Onderzoek adviseert een lokaal mediafonds in Leiden

Elke stad verdient een mediafonds

Steeds meer gemeenten maken zich zorgen om de lokale journalistiek. Moeten ze verschraling van het medialandschap maar laten gebeuren? Of is het tijd voor een lokaal journalistiek stimuleringsfonds?  Krijgt Leiden een fonds van een miljoen?

Het gaat niet goed met de lokale journalistiek. Een internet vol ‘gratis’ PR-nieuwtjes, nepnieuws een instortende advertentiemarkt en krimpende redacties maken dat berichtgeving oppervlakkiger wordt. Journalisten hebben steeds minder tijd voor verdieping en onderzoek. Daarmee dreigt  de journalistiek haar functie van waakhond van de lokale democratie te verliezen. ‘Het is bijna niet meer op te brengen’, klagen journalisten die voor het plaatselijke dagblad, de radio- of tv-zender werken. Terwijl lokaal nieuws belangrijk is: het zorgt voor samenhang, voor betrokkenheid en verantwoordelijkheid voor je omgeving. Lokaal nieuws is een platform voor discussie over wat je direct raakt: in je straat, in je buurt en in je stad.

De stad Leiden wil er wat aan doen. Een deel van de Leidse gemeenteraad maakt zich zorgen over verschraling van het lokale nieuws: zowel de hoeveelheid als de kwaliteit zou de laatste jaren afgenomen zijn. Een kwalijke ontwikkeling. Moet je als plaatselijke overheid geen geld vrijmaken voor hoogwaardige en diepgravende journalistiek? Niet iedereen vond dat een zinnig idee: ‘de markt moet hier zijn werk doen’. Maar omdat duidelijk was dat de markt zijn werk niet doet, haalden de initiatiefnemers de eerste slag binnen. De gemeenteraad besloot te laten onderzoeken of een journalistiek fonds soelaas kon bieden.

Fonds van een miljoen

Een gemeente die zijn eigen critici betaalt – hoe geloofwaardig is dat? Als er een ding bleek uit alle interviews die we hebben gehouden met lokale nieuwsmakers dan is het dat de subsidieverstrekker – in dit geval de gemeente Leiden – het lef moet hebben om op grote afstand te blijven. De onafhankelijkheid van de journalistiek is zo belangrijk dat de gemeente hier wel betaalt maar niet bepaalt. Dus via een onafhankelijk stichting die projectvoorstellen beoordeelt.

Een tweede belangrijke voorwaarde is dat er  voldoende geld is om echt iets te betekenen: voorgesteld is € 250.000,- plus overhead, met voldoende looptijd (4 jaar). Dan krijgt het fonds de tijd zich te bewijzen en vorm te krijgen. Aanvragers moeten niet overdreven veel tijd kwijt zijn met hun plannen: een lichte procedures is gewenst.

Verdere  voorwaarden zijn onder andere: journalistieke kwaliteit, een band met de stad Leiden en een relatie met bestaande media. Dus geen fonds voor weer nieuwe platforms, tijdschriften of radiozenders, maar een versterking van wat er als is. Media zijn er immers genoeg in Leiden, maar het ontbreekt de journalisten aan tijd om dingen uit te spitten.Tot aanbeveling strekt als die die media ook samenwerken, bijvoorbeeld door een combinatie voor te stellen van een diepgravende artikelenserie in de krant met prikkelend filmpjes op de lokale televisie en een gemodereerde discussie op social media.

Lef

Journalistiek is wel de zuurstof van de democratie genoemd. Het ontbreekt Leiden niet aan nieuwtjes over weggelopen poezen, gestolen scooters en omgewaaide bomen. Leiden mist vooral kwaliteitsnieuws met diepgang. Wie brengt de fraude bij grote bouwprojecten aan het licht? Wie luidt de noodklok als de lokale zorg niet op orde is?  Wie journalistiek ziet als een maatschappelijke waarde en niet louter als verdienmodel, kan nu het verschil maken.

Binnenkort hakt de Leidse gemeenteraad de knoop door. Een stad die het aandurft een deel van het gemeenschapsgeld in te zetten om een kritische blik op het lokale leven en het eigen functioneren te organiseren – zo’n stad getuigt van visie en gevoel voor democratie. Dat zouden meer steden moeten doen.

Lees het onderzoeksrapport:

Het versterken van lokale nieuwsmedia: naar een Projectfonds Leidse Journalistiek by denieuwereporter on Scribd

Jaap de Jong en Willem Koetsenruijter

Jaap de Jong is hoogleraar en en Willem Koetsenruijter is universitair docent Journalistiek en Nieuwe media aan de Universiteit Leiden. Ze zijn de auteurs van het rapport: Het versterken van lokale nieuwsmedia: naar een Projectfonds Leidse Journalistiek.

Alle artikelen van Jaap de Jong en Willem Koetsenruijter op De Nieuwe Reporter.

  • In Amersfoort doen ze het al, op iets andere wijze dan hier beschreven. Ik heb er gebruik van gemaakt voor een artikelenserie en een boek. De gemeente verstrekt het budget, een onafhankelijke commissie verdeelt aan de hand van aanvragen.

  • Jaap de Jong

    Inderdaad, Miro, is het Amersfoortse fonds een van de best practises van dit moment. Het is een klein maar nuttig fonds, waarover we ook in het onderzoeksrapport berichten.