Zilveren Camera maakt zichzelf ongeloofwaardig door foto’s te bekronen die onjournalistiek zijn

cda serie zilveren camera

Een fotoserie die gemaakt is in opdracht van het CDA en vervolgens wordt beloond met het winnen van een prijs bij de prestigieuze Zilveren Camera. Theo Dersjant vindt het hoogst curieus. En ongewenst, in een tijd dat de geloofwaardigheid van de journalistiek onder druk staat.

Fotograaf Leonard Walpot won dit jaar de eerste prijs in de categorie ‘Politiek, series’ bij de Zilveren Camera. Zijn foto’s doen verslag van de Tweede Kamer-campagne van CDA-lijsttrekker Sybrand van Haersma Buma. Sterke foto’s, zonder meer. Maar bij nadere beschouwing valt er wel wat af te dingen op de wedstrijd en de winnaar.

Vooropgesteld: de Zilveren Camera zou de Zilveren Camera niet zijn als er niet ieder jaar een relletje zou uitbreken over de keuze van de jury. Onderstaande kwestie sluit wat dat betreft naadloos aan in een rijke traditie.

Ongemakkelijk gevoel

De jaarlijkse presentatie van de winnaars van de Zilveren Camera, de prijs voor de beste persfoto’s, is al sinds 1949 een van de hoogtepunten voor iedereen die in pers(fotografie) is geïnteresseerd. Tegenwoordig zijn de winnaars te zien op een expositie in Museum Hilversum. Een aanrader.

Maar wie daar rondloopt, wordt langzaam overvallen door een ongemakkelijk gevoel. Nergens wordt vermeld of en waar de winnende foto’s ooit eerder te zien waren. Wie was de opdrachtgever? Wie publiceerde het werk?

En dan geeft het museum al snel toe: bij de wedstrijd kunnen foto’s winnen die nog nooit ergens gepubliceerd zijn. En dat is toch op z’n zachtst gezegd curieus voor een wedstrijd voor professionele persfotografie.

Geen letter over publicatie

In het deelname-reglement van de Zilveren Camera staat alleen dat inzenders in Nederland woonachtige beroepsfotograaf moeten zijn. En er mag niet digitaal geknoeid worden met de foto’s. Geen letter over publicatie.

En dus wemelt het op de expositie van fotoseries, waar in de hedendaagse pers helemaal geen ruimte meer voor is. Vrij werk. Dat zou nog te verteren zijn, als de expositie dat vermeldt. Maar bij de foto’s staat – als gezegd – geen letter over de vraag of en waar de beelden eerder te zien waren.

Dat wordt vooral prangend als uit een discussie op Twitter blijkt dat de winnende serie in de categorie ‘Politiek’ (van de hand van bruidsfotograaf Leonard Walpot) in opdracht is gemaakt van het CDA.

De bewuste fotoserie zoals die te zien is op de website van de Zilveren Camera.

De bewuste fotoserie zoals die te zien is op de website van de Zilveren Camera.

Journalistiek of pr?

Met (foto)journalistiek heeft dat alles natuurlijk helemaal niets meer te maken. Het onderwerp van de serie, dat tevens het honorarium voor de fotograaf voor zijn rekening neemt? Hoe onjournalistiek wil je het hebben? Het argument van Walpot op Twitter, dat hij door deze constructie in staat was om dicht op zijn onderwerp te kruipen, doet nogal aan als een gelegenheidsargument. Hij leverde immers geloofwaardigheid in voor een beter perspectief. Fotojournalistiek staat – als alle journalistiek – vooral ten dienste van het publiek.

Nu wreekt zich het feit dat de organisatie van de Zilveren Camera weliswaar een prijs uitlooft voor fotojournalistiek, maar de vingers niet durft de branden aan de vraag waar journalistiek ophoudt en pr begint. Zolang de maker maar beroepsfotograaf is, is blijkbaar alles toegestaan.

Dat zou nog tot daar aan toe zijn, als de Zilveren Camera in het jaarboek en op de expositie vooral duidelijk toelicht wat we eigenlijk zien. Zien we een reportage die gemaakt is voor – pak hem beet – Nieuwe Revu? Of een reeks foto’s in opdracht van Philips, Rabobank, het Ministerie van Defensie (daar ging een van de vorige ZC-relletjes over), CDA of Amnesty?

Dodelijk

Wie die informatie wegmoffelt, zadelt de kijker op met het probleem dat totaal onduidelijk is wie of wat hij ziet. Nogal dodelijk in een tijd waarin van de journalistiek gevraagd wordt vooral transparant te zijn over de werkwijze.

De Zilveren Camera doet zichzelf daarmee tekort, maar vooral ook het publiek. Wat resteert is een foezelige nasmaak. Fotojournalistiek verdient zoveel beter in een tijd waarin de geloofwaardigheid van de beroepsgroep toch al niet op het hoogtepunt is.

Bovenstaand artikel verscheen eerder in opiniekrant Argus.

Theo Dersjant –

Theo Dersjant (1957) is mediajournalist en docent aan de Fontys Hogeschool Journalistiek in Tilburg. In 2000 verscheen van zijn hand het boek 'Uit onbetrouwbare bron - de mooiste missers in de media'. In 2014 verscheen zijn boek 'Oud bestuur - een jaar ongenode gast bij een waterschap'.

Alle artikelen van Theo Dersjant op De Nieuwe Reporter.

  • Leonard Walpot

    Even voor de duidelijkheid: de winnende serie heb ik niet gemaakt in opdracht van het CDA, maar helemaal op eigen initiatief. Ik heb dat aan Theo Dersjant laten weten via Twitter (de discussie waar hij nota bene aan refereert).