De verkiezingscampagne als ‘strijd’

De media benaderen de verkiezingen nog al eens als een westrijd. Wilders tegen Rutte. Rechts tegen links. Wie ligt er aan kop in de peilingen? Met name op televisie gebeurt dit. Journalisten mogen volgens Nel Ruigrok best wat terughoudender zijn in het framen van de campagne in termen van strijd.

Afgelopen zondag had Zondag met Lubach een sterk item over de rol van de berichtgeving over peilingen waarin Lubach liet zien hoe media zich laten verleiden om steeds over peilingen te berichten en daarmee mensen beïnvloeden tot het maken van een strategische keuze in plaats van een inhoudelijke keuze. Sterker nog, de peilingen beïnvloeden diezelfde peilingen vervolgens weer, zo concludeert hij.

Journalisten op zoek naar strijd en winnaars

Een terechte conclusie zoals veel onderzoek heeft aangetoond en ook heel sterk bleek tijdens de laatste campagne. Maar het gaat verder dan alleen nieuws over peilingen. Onderzoek van mediapolitiek.nl in samenwerking met Buzzcapture en Media Distillery laat zien dat journalisten graag de verkiezingscampagne als ‘strijd’ framen.

Vanaf het begin van de campagne, in dit onderzoek vanaf 2 januari 2017, ligt de focus op een tweestrijd tussen de VVD en PVV, iets waar beide partijleiders ook graag voor tekenen. Op 13 februari 2017 kopt AD/Groene Hart:

‘Rutte en Wilders uit op tweestrijd’

En terwijl de vraag wordt gesteld ‘wie de echte leider op links wordt’ concludeert het FD op 21 februari 2017:

‘Al dat gehak op links leidt de aandacht af van de strijd die op rechts staat te ontbranden.’

Wachten we dan nog op die ‘leider op links’? Voor het Parool (6 maart 2017) is de strijd op links inmiddels gestreden:

Jesse Klaver is de enige echte leider op links.’

Het strijd-frame is vooral populair op tv

Dergelijke berichtgeving is vooral op televisie zichtbaar. In ruim 6% van de uitzendingen van de nieuws- en actualiteitenprogramma’s op de publieke omroep gaat het over een strijd op links, rechts of de strijd om het premierschap.

Op online nieuwssites zien we dergelijk nieuws terug in bijna 4% van het totale politieke nieuws, terwijl dit percentage in de papieren versies van de landelijke dagbladen iets lager ligt, 2,4%. De regionale dagbladen besteden aanzienlijk minder aandacht aan de strijd in de campagne (1,2%).

24. FIGUUR1_campagne als strijd_groter

Van de televisieprogramma’s vinden we een dergelijke framing van de campagne vooral terug bij WNL op Zondag, gevolgd door Pauw & Jinek. Zondag met Lubach volgt, omdat hij in één van de 6 uitzendingen uitgebreid praat over deze manier van berichtgeving.

De percentages bij deze programma’s liggen hoog omdat het programma’s zijn die zich wel duidelijk richten op de politiek, maar slechts enkele malen hebben uitgezonden in de onderzochte periode.

24. FIGUUR2_Campagne als strijd_groter

De dagelijkse nieuws- en actualiteitenprogramma’s laten dan ook een lager percentage zien. Van die categorie programma’s gaat De Wereld Draait Door aan kop met in 14% van de uitzendingen vanaf 1 januari aandacht voor een strijd in de campagne. Nieuwsuur volgt hier met 12%. Deze percentages liggen beduidend hoger dan de berichtgeving via nieuwssites of papieren kranten.

Een strijdframe heeft als effect dat de nadruk erg op de spelers komt te liggen, in plaats van op de inhoud. Met televisie als belangrijkste bron van informatie voor een grote groep kiezers, is het des te belangrijker dat journalisten van dit medium terughoudend zijn in het framen van de campagne in termen van strijd.

Wanneer de verleiding toch te groot is, zou het een idee kunnen zijn om de strijd in ieder geval te voorzien van een inhoudelijke noot, zodat de kiezers het ‘revolutionaire voorstel’ van Lubach in zijn item over de peilingen ook echt kunnen volgen en niet een strategische stem uitbrengen maar stemmen op de partij waarop men het liefste wil stemmen.

Nel Ruigrok –

Nel Ruigrok is eigenaar van LJS Media Research, een onderzoeksbureau dat zich bezighoudt met media-analyse voor (semi) overheidsorganisaties en het bedrijfsleven. Dit onderzoek is onderdeel van een groter onderzoek naar de invloed van media tijdens de verkiezingscampagne van 2017 en wordt gefinancierd door het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek. Zie ook: Mediapolitiek.nl.

Alle artikelen van Nel Ruigrok op De Nieuwe Reporter.