Politieverslaggever: denk eens na, tel tot tien

Enkele jaren werkte Fleur Besters voor het Eindhovens Dagblad als politieverslaggever. Ze kreeg te maken met diverse moord- en zedenzaken.  Hoe ga je als journalist in dit soort zaken te werk? Besters doet enkele waardevolle suggesties.

De vermissing van 25-jarige Anne Faber en de journalistieke zoektocht naar de jonge vrouw, haar achtergrond en de betrokkenen in de zaak: het deed me sterk denken aan de wekenlange vermissing van het Geldropse meisje Melanie Sijbers, 11 jaar geleden.

Dag en nacht werkte ik eraan, net als aan andere ernstige moord- of zedenzaken. Het leverde me als jonge verslaggever in tien jaar tijd naast heel veel achtergrondverhalen, nieuwsreportages en een boek vooral ook veel wijze lessen op van ervaren voorgangers bij de krant.

Wat betekent het voor de familie?

Overleggen met de handrem nabij, zo voelden die gesprekken bij de hoofdredacteur of chef nieuws op de kamer. Want in dit soort zaken mag je geen fouten maken, en wat gedrukt staat kan je niet meer terugdraaien.

“Weet je wel wat dat betekent voor de familie, als we dat opschrijven?”, vroeg mijn hoofdredacteur me eens toen ik een primeur van jewelste in handen had en vol adrenaline de redactie op kwam. Drie officiële bevestigingen en toch bleef de primeur twee dagen op de plank liggen.

Hoe contact leggen met familie?

Centraal in ernstige zaken stond altijd eerst, bij voorkeur per brief, contact zoeken met de familie. Open en eerlijk aangeven dat je contact wil als politieverslaggever, maar je laat het initiatief tot persoonlijk contact zo bij de familie.

Zakelijke afstand houden, zelfs als ze je na dagenlang intensief contact in zo’n afschuwelijke periode uitnodigen om mee te eten, omdat er een vertrouwensband is ontstaan. Je wordt in zo’n situatie soms zelfs bijna onderdeel van een gezin, maar jij hebt een andere verantwoordelijkheid. Je bent de journalistieke schakel tussen de buitenwereld vol onbekenden, die meeleven, maar geen recht hebben op al het leed, op alle details.

Ook al bellen concullega’s nabestaanden op onder valse voorwendselen, zeggen ze bijvoorbeeld dat ze van de begrafenisonderneming zijn om informatie los te troggelen. Het gebeurt, echt waar. Ze bieden geld. Maar betekent dit dat je mee moet hollen?

Ga het verdriet voelen

Wat mij betreft zou iedere journalist die over dit soort zaken wil en mag schrijven eigenlijk eerst eens bij een familielid of nabestaande aan de keukentafel moeten zitten. Hen in de ogen kijken, het verdriet, de onzekerheid, de machteloosheid, woede op alles en iedereen voelen. De wanhoop.

Durf je hen morgen weer onder ogen te komen als je je verhaal hebt gepubliceerd? Zou je willen dat dit openbaar wordt als jouw kind of vriend vermist, vermoord of verkracht is? Als regionale verslaggever heb ik vaak gezien dat landelijke media over de schreef gingen, juist omdat zij de mensen om wie het gaat de volgende dag niet op het schoolplein zien staan. Waarom moeten alle persoonlijke details gedeeld worden?

Weet waar je het over hebt

Het werk van de politie, justitie, de advocaten. Zorg dat je weet wat ze doen, wat de procedures zijn, welke methodes ze kunnen inzetten. Loop eens een nacht met hen mee, zorg dat ze je kennen en vertrouwen, maar bovenal dat je weet waarover je het hebt. Maar ook zodat je je informatie kan checken, dat je een familierechercheur kan laten weten dat je iets gaat publiceren dat zo relevant is dat het ‘moet’, maar dat je graag wil dat de familie het vast weet. Misschien kan je zelfs overleggen over welke foto van het slachtoffer er wordt geplaatst in de krant. Blijf steeds denken: dit is geen raadsverslag.

Aanbellen bij familie van de verdachte. Met lood in de schoenen. Ook ik heb het gedaan. De stap nemen is al heftig, zo’n gesprek voeren al helemaal. Zeker nu we snel willen berichten, je met een druk op de knop je nieuwtje online kan delen, juist dan moet je altijd met een ervaren collega sparren. Wat is het doel van je bericht, wat voegt het toe? Je hoeft niet alles wat je weet te vertellen, kreeg ik meer dan ooit te horen. Als journalist is het balanceren, je wordt op pad gestuurd om alle informatie te vergaren, meer dan je concurrent ‘op te halen’, en dan besluit je niet te publiceren.

Bedenk wat relevant is om aandacht te geven

Een lichaam van een slachtoffer in beeld brengen. Wie stoffelijke overschotten geborgen heeft zien worden, weet dat je dit soort beelden niet eens zou moeten willen maken. Laat staan dat je ze uitzendt, live. Waarom zou je de eerste willen zijn, wat maakt die vijf minuten verschil nu écht uit?

Steek liever je schaarse tijd en middelen in echt relevant onderzoek naar de verdachte, de manier waarop gevangenen hun straf uitzitten, resocialisatie, vraag recidivecijfers op en ga in gesprek met deskundigen. Daarmee maak je het verschil voor je lezer of publiek, niet door met een drone boven de zoektocht naar een stoffelijk overschot te vliegen.

Denk eens na, tel tot tien en zorg dat je weet waar je mee bezig bent. Als die beslissingen, al die zaken, ze blijven jou je leven bij. Maar voor de nabestaanden of slachtoffers zíjn deze afschuwelijke gebeurtenissen hun leven.

Fleur Besters –

Fleur Besters is journalistiek ondernemer en eigenaar van Reisbijbel.nl Eerder werkte ze onder meer als politieverslaggever voor het Eindhovens Dagblad.

Alle artikelen van Fleur Besters op De Nieuwe Reporter.