Zomerboekentips 2017

Zomerboekentip van Marc Josten (hoofdredacteur Human): De achterkant van Nederland

Tijdens de zomervakantie heeft menigeen eindelijk weer eens tijd om een goed boek te lezen. Maar welk boek?  DNR vroeg enkele mensen: welk boek moeten journalisten deze zomer lezen? Vandaag Marc Josten, hoofdredacteur van Human. Hij adviseert De achterkant van Nederland: dit boek schreeuwt om bergen journalistiek vervolgonderzoek.

Waar ik u de voorgaande jaren zonder nadenken meteen dé non-fictieboekentip van het jaar had kunnen geven – in 2015 De Stamhouder van Alexander Münninghoff en in 2016 Het geluk van Limburg van Marcia Luyten – ben ik dit jaar aan het stoeien in mijn hoofd.

Trump Revealed van Washington Post-journalisten Marc Fisher en Michael Kranish en De rekening voor Rutte van Bas Haan heb ik verslonden. Fantastische onderzoeken die tot in detail aantonen hoe het politieke proces het slechtste in mensen boven kan brengen, en soms gewoon ook de moreel meest verwerpelijke mensen boven doet drijven. Toch valt mijn zomerkeuze dit jaar op een minder hardcore onderzoeksjournalistiek boek: De Achterkant van Nederland van bestuurskundige Pieter Tops en journalist Jan Tromp.

Doorslaggevend argument

Het doorslaggevende argument is dat dit boek het topje van een ijsberg die zichtbaar maakt, en schreeuwt om bergen journalistiek vervolgonderzoek. Los van het feit dat het boek met zwier geschreven is (en daarmee fijne vakantiekost) legt het de verwevenheid tussen de drugs-gerelateerde onderwereld in Brabant en de bovenwereld bloot. Het gegeven is niet nieuw, de belachelijk grote schaal waarop het gebeurt is dat wel– alleen in een middelgrote stad als Tilburg leven al duízenden mensen van de drugseconomie en staat het bestuur volstrekt machteloos. Lees de interviews met bestuurders, verbaas u over de openhartige uitleg van No Surrender-voorman Corin Denis, de koning van de Tilburgse Vogeltjesbuurt.

Dit boek zou wat mij betreft het eerste in een reeks onderzoeken moeten zijn naar de manier waarop de Narco-industrie de Nederlandse samenleving uitholt en naar hoe de Nederlandse samenleving dat ook doodgewoon toelaat. Daarmee is het vooral ook een inspirerend boek voor journalisten, politici, medewerkers van politie en justitie en alle burgers die geïnteresseerd zijn in de vraag wanneer de uitvoerende macht zou moeten ingrijpen ter bescherming van rechtsstaat en democratie.

Waar het boek toe inspireert

Puur onderzoeks-journalistieke (vervolg-) vragen zouden zijn:

  • Hoe zit het met de verwevenheid tussen de onroerend goed wereld en de narco-industrie?
  • Hoe zit het met de in Brabant gesignaleerde problematiek in bijvoorbeeld Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Limburg?
  • Hoe groot is de export van Nederlandse drugs?
  • En los van de illegale groothandel en productie: hoe ‘wit’ is de economie van de coffeeshops werkelijk?

Tegelijkertijd zou het boek wat mij betreft ook zogenoemd constructieve journalisten moeten inspireren tot onderzoek naar de consequenties van een mogelijke legalisering van softdrugs. Wat zou zo’n maatregel betekenen voor het voortbestaan van de Narco-industrie in Nederland? Wat zouden de consequenties zijn voor de export van Neder-drugs? Wat zou het de staat in financiële en morele zin opleveren? Is zo’n nieuw beleid van de ene op de andere dag in te voeren? Of kan het alleen in fases ingevoerd, al dan niet binnen één kabinetsperiode?

Het probleem lijkt niet prominent op de agenda van de kabinetsformateur te staan. Zoals auteur Jan Tromp daar onlangs over zei in NRC:

“De problematiek rond de drugscriminaliteit is niet binnen een verkiezingsperiode op te lossen en dat maakt het voor politici heel onaantrekkelijk. Bovendien kun je het gemakkelijk negeren als je er niet mee te maken hebt. Er loopt geen bloed uit.”

Geen doden in de bovenwereld. De vraag is alleen: hoe lang duurt het niet alleen bij bedreigingen blijft, maar er buiten drugsadvocaten wel degelijk doden gaan vallen in bestuur en politiek. Bij de vorige burgemeester van Haarlem had het – getuige de krantenberichten – maar weinig gescheeld.
Tops en Tromp hebben een pad geplaveid voor stapels goede nieuwe non-fictie.

Marc Josten –

Marc Josten (1961) is hoofdredacteur van HUMAN, de Humanistische omroep. Daarvoor was hij eindredacteur van Reporter, het onderzoeksjournalistieke programma van de KRO. Hij is bestuurslid van het Fonds voor Bijzondere Journalistieke Projecten. Dit jaar verscheen zijn non-fictieboek Weerwoord, over de erupties in de publieke opinievorming.

Alle artikelen van Marc Josten op De Nieuwe Reporter.