Filmrecensent Floortje Smit: ‘Ik heb dit beroep nooit gezien als mannenclubje’

floortje smit

Bij een filmrecensent stel je je misschien een chagrijnige, grijze man in een lange regenjas voor. Tijd om dat beeld de wereld uit te helpen. Filmjournalist en radiomaker Floortje Smit was voor haar dertigste filmrecensent. ‘Pas sinds een paar jaar heb ik een mannelijke chef.’

Filmjournalist Floortje Smit groeide op met “b-actiefilms” als Die Hard. ‘Ik heb vroeger niet veel gezien. Er was één bioscoop in Hoorn en die is afgebrand. Iemand had brand gesticht en dat was ook meteen de enige bezoeker op vrijdagavond. Die bioscoop liep gewoon niet. Mijn eerste film in de bioscoop was Jurassic Park (1993), dus dat was relatief laat. We gingen veel meer naar de videotheek en dan keken we films als Honey I shrunk the kids en die dan ook gewoon heel vaak. Ik heb het gevoel dat ik weinig bagage heb. Hoe meer je ziet, hoe meer je weet wat je mist en waar nog blinde vlekken zitten. Ik ben niet zo iemand die de hele Nouvelle Vague heeft gezien bijvoorbeeld.’

Je liefde voor film ontstond pas later, toch heb je toch een felbegeerde baan als filmcriticus. En dat voor je dertigste.

‘Ik heb geschiedenis gestudeerd, altijd al met idee dat ik de journalistiek in wilde. Daarnaast volgde ik een bijvak film. Een onderdeel hiervan was een masterclass recensies schrijven van filmjournalist Hans Beerekamp van NRC. Hij vertelde dat het heel moeilijk is om de filmjournalistiek in te komen en dat bijna niemand ertussen komt. Er zijn ook bijna geen vacatures, je moet er echt via-via tussenkomen. Maar hij vertelde ook dat als hij je goed genoeg vond hij je verder wilde helpen. En hij vond mij blijkbaar wel goed genoeg. Dus toen heb ik gevraagd of hij me wilde introduceren bij de chef film van de Volkskrant.’

‘Ondertussen ben ik veel blijven schrijven. Ik heb bij het Parool stage gelopen en voor het Groninger Dagblad, De club van 100 (RVU) en Netwerk (NCRV) gewerkt. Daarnaast schreef ik recensies op vrijwillige basis. Drie jaar later hoorde ik dat er een vacature was. En toen ben ik het geworden.’

Dat klinkt als een droomcarrière. Ik kan me bijna niet voorstellen dat het nu nog zo gaat.

‘Het is juist de enige manier waarop het nog kan. Tijdens mijn studie maakte ik me er ontzettend zorgen over of ik wel een baan zou kunnen vinden: “journalistiek, dat wordt toch nooit iets”. Maar je moet gewoon heel hard werken en er zoveel mogelijk naast doen.’

Je werkt nu bij de Volkskrant. Jullie recensies zijn altijd vrij scherp.

‘Oh, dus je vindt ons zuur?’

Niet zuur, wel streng. Hoe ontwikkel je zo’n gevoel van autoriteit?

‘Ik bekijk heel veel films per week. Dat is de reden dat het soms wat zuur lijkt. Er zijn heel veel best aardige films, die geef ik dan drie sterren. Als ik vier sterren geef, betekent dat je naar deze film kan en je sowieso een goede avond hebt, of je het onderwerp nou leuk vindt of niet. Vijf sterren geef ik bijna nooit, alleen bij een meesterwerk.

Ik had het laatst over het sterrensysteem met iemand die bij een filmdistributeur werkt. Ze vertelde me dat haar moeder alle recensies leest en dus echt niet naar een drie-sterren-film gaat. Hier keek ze nogal sip bij, want ze wist dat ik in haar persvoorstelling zo’n typische drie-sterren-film ging bekijken. Het is vervelend voor de filmmaatschappij en de maker van een film als er weinig mensen komen. Maar het gaat me juist om de mensen die erheen gaan. Je vraagt namelijk nogal wat. Naar de film gaan betekent parkeren en een oppas bellen: het wordt dus vrij snel een dure grap. Dan moet je mensen dus ook iets heel goeds bieden.’

Heb je wel eens meegemaakt dat mensen het totaal niet eens waren met je recensie?

‘Nou dat ging wel grappig bij Wonder Woman. Die wilde ik heel graag zien. Toen ik hem bekeek was ik teleurgesteld. Het einde was gewoon zonde en niet goed gedaan. En dan komt er dus ook nog eens zo’n hype omheen: dat de film heel feministisch is terwijl dat best meeviel. En die heb ik dus maar drie sterren gegeven, terwijl veel anderen de film vier sterren gaven. Later hoorde ik dat veel mensen teleurgesteld waren na het zien van de film. Ik dacht eerst dat ik te streng was, maar veel mensen vonden me uiteindelijk mild. Ik was dus misschien zelfs nog wel te mild.’

Je werk heeft vaker een feministische inslag. Waarom?

‘Ik vind het belangrijk omdat er best wel veel films gemaakt worden vanuit een mannelijk perspectief. En dat is goed om te benoemen. Er is wel een mentaliteitsomslag nu. Dat zie je ook in Hollywood, er gaan de komende jaren nog veel meer vrouwelijke superhelden komen. Dat hoeft van mij niet per se . Geef mij gewoon een normale vrouwelijke hoofdpersoon, die nadenkt. Ik vind het nog steeds verfrissend als je gewoon denkende vrouwen ziet met een beroep. En dan geen beroep zoals op de redactie van een tijdschrift zitten en daar dan de hele tijd lattes halen.’

Heb je favoriete vrouwelijke personages?

‘Nee. Al had de film Girls Trip een goed vrouwelijk perspectief. Een film met vrouwen in de hoofdrol die ook échte banen hebben. Een van de personages heeft een slechte relatie, waar ze uit probeert te stappen. Maar er staat dan al wel een reserve-man klaar. Dat vind ik dan weer jammer. Gewoon eruit stappen was genoeg geweest. Maar ik werd er blij van vrouwen te zien met zakenimperiums à la Oprah Winfrey.

Ik vraag me af of actrices vandaag de dag nog “domme wijven”-rollen aannemen. Toen Katherine Heigl later haar personage in Knocked Up (2009) een suffe muts noemde, kreeg ze ontzettend veel backlash. Terwijl ik niet weet of een actrice tegenwoordig nog voor zo’n rol zou kiezen.’

Is de filmrecensenten-wereld een mannenwereldje?

‘Dat valt in Nederland wel mee. Nu ik er zo over nadenk heb ik pas sinds een paar jaar een mannelijke chef kunst. Hiervoor heb ik alleen maar vrouwelijke chefs gehad. Ik heb dit beroep ook nooit gezien als mannenclubje en dat was dus ook geen beperking. Maar ik kan me wel voorstellen dat je denkt dat filmrecensenten muizige mannen zijn.’

Flimrecensent Floortje Smit: 'Ik leef in een continue deadline. ‘s Avonds vrij zijn is echt een droom.' Foto: Tjebbe Venema©.

Flimrecensent Floortje Smit: ‘Ik leef in een continue deadline. ‘s Avonds vrij zijn is echt een droom.’ Foto: Tjebbe Venema©.

Hoe ziet een gemiddelde dag eruit?

‘Die heb ik niet. Elke dag en elke week is weer anders. Soms heb ik een persvoorstelling, soms bereid ik een interview voor.’

Je hebt twee kinderen, van bijna vijf en zeven. Hoe combineer je dat met een druk journalistenbestaan?

‘Had je die vraag ook gesteld aan een man?’

Uhm.. Nee. Stom is dat.

‘Ik schrap die vraag altijd. Maar ik wil het best zeggen: mijn vriend en ik hebben een gelijkwaardige relatie en zo is de zorg ook verdeeld. Ik heb dit ook wel eens hoor: ik heb vandaag nog zoiets geschrapt. Ik schreef in mijn column iets over Angelina Jolie en daarbij zette ik “moeder van 5”. En dat is gewoon onzin, het doet er niet toe.’

Precies, dit interview gaat over je werk. Dus laten we het daarover hebben. Heb je nog dingen op je bucketlist die je heel graag wil doen?

‘Ik heb wel dingen waarvan ik nu denk “als ik dit had geweten, dan had ik het op mijn bucketlist gezet.” Ik heb Madonna geïnterviewd. En dat is lastig, bijna niemand krijgt haar te spreken. Dat was wel met twintig andere journalisten. Ik zou heel graag nog eens een keer met een grote regisseur gewoon lekker twee uur zitten, maar dat is niet meer te doen. In Nederland kan het nog wel, maar buitenland niet meer. Je zit daar altijd in die junket-structuur.’

Heb je een tactiek in zo’n junket?

‘Nooit de eerste vraag stellen! Sommige collega’s zweren daarbij, maar dat kan je met gemak aan iemand anders overlaten. Dat is namelijk altijd de vraag die iedereen wil stellen.’

Waar zit voor jou nog een uitdaging?

‘Alles. Maar vooral tijdmanagement. Ik leef in een continue deadline. Er moet altijd nog wel iets af. ‘s Avonds vrij zijn is echt een droom. Vroeger waarschuwden ze me hier op mijn opleiding voor: “de journalistiek is geen 9-tot-5 baan.” En toen wilde ik zó graag. Het zwaarst is een filmfestival, daar werk je jezelf echt helemaal over de kop. Je moet ontzettend veel films kijken, stukken schrijven en ook nog eens interviews doen. Ik zou heel graag eens voor mijn lol naar Cannes gaan, gewoon lekker films kijken.’


CV Floortje Smit

2007 – heden: journalist bij De Avonden van de VPRO

2006 – heden: filmjournalist bij de Volkskrant

2006 – 2008: Journalist bij Skrien

2006 – 2007: Hoofdredacteur van ‘De Publieke Zaak’ van de BNR

2004 – 2006: Journalist bij ‘Club van 100’ van de RVU

Opleiding: Geschiedenis en Journalistiek aan de Rijksuniversiteit Groningen


Dit interview verscheen eerder op Queester, de website waar masterstudenten van de opleiding Journalistiek & Nieuwe Media van de Universiteit Leiden hun portfolio presenteren.

Malouk van der Velden

Malouk van der Velden doet de master Journalistiek en Nieuwe Media aan de Universiteit Leiden.

Alle artikelen van Malouk van der Velden op De Nieuwe Reporter.