwart miljoen, met daarin een bekend patroon. Eerst gaan de tweets vooral over wat er gebeurd is, daarna komen onderbouwde  meningen en verklaringen, en ten slotte volgen de grappen en commentaren.

Speciale vaardigheid

Interessanter is wat er daarna gebeurt; de zitting van de Magistrate’s Court over de borgtocht. Audiovisuele media worden niet toegelaten en Twitter is de enige mogelijkheid voor live verslaggeving.  Zo wordt Twitter een nieuwsmedium op zich, waar het verhaal en ook de duiding in 140 tekens moet worden verteld.

Het schrijven van dit soort tweets is een speciale vaardigheid en niet vergelijkbaar met normale verslageving. Immers de tweep moet proberen  volledig en gedetailleerd de gebeurtenissen te beschrijven, maar zodanig dat de volgers door de opeenvolging niet de draad kwijtraken. “By putting the facts and legal processes into perspective, the followers were able to understand what was happening,” vertelt Barry Bateman op Memeburn.

Bateman is  een verslaggever van EWN (Eye Witness News),  onderdeel van het Zuid-Afrikaanse mediabedrijf Primedia. Eye Witness News is – zoals de naam doet vermoeden – een website met nieuws gebaseerd op ooggetuigeverslagen. Deze worden ook gebruikt voor de nieuwsuitzendingen van de radiostations van Primedia.

Leidende rol in de Twitterstroom

@barrybateman is een interessant voorbeeld. Hij speelt op Twitter een leidende rol in de nieuwsstroom over de zaak Pistorius; zijn tweets werden het vaakst geretweet, volgens een lijst op Memeburn. Het aantal volgers stijgt van  17.429 op 15 februari tot 122.743 op 21 februari. De verklaring hiervoor is vermoedelijk vooral de objectiviteit in zijn berichtgeving.  Juist door strikt bij de feiten te blijven en de juridische context krijgen zijn berichten een hoge betrouwbaarheid.

Wie de tweets van Barry Bateman analyseert, ziet drie opvallende zaken:

1. Ten eerste vormen de tweets van Bateman  de basis  voor de twitterverslaggeving door collegajournalisten. Zo wordt hij vaak geretweet door andere journalisten en nieuwsmedia.

2. Ten tweede retweeten bekende personen Batemans berichten. Ook wordt hij vaak door beroemdheden aangeraden om te volgen. Cricket-speler Dale Steyn met 225.335 followers  stuurde bijvoorbeeld de volgende tweet:

3. Ten derde ten slotte: de twitterverslaggeving van @barrybateman is interactief. Hij gaat verder dan alleen verslaggeving: hij legt uit en corrigeert misvattingen in tweets van het publiek over de juridische procedures. Bateman vertelt op Memeburn:

“There was a clear appetite for as much information about this case as possible, but there is also a lot of ignorance and misunderstanding of the South African justice system. I tried my best to answer as many questions as possible from followers from day one. It was a hit. Soon my timeline was flooded with new questions.”

Individualisering in de journalistiek

Het aantal mentions voor @barrybateman stijgt tot 89.592. Zo wordt hij zelf een beroemdheid. Twitter geeft de individualisering in de journalistiek een extra zetje. De kwaliteit van de berichtgeving is niet gerelateerd aan de reputatie van een medium, maar de journalist is zelf het merk en bouwt zijn eigen reputatie op.

Twitter, zo blijkt uit de enorme stroom aan tweets over #OscarPistorius, speelt ook een belangrijke rol in het de samenwerking tussen de verschillende platformen. Dat is niet alleen journalistiek interessant, maar ook goed voor de business. Media gebruiken Twitter niet alleen om hun volgers op de hoogte te houden van de laatste ontwikkelingen, maar vooral ook om door te verwijzen naar hun berichtgeving op websites en online edities.

Internet heeft de traditionele verslaggeving fundamenteel veranderd. Het eenrichtinsgverkeer tussen verslaggever en het publiek, gebonden aan vaste formaten en deadlines, is voorbij. De verslaggeving is open, interactief en continue. De case van #OscarPistorius gaat nog een stapje verder. De idee dat op Twitter iedereen journalist is of dat Twitter volstrekt onbetrouwbaar is, wordt weerlegd. De kwaliteit van de tweets van onder andere Barry Bateman laten juist zien dat Twitterjournalistiek een aparte journalistieke vaardigheid is.

Lees ook
Memeburn: Serie statistieken over Twitter en de zaak Pistorius.
2OceansVibe: Hoe journalisten die op sociale media verslag deden van de Pistoriushoorzitting, hun ‘social media influcence’ flink zagen stijgen.
Memeburn: Lijst met de topjournalisten die op Twitter verslag deden van de zaak Pistorius.
Grubstreet: Over de lastige beslissing van Beeld om het nieuws over de moord op Twitter de wereld in te brengen.

Peter Verweij –

Peter Verweij (1949), studeerde sociologie en filosofie aan de Universiteit van Nijmegen. Tot 2011 was hij werkzaam aan de School voor de Journalistiek te Utrecht als docent op het gebied van online journalistiek en computer assisted research and reporting (CAR). Momenteel werkt hij als trainer en consultant in zijn bedrijf D3-Media.

Alle artikelen van Peter Verweij op De Nieuwe Reporter.