Laat niet de peilingen bepalen wie mee mag doen aan het RTL-premiersdebat

rtl premiersdebat

Op zondag 26 februari vindt het vaak zeer bepalende ‘premiersdebat’ van RTL plaats. Op 1 februari beslist RTL welke vier lijsttrekkers mee mogen doen. Dat keuze wordt bepaald door de Peilingwijzer, het gewogen gemiddelde van de belangrijkste opiniepeilingen. Volgens Niels de Boer is dat vanuit journalistiek oogpunt een slechte zaak.

Het RTL-premiersdebat leidt tot nepnieuws. Dat valt te concluderen als de redactie vasthoudt aan het format waarin ze vier lijsttrekkers uitnodigen op basis van de peilingen. Het is een onbegrijpelijke keuze in een tijd waarin het belang van onafhankelijke journalistiek zo essentieel is. Terwijl RTL-nieuws iedere dag verslag doet van de actualiteit, lijkt de redactie geen lering te trekken uit hun eigen verslaggeving van de Amerikaanse verkiezingen.

Onbetrouwbare peilingen

De hele wereld zag tijdens die verkiezingen dat peilingen er enorm naast kunnen zitten. Een groot deel van Nederland stond raar te kijken toen op die bewuste dag niet Hillary, maar Trump werd verkozen tot president. Terwijl de peilingen de avond ervoor duidelijk aantoonden dat er voor het eerst een vrouw het Witte Huis zou betreden. Selecteren op basis van peilingen is dus zeer onbetrouwbaar. Dit wordt zelfs in de Volkskrant bevestigd door de maker van Peilingwijzer zelf.

De presidentsverkiezingen in de Verenigde Staten toonden weer eens aan dat de media een cruciale rol spelen in de publieke opinie. De nep-berichten die onder andere uit Macedonië de online wereld werden ingeslingerd lieten zien hoe kwetsbaar mensen kunnen zijn die leven in hun eigen filterbubbel. Facebook en Google erkenden dat zij actie moeten ondernemen om dit soort valse berichtgeving te voorkomen, omdat het een gevaar is voor de democratie. Objectieve berichtgeving is essentieel om een weloverwogen stem uit te kunnen brengen.

Gebalanceerde verslaggeving

Daar ligt de belangrijkste taak voor de journalistiek. Gebalanceerde verslaggeving van de actualiteit. Maar ook hier ging het fout bij de Amerikaanse presidentsverkiezingen. De Amerikaanse media deden gretig verslag van de ‘corrupte’ Hillary, toen de directeur van de FBI vlak voor de verkiezingen een onderzoek startte. Het wordt als bepalend moment gezien in haar ondergang. Al maanden daarvoor rouleerde al de geheime documenten over Trump en zijn banden met Rusland. Een enkele linkse nieuwswebsite durfde er een bericht over te plaatsen. Overige media publiceerden niets over het geheime rapport. Pas na de verkiezingen kwam het nieuws naar buiten.

De rol van de journalistiek wordt alleen maar belangrijker als de machtigste man op aarde het niet zo nauw neemt met de waarheid. Hij lapt wetenschappelijke bevindingen aan zij laars en volgt liever zijn eigen instinct. Hoezo klimaatverandering? In een wereld waar de ‘waarheid’ steeds moeilijker te vinden is, moeten juist journalisten beide kanten van het verhaal laten zien. De lezer en de kijker kan dan zelf zijn keuzes maken op basis van inhoudelijk correcte verslaggeving.

Foute journalistieke keuze

Als docent journalistiek probeer ik dit iedere dag duidelijk te maken aan mijn studenten. Als waakhond van de maatschappij moeten journalisten niet een simpel doorgeefluik zijn, maar kritisch zijn op hun verantwoordelijke taak om de juiste informatie aan de lezer of kijker over te brengen. Een journalist selecteert informatie op basis van betrouwbare bronnen.

Dat nu nota bene de redactie van een van de meest vooraanstaande nieuwsmedia in Nederland deze journalistieke keuzes maakt, kan ik niet uitleggen aan mijn studenten. Hiermee wordt door de journalistiek zo’n duidelijke stempel gedrukt bij aanvang van de verkiezingscampagne, waarmee je het verdere verloop van de campagne al kan uittekenen. Een strijd op rechts.

Beste Stephan Koole, chef poltieke redactie van RTL nieuws. Wees bewust van uw belangrijke taak als journalist. Maak keuzes op basis van inhoud en verschuilt zich u alstublieft niet achter een selectie op basis van onbetrouwbare peilingen. Zorg voor een evenwichtige berichtgeving, zodat het Nederlandse volk een weloverwogen stem kan uitbrengen. En anders ga ik zo langzamerhand ook in Trumps waarheid geloven: de media zijn onbetrouwbaar.

Dit opiniestuk verscheen vandaag ook in Trouw.

Niels de Boer

Niels de Boer is docent Media, Communicatie en Informatie aan de Hogeschool van Amsterdam.

Alle artikelen van Niels de Boer op De Nieuwe Reporter.

  • Johannes Schokker

    We leven in een democratie waar we een pliriforme
    samenstelling aan politieke richtingen kennen.
    De politieke beschouwingen door de verschillende media zijn
    gekleurd.
    Hierdoor wordt niet zelden een vertekend beeld gegeven, informatie wordt aan elkaar via digitale media doorgegeven, en is niet zelden objectiever en ongefilterd
    Er is behoefte aan meer openheid en alle richtingen dienen zich te kunnen uiten. Stop met de paternalistiche benadering, de onvrede over de gevestigde politieke elite is achterhaald. Niet roepen dat er sprake is van populisme en onderbuikgevoelens, maar weerleggen met niet verzonnen en goede argumenten. Het ledenaantal van de ons bekende politieke partijen is geen afspiegeling van onze maatschappij. Het is tijd voor vernieuwing!