De belangrijkste journalistiek van 2017

Dankzij onderzoekswerk van Investico grepen kantonrechters in bij incassobureau

De journalistiek is de waakhond van de democratie en vormt de vierde macht in de democratisch rechtsstaat. Op De Nieuwe Reporter willen we laten zien hoe belangrijk Nederlandse nieuwsmedia in dit opzicht zijn geweest in 2017. Daarvoor hebben we nationale media gevraagd om hun belangrijkste onthulling of verhaal van het afgelopen jaar. Deze aflevering Investico.

Voor platform voor onderzoeksjournalistiek Investico was 2017 het drukste, meest productieve en waarschijnlijk succesvolste jaar sinds de oprichting in 2011. Anderhalf jaar geleden maakte ‘de Onderzoeksredactie’ van de Groene Amsterdammer een doorstart met behalve De Groene ook Trouw en het Financieele Dagblad als vaste partners. Afgelopen jaar werken we daarnaast ook samen met ondermeer Nieuwsuur, het Algemeen Dagblad en Argos Radio en Radio 1.

Samen met die partners kiezen we onderwerpen voor onderzoeks- en datajournalistiek die zonder (onze) extra moeite en inzet niet zouden worden uitgezocht. Wij boffen enorm met onze baan. Maar onderzoeksjournalistiek is kostbaar. Het is één van de redenen waarom sommige verhalen simpelweg niet worden gemaakt. Investico bestaat dankzij de steun van de ideële sponsor Adessium Foundation en andere bijdragen van fondsen en particulieren – en van de media aan wie we leveren. Maar dat terzijde.

Schulden

In totaal produceerde Investico het afelopen jaar 24 producties, die op zichzelf natuurlijk allemaal higlights waren en een plek in de schijnwerpers verdienen. Eén serie producties steeg daar volgens mij nog extra bovenuit: die van de handel in schulden.

‘Schulden’ werden in 2017 plotseling actueel vanwege de veelbesproken tv-documentaire ‘Schuldig’ van Human die in november en december 2016 werd uitgezonden. Daar wilden we wat mee. Redacteuren Karlijn Kuijpers, Thomas Muntz en later ook Tim Staal doken in de wereld van schulden en ontdekten a: een opmerkelijke link met de bankencrisis van tien jaar geleden, b: een nieuwe (genadeloze) praktijk van incassobureaus en in het kielzog daarvan c: het nieuwe verdienmodel van die incassosector, namelijk de handel in data waaronder financiële profielen van alle Nederlandse huishoudens. Dat laatste volstrekt illegaal.

Impact is moeilijk te meten. Uiteraard zijn over alle verhalen Kamervragen gesteld. Maar mooier was de reactie van kantonrechters, die binnen enkele weken een einde maakten aan de woekerpraktijk van een van de onderzochte incassobureaus, dat zelf ook subiet beloofde haar leven te beteren. De Autoriteit Persoonsgegevens stelt een onderzoek in naar de databedrijven. De grootste boosdoener, databedrijf Focum, werd deze maand negatief onderscheiden met de Big Brother Award van digitale burgerorganisatie Bits of Freedom met als aanleiding het onderzoek van Investico.

Lees ook de andere aflevering in de serie De belangrijkste journalistiek van 2017.

Jeroen Trommelen

Jeroen Trommelen is hoofdredacteur van Investico. Daarvoor werkte hij voor de Volkskrant.

Alle artikelen van Jeroen Trommelen op De Nieuwe Reporter.