7 tips voor wie wil klagen over journalisten

Het kan zomaar gebeuren: ze hebben het over jou in de krant, op de televisie of een website en er deugt weinig tot niets van. Wat te doen? Zeven tips voor klagers.

1.      Stel de reële schade vast.

Het maakt nogal verschil of je in het bericht beschuldigd wordt van flessentrekkerij (geheel ten onrechte, nemen we nu maar even aan) of dat in het voetbalverslag je naam als maker van het winnende doelpunt verkeerd is gespeld. In het eerste geval staat je reputatie op het spel en moet je alles uit de kast trekken om de schade te herstellen of tenminste te beperken – zoek zo nodig juridisch advies. Bij het tweede voorbeeld volstaat schouderophalen of desnoods een vriendelijk, corrigerend mailtje – jammer voor het ego, maar verder geen man overboord, tenzij je misschien dacht dat je kansen had op de transfermarkt. Maak kortom, van een mug geen olifant (doe ook niet het omgekeerde).

2.      Zoek de bron van de ellende.

Hoe komen ze eigenlijk aan die informatie? Natuurlijk is de redactie verantwoordelijk voor publicatie, maar als zij zich baseert op een bron (een buurman, een persbericht, iemand op sociale media) kan het geen kwaad die daar ook op aan te spreken.

3.      Zoek het hogerop.

Natuurlijk kun je een klacht indienen bij de auteur van het bericht, maar veiligheidshalve is het beter om je schriftelijk tot de hoofdredactie te wenden: zij is eindverantwoordelijk voor de berichtgeving en de behandeling van klachten. Haar (mail)adres vind je meestal bij de contactgegevens op de website. Zo niet, bel dan even met het algemene nummer en vraag erom.

4.      Zeg waar het op staat.

Beperk je in de klacht tot de essentie. Wat zit je het meeste dwars? Kloppen de feiten niet? Wordt er iets geïnsinueerd aan jouw adres? Hebben ze je niets gevraagd? Raadpleeg onze Leidraad om te kijken welke verwijten in aanmerking komen en welke termen daarvoor worden gebruikt: eenzijdig, tendentieus, wederhoor, privacy? Houdt het wel zakelijk en beleefd.

5.      Weet wat je wilt.

Wees duidelijk in je verwachting ten aanzien van de redactie: zoek je alleen een luisterend oor, een excuus, of moet de zaak wat jou betreft echt rechtgezet worden? Journalisten vinden overigens ‘rectificatie’ een heel zwaar woord, zij spreken liever over een ‘correctie’, ‘aanvulling’ of ‘verbetering’. Dat maakt niet uit, zolang het op hetzelfde neerkomt. Denk overigens ook aan de website, het digitale archief en sociale media. Een rectificatie zou online tenminste gekoppeld moeten worden aan het oorspronkelijke bericht.

6.      Onthoud: journalisten zijn ook mensen.

Als er fouten gemaakt zijn, is dat vervelend, maar zelden het gevolg van kwade opzet. Journalistiek is mensenwerk. Blijf daarom redelijk. Als het gewraakte bericht onderin pagina 14 stond, kun je niet verwachten dat de krant de voorpagina inruimt om jou genoegdoening te bieden. Omgekeerd, mag je verlangen dat een heuse rechtzetting niet koploos begraven wordt in een rubriekje dat niemand ziet. Probeer daarover afspraken te maken.

7.      Bedenk: er is altijd nog een Raad voor de Journalistiek.

Kom je er niet uit met de redactie, dan kun je je tot de Raad wenden. Stel je op de hoogte van zijn werkwijze. Vorig jaar is het aantal ingediende klachten fors gegroeid. Is dat goed of slecht nieuws? Je kunt concluderen dat meer mensen de Raad weten te vinden, maar ook dat de journalistiek kennelijk meer reden tot klagen heeft gegeven. Wij hechten niet zo aan groeicijfers. Het gaat er allereerst om dat de Raad een functie vervult, een bijdrage levert aan de kwaliteit van de journalistiek. Het verdient natuurlijk de voorkeur dat burgers en journalisten hun mogelijke geschillen zelf oplossen, maar het is goed dat er op de tweede lijn een laagdrempelige mogelijkheid is om een klacht onafhankelijk te laten beoordelen.

De voorzitter van de Raad voor de Journalistiek heeft geen stem in de beoordeling van klachten. Hij verwoordt slechts zijn eigen mening.

Deze blogpost verscheen eerder op de website van de Raad voor de Journalistiek.

Frits van Exter

Frits van Exter is voorzitter van de Raad voor de Journalistiek.

Alle artikelen van Frits van Exter op De Nieuwe Reporter.