En waarom is de scheiding van Samsom precies relevant?

Volgens nieuwsmedia is de scheiding van Diederik Samsom relevant nieuws omdat de PvdA-leider zelf zijn gezinsleven had ingezet tijdens de verkiezingscampagne. Volgens velen is dit een nieuw voorbeeld van de privatisering van het politieke nieuws. Communicatiewetenschapper Rens Vliegenthart meent dat beide punten onzin zijn.

Het was groot nieuws in komkommertijd: PvdA-leider Diederik Samsom bevestigde aan NRC dat hij gaat scheiden van zijn vrouw.

Meteen barstte de discussie op sociale media los over de vraag of hier nu wel of niet over bericht zou moeten worden. Het NRC had dat kennelijk voelen aankomen en vermeldt in haar bericht dat het relevant is want ‘hij betrok als eerste zijn gezin in woord en beeld bij zijn verkiezingscampagne’.

De Volkskrant, net als veel andere media, bericht ook over de scheiding en Raoul du Pré schrijft voor die krant een uitgebreide toelichting en legt uit waarom het relevant nieuws is. De redenatie volgt die van de NRC: als je je gezin in de campagne betrekt moet je niet vreemd opkijken als je scheiding uitgebreid in de krant verschijnt. Campagne-goeroe Kay van der Linde mag tenslotte weer eens beweren dat de Amerikanisering in Nederland weer een stukje verder gevorderd is.

Wat klopt er van al die redenaties?

Het valt best mee met die Amerikanisering

Laten we ten eerste met het laatste punt beginnen: met die Amerikanisering van de Nederlandse politiek valt het enorm mee. Wetenschappelijk onderzoek naar personalisering in Nederland laat zien dat er in de afgelopen decennia helemaal geen duidelijke toename waarneembaar is. Niet op televisie, maar ook in de krant (pdf) komt de politicus en zijn of haar privéleven niet of nauwelijks prominenter naar voren.

Dat is voor een groot gedeelte ook begrijpelijk: in tegenstelling tot de Verenigde Staten kiezen we onze leiders niet direct en in vergelijking met de VS is de politieke partij institutioneel veel dominanter. Hoewel dat verschil nog wel eens gebagatelliseerd wordt, laat politicologisch onderzoek keer op keer zien dat die verschillen er wel zeker toe doen.

Het campagnespotje van Samsom maakte nauwelijks verschil

Ten tweede wordt de indruk gewekt dat het optreden van het gezin van Samsom in de verkiezingscampagne wel eens een groot verschil zou kunnen hebben gemaakt. Dat is uitermate naïef. Maar een heel klein gedeelte van de kiezers zal het spotje van Samsom en zijn gezin hebben gezien. En dat gedeelte heeft in de weken voor de verkiezingen zoveel meer gezien en gelezen over de verkiezingen dat zo’n enkel spotje weinig verschil zal hebben gemaakt.

Bovendien, zelfs kiezers van de partijen waarin de leider enorm dominant is, zoals de PVV, laten zich nauwelijks door de persoon leiden. Ook voor hen is de politieke inhoud nog steeds het meest belangrijke argument om op een bepaalde partij te stemmen.

Scheiding politiek irrelevant

Ten derde blijft de redenatie waarom de scheiding nu precies relevant is in de berichtgeving volkomen onduidelijk. Het lijkt iets te zijn in de trant van: Samsom presenteerde zich als een gezinsman, als je scheidt ben je dat niet meer en daardoor zou de evaluatie van de kiezer van Samsom kunnen veranderen.

Maar waarom dan precies? Zeker als je Samsom de ruimte geeft om uit te leggen dat hij een betrokken vader blijft en daar geen andere redenatie tegenover stelt, biedt de scheiding volgens mij absoluut geen nieuwe informatie over de persoon Samsom die op welke manier dan ook politiek relevant zou kunnen zijn. Ik kan me hierin zeker vergissen, maar de berichtgeving is hier volkomen onduidelijk over. Het verschil met Jack de Vries, die in 2010 met zijn huwelijksproblemen op de voorpagina’s stond is levensgroot: hij bleek een affaire met een ondergeschikte te hebben en werd daar in zijn werk daadwerkelijk negatief door beïnvloedt.

Personalisering is geen slechte zaak: politici vertegenwoordigen het electoraat en daarbij kunnen persoonlijke eigenschappen en in sommige opzichten het privéleven relevant zijn. Dat is voor journalisten echter geen vrijbrief om uitgebreid over dit privéleven te berichten, in ieder geval niet zonder zeer helder, expliciet en reëel uit te leggen wat de politieke relevantie is.

Dit artikel verscheen eerder op Stuk Rood Vlees, een weblog dat de actualiteit duidt met inzichten uit politiek-wetenschappelijk onderzoek.

Lees ook op DNR: Wie doorbreekt de spiraal van de privatisering van politiek nieuws?

Rens Vliegenthart –

Rens Vliegenthart is hoogleraar communicatiewetenschap aan de Universiteit van Amsterdam.

Alle artikelen van Rens Vliegenthart op De Nieuwe Reporter.

  • De redenatie is er één van volwassenen, net zo goed als die van Samson. Betrokken vader is iets anders dan aanwezig zijn in gezinsverband. Media moet aan zelfreflectie doen wat iets anders is dan zelfcensuur.

    Samson die zo betrokken is volgt zijn ‘richtingaanwijzer’ net zo goed als Jack de Vries. Bij de laatste is geen bewijs dat zijn werk daadwerkelijk negatief er door werd beïnvloedt, tenminste heb er in de media geen bewijs van gezien. Denk eerder dat iemand er baat bij had dat het uitlekte.

    Bij Samson kan je dit bij zijn ‘totaal pakket’ optellen en geeft een plaatje van iemands functioneren.

    Dit is de zoveelste ‘komkommer’ van dit jaar, kan van Samson niet wakker liggen, die wordt aan elke kanten door mediaexperts geholpen. Maar wie doet dit voor de kinderen?

  • Rob

    Eén reden is de volgende: Nu is Samsom ‘slechts’ fractievoorzitter. Maar hij bij verkiezingen is hij in de running voor MinPres of iig een ministerpost. Een functie waarbij een 60-70 urige werkweek gevraagd wordt. Kan best, maar elke strubbeling in een privé situatie zal dit onder druk zetten. Een strak georganiseerd (of ontbrekend) gezinsleven is haast een voorwaarde. Een alleenstaande vader die mede verantwoordelijk wil blijven voor zijn kinderen maakt het zichzelf op z’n minst erg moeilijk. Als kiezer wil je die info wel hebben als je de leiders van je land moet kiezen lijkt me.

  • op persoonlijke titel:
    paar vragen:
    Vraag: als NRC meet dat het artikel over Samsom het meest (of in ieder geval) gelezen artikel is in de digitale krant van die dag, en op de open site, is de aanbieder van het nieuws dan nog steeds geroepen om de moraal van het (in dit geval NRC-)volk dient te bewaken en te sturen?

    Als de nieuwe partner van Samsom een politiek relevante functie heeft of had, is het dan relevanter nieuws?

    Is het relevant om de (toekomstige) ex van Samsom te interviewen over de invloeden van haar op het optreden van haar ex, en andersom hoe de campagne ingreep in de familiesfeer?

    Als Rutte gaat trouwen (m/v), is dat nieuws?

    Of wat algemener: heeft de stabiliteit van de privé situatie invloed op je functioneren als politicus? (en als journalist, trouwens ;-)

  • Manon Vonk

    ook op persoonlijke titel:
    Ik vind dit echt ‘komkommer’ nieuws. Volgens mij is op geen enkele wijze de scheiding van Samsom relevant om daar zelfs een item op het NOS Journaal van te maken.
    Ik ben ook als journalist werkzaam en altijd ‘in’ voor een primeur en nieuws, maar volgens mij valt dit niet in de categorie ‘Nieuws’. Eén op de 3 huwelijken eindigt volgens mij in een scheiding en hij mag dan een publiek figuur zijn, volgens mij nog steeds geen nieuws.
    En hierboven ook de terechte opmerking wat dit voor zijn kinderen betekent. Daar is vast niet over nagedacht.

  • Je privé situatie heeft wel terdege invloed op je functioneren als politicus.

    Kinderen dienen buiten een politieke campagne te blijven, raar dat de Raad voor de Kinderbescherming dit toe staat. Kinderen beslissen dit niet zelf maar krijgen, zoals in dit geval, wel met de gevolgen te maken.

    Hier moet maar eens naar gekeken en onderzocht worden wat de lange termijn effecten er op treden bij deze kinderen. Ze moeten ook nog eens naar school, en daar zijn ze ‘genadeloos’.

    De Media in Nederland heeft een functie en die is niet alleen jammeren over dalende oplage cijfers.

    Terughoudendheid is bij een politicus totaal niet nodig, de BBC-affaire over seksueel misbruik van jongeren heeft zo lang kunnen duren door terughoudendheid van journalisten die er van op de hoogte waren.

    Waar gaat terughoudendheid over in zelfcensuur?

  • Ik vind het wel degelijk nieuws als 1 van Nederlands hedendaags politiek leiders gaat scheiden. Erg naar voor hem, zijn vrouw en kinderen. Wens hen allen veel sterkte!!
    Het heeft uiteraard niets met zijn taak en functioneren als politicus te maken.

  • patrick leemans

    …. werd daar ….door beïnvloedt.

    Gaat dit over de media in Nederland?

  • Vreemd dat de rechtvaardiging van NRC voor publicatie (“Samsom betrok als eerste zijn gezin in woord en beeld bij zijn verkiezingscampagne”) onweersproken blijft.

    Samsom was natuurlijk niet de eerste. Al in 1989 gunde Joris Voorhoeve ons tijdens de VVD-campagne een inkijk in zijn familieleven door met vrouw en kinderen naar het strand te gaan. Dat verkiezingsspotje bleef nog lang in herinnering – niet vanwege electoraal succes maar doordat Youp van ’t Hek het in zijn oudejaarsconference met de grond gelijk maakte.

  • Vind dat jullie als journalisten lullig spellen. Doorlopend wordt er met deetjes en teetjes fout omgegaan. Voorbeeld: beïnvloedt als voltooid deelwoord met deetee ook met HUN en HEN hebben jullie het kennelijk moeilijk. Ga eens naar de basisschool op de hoek en laat de juf het je nog eens uitleggen.

  • Mijn juf zou “d’tjes en t’tjes” hebben gespeld in plaats van “deetjes en teetjes”.

  • Renee Douwes

    Spelling en haast zijn lastig te combineren.
    Ik vraag me af waarom men “het”NRC schrijft en “de media heeft”.Dit zijn aperte fouten.