Verslag van het Jatdebat

“Het zijn allemaal boeven op internet”

Media die elkaars nieuws overnemen, niet of slecht aan bronvermelding doen en weigeren te linken naar concurrenten. Dat was de aanleiding voor het Jatdebat van de NVJ dat gisteravond plaats vond in de Amsterdamse Desmet Studio’s. “Waarom doen nieuwsmedia toch zo moeilijk over linken? Alsof het geld kost.”

“Jullie stelen als de raven!”

Peter Vandermeersch is er niet – hoewel hij wel zou komen – maar het debat wordt wel geopend met de uitspraak die hij twee jaar geleden deed om NU.nl aan de schandpaal te nagelen. “Dan maar zonder meneer Vandermeersch”, spreekt debatleider Jeroen Wollaars stoer.

Gert-Jaap Hoekman, hoofdredacteur van NU.nl, is op komen draven om zich te verweren tegen de aantijgingen van Peter Vandermeersch. “Ik ben helaas mijn ravenpak vergeten”, mompelt hij als hij het podium betreedt. Achter de microfoon aangekomen: “Wij doen keurig aan bronvermelding, dus ik snap niet waar Vandermeersch zich druk over maakt. We linken ook, dus als wij nieuws overnemen levert dat nrc.nl alleen maar extra bezoekers op.”

Vervelend voor kranten

Debatleider Wollaars: “Stel dat een krant weken onderzoek heeft gedaan en uiteindelijk een onthulling publiceert. Tien minuten later staat dat nieuws op NU.nl die daar vervolgens miljoenen pageviews mee haalt. Dat is toch vervelend voor een krant?” Hoekman: “Ik zou het willen omdraaien. Stel dat wij stoppen met het melden van zulk nieuws, gaan mensen dan opeens die krant kopen? Dat geloof ik niet.”

Het is typerend voor Het Grote Jatdebat. Nieuws overnemen van andere nieuwsmedia: iedereen doet het en je kan er op diverse manieren tegenaan kijken. Want natuurlijk is het ondankbaar als jij uren of dagen hebt gewerkt aan een primeur, en dat nieuws staat vervolgens in no time op andere nieuwssites, die het in de schoot geworpen krijgen. Maar ja, wat is het alternatief? Het is voor een nieuwsmedium ook gek om nieuws niet te melden omdat dat het resultaat is van het uitzoekwerk van de concurrent. Want nieuws is nieuws natuurlijk.

Niet altijd linken

Maar een bronvermelding met een linkje is toch wel het minste wat je kan doen. Hoewel? Daar is niet iedereen het mee eens. Erik Wijnholds, chef 24 NOS Nieuws: “Wij checken al ons nieuws. Dus als we bij andere media iets nieuwswaardigs zien, dan gaan we dat controleren en we voegen er zelf iets aan toe. Dan hoef je dat andere medium niet als bron te vermelden. Alleen bij echte onthullingen doen we dat. Dus als andere redacties er echt veel werk in hebben zitten, iets uitgezocht hebben.”

Die opstelling leidt tot onbegrip in de zaal. Laurens Verhagen, chef digitaal van de Volkskrant: “Waarom wordt er zo moeilijk gedaan over linken? Ik snap dat niet. Wat heb je te verliezen? Alsof linken geld kost.”

Verkeerde bron van het nieuws

Het ontbreken van bronvermelding is vervelend, maar nog vervelender wordt het als jouw primeur wordt toegeschreven aan een ander medium. Dat overkwam BN DeStem, vertelt adjunct-hoofdredacteur Henk van Ingen: “We hadden een scoop over een Armeens gezin dat rondzwierf in het bos. Omroep Brabant nam dat zonder bronvermelding over en vervolgens verwezen alle landelijke nieuwsmedia naar Omroep Brabant als bron van het nieuws. Dat is heel frustrerend, wij hadden daar heel veel werk in zitten. Dus dat is heel ondankbaar.”

Ondankbaarheid, beroepseer, waardering. Daar gaat het vaak om. “We moeten dat soort emoties buiten de discussie houden”, meent Bart Brouwers, hoofd business development bij TMG. “Het gaat erom wat je voor je publiek kan betekenen. Het gaat om de informatieplicht aan je publiek, dat is belangrijker dan bronvermelding. De lezer wil weten of het klopt en niet wie de eerste met het nieuws was.”

Boeven op internet

De wens van Brouwers om emoties in te slikken, is niet aan iedereen besteed. Dat blijkt als een sportjournalist van het Brabants Dagblad het woord neemt: “Ik kreeg net een sms’je van mijn vriendin: ‘wind je niet op vanavond’. Maar het zit me hoog. Het zijn allemaal boeven op internet. Als ik bij een training van Willem II sta en een voetballer breekt zijn been en ik zet een bericht op internet, dan staat het in no time op twintig sites. Voetbalzone en noem maar op. Als ik 1 regel tik, dan tikken ze 1 regel over. Als ik 5 regels tik, dan tikken ze 5 regels over. Als ik 20 regels tik, dan tikken ze 20 regels over. Daar moet echt een einde aan komen. We moeten deze avond echt met oplossingen komen.”

Hij zal ongetwijfeld zwaar teleurgesteld teruggereisd zijn naar Noord-Brabant. Want een oplossing komt er niet. Ook een pleidooi voor nieuwe wetgeving kan niet op bijval rekenen. Lector Piet Bakker waarschuwt: “Je weet nooit waar een nieuwe auteurswet op uitdraait. Het kan best zijn dat die juist veel minder streng zal zijn. Dan ben je nog verder van huis.”

Achtergronden en duiding

Media-adviseur Alex Beishuizen doet nog een poging om redacties een oplossing aan de hand te doen: “Je kan niet voorkomen dat nieuws door anderen wordt overgenomen, dat hoort bij internet. Leer daar maar mee leven. Het gaat erom wat je als redactie verder met dat nieuws doet, hoe je dat uitwerkt met achtergronden en duiding. Dat wordt niet zomaar gejat. Dat is ook de manier om je te onderscheiden.”

Het resultaat van de avond is wel dat alle aanwezigen het er wel over eens zijn dat nieuwssites minder krampachtig zouden moeten omgaan met linken naar concurrenten. Elger van der Wel van de NOS wist dat het schattigst te verwoorden: “We moeten het publiek centraal stellen en zo veel mogelijk linken. Dan maken we internet samen een beetje mooier.”

Alexander Pleijter –

Alexander Pleijter is hoofdredacteur van De Nieuwe Reporter. Hij werkt als universitair docent internetjournalistiek aan de opleiding Journalistiek en Nieuwe Media van de Universiteit Leiden.

Alle artikelen van Alexander Pleijter op De Nieuwe Reporter.

  • Stefan ten Teije

    Natuurlijk is vooral het overnemen van verhalen waar veel tijd in zit frustrerend. Maar zoals de sportverslaggever van bd al zegt: het gaat ook om het nieuws dat vooral regionale media oppikken omdat ze nu eenmaal overal bij zijn. Nieuws maken is heel gemakkelijk met een groot netwerk, maar in dat netwerk moet je wel investeren. Voornamelijk landelijke nieuwsmedia lijken daar weinig waardering voor te hebben. Dat de NOS het witwassen van nieuws (controleren en zonder bronvermelding publiceren) laat duidelijk zien dat er maar weinig respect is voor de media die als eerste nieuws brengen.

  • Hugo

    Ben erg teleurgesteld over niveau van het debat. Ging vooral over hoe je gejatte artikelen netjes kan verpakken. De belangrijkste vraag: waarom wordt er eigenlijk gestolen? Is helemaal niet aan bod gekomen. Voor algemene nieuwssites lijkt vooral kwantiteit en massa belangrijk, dus dan ‘lenen’ we graag bij de buren. Gevolg is dat vrijwel alle nieuwssites voor zeker 75 procent hetzelfde nieuws leveren en onderling uitwisselbaar zijn. Geen identiteit, geen profiel, geen onderscheid, geen kwaliteit. Dat is blijkbaar de mores op internet. Zie internet als een volwaardig journalistiek product, waar je tijd en aandacht aan moet besteden. Wees anders dan anderen, dan maak je jezelf tenminste niet overbodig. Dat heb ik gisteren helaas niet gehoord. Een gemiste kans voor kwaliteit.

  • Wat Elger zegt: Waarom niet gewoon zoveel mogelijk linken? Wat is er toch mis met normale bronvermelding? Dat je zelf nog eens checkt en belt betekent toch niet dat je dus de oorspronkelijke bron hoeft te vermelden? Ik vind dat zeer storend, vooral dat de NOS en ANP zich standaard schuldig maken aan het witwassen van nieuws en scoops. Hoe erg kan het zijn om even een bron te noemen en linkje te plaatsen? Stelletje kruideniers.

  • De keren dat we bij ThePostOnline nieuws overnemen van het ANP doe ik – als er op dat moment tijd voor is – een snelle google-search om te kijken of het nieuws wel daadwerkelijk van het ANP is. Vaak blijkt dat dan niet zo te zijn. Vervolgens plak ik dan de originele bron in het bericht.

    Het is vuig dat het ANP de originele bron niet wil noemen. Om het witwassen staan ze bekend: Kamerlid X zegt iets tegen TPO, ANP belt na en neemt het over als eigen nieuws.

    De Telegraaf kan ik wel vergeven omdat die standaard niet linken. Twee keer per jaar misschien en dat vind ik dan heel vriendelijk van ze.

    Voor Nu.nl heb ik een zwak want lieve jongens en meisjes en Wilma <3. Daarom koester ik dan ook de vele excuus-mails die ik van de organisatie mocht ontvangen als ons nieuws zonder credit door ze verspreid werd.

    Voorts: bij TPO linken we standaard naar de (media-) bron.

  • Ik zou zeggen: lekker schandpalen – in alle comments roepen “DA HEDDE VAN MIJ GESTOLE HE! NIE MEER DOEN HE!” En dan een factuur sturen. Met een boze wag of the finger foto erbij.

  • Beste (freelance) journalisten,

    Naast de mindere kanten van internet, zoals het rippen van teksten, zijn er ook hele goede ontwikkelingen op komst. Ik verwacht nog dit jaar een flinke verschuiving in de wijze waarop er met content omgegaan wordt. Helaas kan ik er nog niet veel over melden, maar spectaculair wordt het allemaal wel.

  • De manier van werken van het journaille is van de dag beneden peil. Het gaat alleen nog maar om de moordende concurrentieslag om het nieuws en om dat te bereiken wordt alles met voeten getreden. Bronvermelding is een ding, maar het voortdurend gebruiken van bronnen, insiders of ingewijden komt mij zo langzamerhand de strot uit. Feiten en bronnen worden niet mee gecontroleerd, geen hoor en weder hoor en meedoen aan allerlei spelletjes om maar nieuws te maken. Snel op internet. Waar is het journalistieke handwerk van degelijkheid en zorgvuldigheid? Lees mijn boek De Patatbalie hoe dat allemaal in de Haagse kaasstolp gaat. Met het boek zet ik het gesloten bolwerk open.