Fort Europa: beter ‘snowfallen’ over Syrië met De Persdienst

fort europa

De multimediaproductie Snow Fall van de New York Times is inmiddels een begrip in de (internet)journalistiek. De Persdienst, onderdeel van Wegener, komt nu met een vergelijkbare productie: Fort Europa, een longread die de Syrische vluchtelingenstroom vanuit verschillende perspectieven belicht. Hoewel omvang en ervaring van De Persdienst in het niet vallen bij de Amerikaanse gigant, overklast Fort Europa op sommige punten het pionierswerk van Snow Fall en vergelijkbare projecten in binnen- en buitenland.

Nadat de New York Times eind 2012 met diens multimediamonsterproductie Snow Fall kwam werd de titel van het project al gauw een begrip en een werkwoord in de journalistiek. The Guardian volgde met Firestorm en hier te lande pionierde nrc.nl met een mooie longread over De dag dat Berry van Aerle Europees kampioen werd. Ook uitgeverij Fosfor maakt naam met vergelijkbare producties, hoewel de nadruk volgens henzelf op de tekst en niet het multimedia-aspect ligt.

Nieuwswaarde

Toch onderscheidt het nieuwste jongetje in de klas zich op een aantal punten van de rest. Het eerste en belangrijkste punt waarop Fort Europa wint is nieuwswaarde. Een belangrijk punt van kritiek op de Times was dat het onderwerp – een groep ervaren skiërs belandt in een lawine, waarbij enkelen van hen het leven laten – niet in verhouding stond tot het visuele en interactieve geweld, de lengte van het verhaal of de hoeveelheid tijd en geld die in het project waren gaan zitten. Zoals The Awl opmerkt:

“During the story’s construction, it became a situation where it seemed – at least from the outside – like the form began to demand unreasonable length of the content”

En:

“It was a monetary sinkhole: while the coding seems spectacular (and it didn’t destroy browsers, unlike recent efforts by Pitchfork), the sheer person-hours devoted to it were financially untenable.”

Het argument over urgentie en nieuwswaarde gaat ook op voor Berry van nrc.nl: hoewel het onderwerp speels en zeker voor sportliefhebbers interessant is, met daarop aansluitende vormgeving en multimedia, mist het verhaal toch enig gewicht.

Bij Fort Europa is deze relevantie ontegenzeggelijk wel aanwezig. Het dodenaantal, de gruwelijke methodes van leger en rebellen, de geopolitieke impact voor de regio en de vluchtelingenstromen richting buurlanden en Europa – elke dimensie van de Syriëcrisis zou op zichzelf haast al een longread rechtvaardigen.

De Persdienst focust zijn productie op het vluchtelingenaspect. Daarbij komen vluchtelingen zelf aan het woord, maar is er ook ruimte voor verhalen van mensensmokkelaars, grenspolitie, en zelfs een vluchteling die terugkeerde om rebellenstrijder te worden. Die verhalen vertelt correspondent Jessica Maas met haar sterke teksten, maar het multimedia-aspect is haast even belangrijk. Een aantal korte filmpjes, animaties, infographics die de bredere context zichtbaar maken, slideshows, indrukwekkende foto’s en voor elk verhaal een kaartje dat de tocht van de hoofdpersoon samenvat: het lijkt haast teveel van het goede.

Uitgebalanceerd multimediadesign

Te veel toeters en bellen is een grote valkuil bij multimediale projecten, en een veelgehoorde aanmerking op Snow Fall. Fort Europa weet echter door sterke redactie en design een balans te bereiken die de Times ook beoogt, en met het meer recente A Game of Shark and Minnow ook beter benadert:

something that readers would read into and experience and read-out of.

Een alinea uit een FastCompany-analyse van deze recente Times-productie is vrijwel een op een van toepassing op Fort Europa:

“There’s a lot of shiny stuff to distract on the page, but none of it fully makes sense without the prose. You have to read the story to get it. Even better: a lot of it (…) makes you want to read the story. In addition, the videos aren’t overly invasive. Instead of a four-minute clip, they have a GIF effect.”

Een kritische noot bij het design van Fort Europa is dat sommige slideshows en infographics automatisch en wat te rap afspelen. Niettemin zorgen de sterke getuigenissen, de achtergrond en context in infographics, gemixt en ondersteund door de multimedia, dat het gemakkelijk is je aandacht bij het bijna 8000 woorden tellende stuk te houden.

Kosten-batenanalyse

Een derde punt van kritiek op Snow Fall is dat het gaat om producties die financieel niet uit kunnen – in de woorden van The Atlantic:

“There is no feasible way to make six-month sixteen-person multimedia projects the day-to-day future of journalism.”

Hetzelfde gaat, op het eerste gezicht, ten dele op voor Fort Europa. Het team achter de productie telt twaalf namen en desgevraagd gaf correspondente Jessica Maas zelf aan dat, in elk geval in deze omvang, zoiets ook onmisbaar is – hoe vaardig je als backpack journalist ook bent. Zeker wanneer de innovatiefactor verdwijnt, zal het lastiger zijn om intern de benodigde bronnen voor dit soort producties te mobiliseren.

Toch is ook hier vooruitgang zichtbaar. A Game of Shark and Minnow kostte ‘slechts’ een maand om te produceren, en De Persdienst maakt slim gebruik van Creatavist, de tool van longform non-fictiemedium The Atavist.

Een tweede belangrijk gereedschap dat productiekosten sterk kan drukken, was ScrollKit, dat vorige maand is overgenomen door WordPress (wat dit precies gaat betekenen is nog niet duidelijk). ScrollKit trok de aandacht met een videotutorial waarin Snow Fall in een uurtje werd gereproduceerd, waarop de Times subiet met juridische dreigementen kwam. Het bestaan van de tool is niettemin een hoopvol teken voor kleinere mediabedrijven en freelancers.

Promotie

Een laatste punt van kritiek op Fort Europa is de promotie. Correspondente Maas gaf aan dat daarover wel is gesproken voorafgaand aan publicatie, en er zijn door De Persdienst inderdaad een persbericht, twee posts op Facebook en twee tweets verstuurd. De weelde aan design en multimediale content gaat in deze berichten echter verloren – en de link in een van de tweets is defect. Screenshots van de sterkste visuele elementen waren een simpele verrijking van social media posts geweest.

Bovendien verdient een productie van dit formaat een promocampagne van minstens een week, met wellicht teasers, dagelijkse visueel rijke updates, en meer. Mogelijk is hier de oudmediale afkeer van vermenging tussen commercie en journalistiek aan het werk – mogelijk is het ook een kwestie van beperkte ervaring met social media marketing an sich. Een plus is in dat opzicht de hoeveelheid buzz en mond-tot-mondreclame die lezers en meewerkende journalisten zelf op Twitter maken, hetgeen aantoont dat de productie inderdaad veel indruk maakt bij het publiek.

Aansluitend bij de promotie is de vraag waarom deze productie niet tegen betaling online staat, bijvoorbeeld in Blendle, eLinea of een ander geschikt platform. Zoiets doet nrc.nl sinds eind oktober bijvoorbeeld wel, om “iets van onze investeringen terug te verdienen en dit soort verhalen levensvatbaar te maken“. Mogelijk is Fort Europa een paradepaardje voor De Persdienst – maar dan is de vraag waarom de promotie te wensen over laat des te prangender.

Journalistiek zoals het moet

Niet elk verhaal leent zich voor multimedia en media kunnen zich niet veroorloven elk verhaal te ‘snowfallen’. Multimediaproducties zullen de journalistiek kortom niet redden. Zij zijn echter wél de toekomst van de journalistiek in zeker opzicht: longreads over ‘grote’ onderwerpen, waarbij je van mening kunt verschillen over wat ‘groot’ betekent, zullen niet meer zonder goede, uitgebalanceerde multimedia kunnen, simpelweg omdat het publiek die ervaring zal verwachten en eisen – al dan niet tegen (micro)betaling.

En terecht: een verhaal ‘snowfallen’, of beter gezegd, ‘fort europa’en’, maakt de leeservaring niet alleen prettiger en eenvoudiger, het tilt een onderwerp ook naar een geheel nieuw plan. Tools zoals Creatavist en ScrollKit en groeiende expertise bij redacties zijn tegelijkertijd tekens aan de wand van deze ontwikkeling alsook belangrijke pijlers waarop meer en betere innovatie gebouwd kan worden. Indien redacties deze ervaring en kennis bovendien durven te delen met hun vakgenoten, en indien de huiver verdwijnt voor sterke, slicke promotie van speciale producties, mag de lezer in zijn handjes knijpen.

Bekijk Fort Europa hier.

Het volledige interview met correspondente Jessica Maas is hier te lezen.

Full disclosure: auteur dezes was van januari tot september 2013 op freelancebasis werkzaam voor De Persdienst, vanuit Buenos Aires, Argentinië.

Simon van Woerden –

Simon van Woerden is freelance buitenlandcorrespondent. Zijn grootste interesses zijn ontwikkelingsjournalistiek en journalistieke ontwikkeling. Online is hij te vinden op @svwrd. Lees meer van zijn hand op Contently.

Alle artikelen van Simon van Woerden op De Nieuwe Reporter.

  • Jolanda

    Jammer dat de link naar Fort Europa niet werkt.

  • Bob van Huet

    Een mooi verhaal van Simon, waar we natuurlijk blij mee zijn en ook lering uit zullen trekken wat betreft de PR, maar inderdaad wel handig als de link in bovenstaand stuk ook werkt. Bij ons doet ie het gelukkig wel :)
    https://creatavist-rhz180g.creatavist.com/forteuropa

  • Simon van Woerden

    Thanks Bob – het is gefixt door onze hoofdredacteur zie ik. Oh ironie, dat ik me beklaag over de link en dan dezelfde fout maak.. Muphry’s Law in full effect.

  • Peter Schong

    Bedankt voor deze prachtige recensie en de nuttige kritiek! Overigens is er wel meer aan promotie gedaan. In de Wegener-kranten stonden vorige week 2 grote artikelen met een verwijzing naar de longread. Op de sites van de dagbladen staan banners waarmee de longread in een pop-up geopend kan worden. En de kranten hebben zelf ook de longread getwitterd.

  • Pingback: De Persdienst ‘snowfallt’ met Fort Europa | Nieuwslab()