De belangrijkste journalistiek van 2017

Met de bonnetjesaffaire zat Nieuwsuur ècht met de vinger achter de macht

De journalistiek is de waakhond van de democratie en vormt de vierde macht in de democratisch rechtsstaat. Op De Nieuwe Reporter willen we laten zien hoe belangrijk Nederlandse nieuwsmedia in dit opzicht zijn geweest in 2017. Daarvoor hebben we nationale media gevraagd om hun belangrijkste onthulling of verhaal van het afgelopen jaar. Deze aflevering Nieuwsuur.

‘Waakhond van de democratische rechtsstaat’, het is nogal een criterium waar De Nieuwe Reporter om vraagt. Peinzend loop ik nog eens even door de lijst van honderden onderwerpen van Nieuwsuur uit 2017, lineair en online.

Een onvolledige greep:

We kozen in de verkiezingscampagne voor de inhoud en interviewden de lijsttrekkers een hele uitzending lang. We kozen ook voor de veelbesproken ‘gewone burger’(die overigens niet per definitie ‘boos’ bleek te zijn) in de serie ‘Buiten het Binnenhof’. We onthulden dat miljoenen van Jetta Klijnsma voor arme kinderen in een aantal gevallen in de algemene middelen terecht waren gekomen. We zochten in Rusland naar de mannen achter de MH17-BUK, schetsten binnen de EU een scheurend Oost Europa, trokken door Trumps Amerika, lieten middels kwieke negentigjarigen zien dat vergrijzing ook een andere kant heeft.

Sommige onderwerpen, zoals over die 90-jarige op de duikplank, maar ook over de uit Syrië verdreven en in Nederland herboren balletdanser Ahmad Joudeh waren online hits. En zo was er zo veel meer moois.

Maar wanneer mag je je nou echt ‘waakhond’ noemen?

De bescheidenheid maar even doorslikken dus en nog eens goed de lijst doornemen. Eind 2017: de WODC-affaire, over onafhankelijkheid van de wetenschap en integriteit op het ministerie van Justitie en Veiligheid. Treffend thema, ook aangekaart aan het begin van 2017, toen minister Van der Steur moest opstappen na wéér een follow up van de ‘bonnetjesaffaire’, minutieus en vasthoudend uitgeplozen door verslaggever Bas Haan.

Als je dan toch een keuze moet maken: daar zat Nieuwsuur, hoe pathetisch het ook klinkt, ècht met de vinger achter de macht. “Feiten en fictie liepen door elkaar”, jammerden VVD-kopstukken; ze zagen “een complot met duistere krachten” (Edith Schippers) of “een crimineel die in zijn vuistje lacht” (Jeanine Hennis).

De werkelijkheid was een ontluisterend beeld van het verdoezelen van de waarheid, zoals dat de facto ook in de WODC-affaire gebeurde.

Maar het ging om méér dan dat. Hier merkten we dat je als journalistiek morrelt aan een fundament. Hoe tegenkrachten werken als het ze daadwerkelijk te heet onder de voeten wordt. Hoe nieuwe bronnen je plotseling weten te vinden. Hoe dun het lijntje is als je research ook maar een millimeter niet deugt.

En, laten we de beladen term toch maar noemen: hoe weerbaar die democratische rechtsstaat is. Maar daar was de waakhond wel voor nodig. Dit keer Nieuwsuur, op allerlei momenten in 2017 vele andere collega’s.

Het is inderdaad nogal een criterium, dat ‘waakhond van de democratische rechtsstaat’. Maar voor minder moeten we het als journalistiek niet doen, óók in 2018.

Lees ook de andere aflevering in de serie De belangrijkste journalistiek van 2017.

Joost Oranje

Joost Oranje is hoofdredacteur van Nieuwsuur. Daarvoor werkte hij als onderzoeksjournalist bij de omroep en bij NRC Handelsblad, waar hij onder andere chef van de politieke redactie was en lid van de hoofdredactie.

Alle artikelen van Joost Oranje op De Nieuwe Reporter.

  • Ludo Tausch

    het zwijgen van NPO over Iran. Jullie zijn geen waakhonden. Jullie staan ze in de weg. En dat voor 800 miljoen per jaar. Schande.