Bij welke nieuwe journalistieke stroming hoor jij?

Het Britse onderzoekscollectief Bellingcat staat voor een nieuwe ontwikkeling in de journalistiek, net als de optimistische toon van Sublime FM, het activisme van De Correspondent en The Guardian en een experimentele website als Structstories. Petra ter Doest beschrijft zes nieuwe journalistieke stromingen en is benieuwd bij welke stroming jij je thuisvoelt.

De wind van verandering die door de journalistiek blaast, houdt niet stil bij de techniek, de distributie en het publiek. Ook het doel van de journalistiek staat ter discussie. Het onderstaande overzicht waarin zes stromingen worden beschreven die nu relevant zijn, is gebaseerd op de mattermap Van Sublime FM tot de Correspondent: nieuwe stromingen in de journalistiek. In de mattermap staan ook de hyperlinks naar de voorbeelden die hieronder worden genoemd. Als je de mattermap bekijkt, kun je ook je stem uitbrengen op de stroming waarbij je je het meeste thuisvoelt.

1. Positieve journalistiek

Met een zure, cynische toon en berichtgeving over alles wat er verkeerd gaat in de wereld jaag je de lezer maar weg. Zeker in deze ingewikkelde en beangstigende tijden. Positieve journalistiek wil de lezer inspireren met verhalen die optimistisch stemmen.

Voorbeelden: de nieuwe koers van Erik van Gruijthuijsen bij de Wegener kranten, het Nieuws van de vooruitgang op Sublime FM, het Eindhovense platform E52, Elsevier Juist, Upworthy, de sectie Good News van de Huffington Post, Charles Groenhuijsen in nrc.next.

2. Constructieve of oplossingsgerichte journalistiek

Door de camera altijd te richten op alles wat mis gaat in de wereld, draagt de traditionele journalistiek bij aan een sterk gevoel van onbehagen. De journalistiek kan relevanter zijn en een positieve bijdrage leveren aan de grote problemen in de samenleving als de aandacht wordt verlegd naar oplossingen en naar zaken die goed gaan.

Voorbeelden: De Correspondent, de aanstelling van een docent Constructieve Journalistiek bij Windesheim, Solutions Journalism Network, The Marshall Project van Bill Keller, Education Lab van Seattle Times, Britse platform Positive News,  de ‘restorative narrative’ als genre.

3. Activistische journalistiek

Journalisten kunnen actievoeren om bepaalde doelen te bereiken. Vooral om bewustwording ten aanzien van een specifiek onderwerp te creëren. De doelen van deze stroming hebben vaak te maken met duurzaamheid, internationale samenwerking en ontwikkeling, diversiteit en mensenrechten. Zowel journalisten als activisten houden zich hiermee bezig.

Voorbeelden: OneWorld, De Correspondent, The Guardian, The Christian Science Monitor, Fusion, The Optimist (voorheen Ode), projecten van Witness.

4. Burgerjournalistiek

Op plekken waar journalisten niet (langer) komen, kunnen burgers zelf onderzoek doen en verslag uitbrengen. Deze mensen zijn vaak ook activisten en hebben of een direct belang of ze zijn gegrepen door het onderwerp. In Nederland mag het platform Dichtbij dan zo’n beetje de doodsteek hebben gekregen van TMG, als je internationaal kijkt, kun je je niet aan de indruk onttrekken dat de burgerjournalistiek gaten van belang probeert te vullen.

Voorbeelden: Bellingcat, Rami Jarrah, Thomas van Linge uit Buitenveldert, project Papo Reto van Witness.

5. Curerende journalistiek

In een wereld met veel meer informatie dan mensen aankunnen, is het aan de journalistiek om voor overzicht te zorgen. Op basis van kennis en ervaring kunnen specialisten voor hun lezers relevante informatie selecteren en op een rij zetten. Deze rol is net zo belangrijk als die van de oorspronkelijke verslaggever. De curerende journalist is in de eerste plaats dienstbaar en heeft wel iets weg van die van de documentalist.

Voorbeelden: Storyful, publicaties op basis van software zoals Storify, Timeline en Mattermap, Crowdvoice, Global Voices.

6. Gestructureerde journalistiek

Een grotere houdbaarheid van journalistieke informatie is om meer redenen belangrijk. Journalistieke informatie is te duur om maar één dag bruikbaar te zijn. Daarnaast willen lezers zelf bepalen wanneer en hoe ze informatie consumeren. Doel van de ‘gestructureerde journalistiek’, die nog vooral experimenteel wordt bedreven, is dat journalisten brokjes informatie maken en coderen die eindeloos en op allerlei manieren gerangschikt kunnen worden. In verschillende artikelen en in verschillende vertelvormen.

Voorbeelden: Circa (inmiddels opgeheven), Structstories.

Is er dan geen overlap?

Zijn die stromingen wel zo eenvoudig te scheiden, vraag je je misschien af? Constructieve journalistiek is vaak positief. En heeft ook al snel een activistisch karakter. Dat is zeker waar. Voor een uitgebreider overzicht van deze stromingen, waar ze vandaan komen, hoe ze overlappen en toch ook weer verschillen, kun je het artikel lezen ‘6 nieuwe stromingen in de journalistiek’ dat ik op 17 december publiceerde via Reporters Online/Blendle.

Mis je ten slotte een stroming, of ben je het niet eens met de indeling, dan hoor ik het graag. Laat je reactie hieronder achter of mail naar petra@petraterdoest.nl.

Petra ter Doest –

Petra ter Doest werkte voor kranten, televisie, vak- en publieksbladen en websites. Zij maakte deel uit van de hoofdredactie van Elsevier en ontwikkelde de succesvolle bijlage Elsevier Thema. Ze is een van de initatiefnemers van Mattermap.

Alle artikelen van Petra ter Doest op De Nieuwe Reporter.

  • Mana Morris

    Welke journalist durft in de zaak van Mana te duiken?
    Zie zitting op 4 februari om: 11:15 hof Arnhem Walburgstraat 2-4