Journalisten en mediaondernemers: experimenteer met blockchain!

De term blockchain zal wellicht argwaan wekken onder journalisten, maar deze technologie kan  volgens Stern de Pagter wel eens het middel zijn waarmee de journalistiek het vertrouwen van het publiek kan verstevigen.

Want de techniek die schuilt onder de motorkap van controversiële digitale munten zoals Bitcoin is niet alleen in staat om speculatieve ecosystemen draaiende te houden. Sterker nog, blockchain zou wel eens kunnen helpen bij het opkrikken van het vertrouwen in de journalistiek.

Een blockchain is een soort openbaar en gedeeld (gedistribueerd) logboek dat transacties faciliteert en vastlegt. Transacties binnen het netwerk worden op cryptografische wijze aan elkaar ‘geregen’, waardoor het logboek vrijwel onveranderbaar is; een ongeautoriseerde aanpassing valt meteen op en wordt afgewezen. Er is geen centrale partij nodig om het netwerk te beheren. De structuur van een blockchain biedt veel interessante mogelijkheden voor de journalistiek.

Voordelen van blockchain

Stel: de redactie van een nieuwsplatform implementeert een blockchain, wat voor voordelen biedt dit dan? Ten eerste kan gepubliceerde informatie vrijwel niet gecensureerd worden: de blockchain is immers (praktisch) onveranderbaar. Als deze redactie werkzaam is in gebieden waar de persvrijheid niet is gegarandeerd (en dat zijn er nogal wat) betekent dat een boost voor de persvrijheid.

Daarnaast wordt de relatie met het publiek op verschillende manieren verstevigd. De distributie van de content is in handen van de lezers, in plaats van poortwachters zoals Facebook. Lezers kunnen op flexibele wijze betalen voor losse artikelen of fooi geven aan individuele journalisten. Natuurlijk heeft deze sociale mediareus een gigantisch bereik dat niet zomaar terzijde kan worden geschoven, maar het uitschakelen van derde partijen in de financiering en distributie van het nieuws betekent dat de onafhankelijkheid beter wordt gewaarborgd.

Een blockchain is volledig transparant, dus het gebruiken van een blockchain geeft de redactie de mogelijkheid om zich meer open te stellen naar de lezers. De totstandkoming van artikelen is inzichtelijk en na publicatie kunnen de stukken niet meer stiekem worden aangepast, wat de betrouwbaarheid vergroot. Artikelen moeten voortaan wel driedubbel worden nagelopen voor publicatie. Ook wordt het eenvoudiger om auteursrechten te handhaven op het internet.

Tot slot wordt de interactie met het publiek sterk vergroot. De redactie introduceert een eigen munt. Gebruikers worden beloond voor het plaatsen van commentaar, het cureren van content en het factchecken van geplaatste artikelen. De munt kan weer binnen het platform worden uitgegeven, bijvoorbeeld aan een abonnement of premium content.

Wie grijpt zijn kans?

De kenmerken van de fictieve bovenstaande redactie zijn niet zomaar uit de lucht gegrepen. Vrijwel al deze zaken bestaan al of zijn momenteel in ontwikkeling: zie bijvoorbeeld Publicism, Civil, Steemit en PUBLIQ. Een mooi Nederlands voorbeeld is de ontwikkeling van Katalysis, dat een alternatief biedt voor de verdwijnende Blendle-betaalknop en digitaal eigenaarschap registreert via een blockchain. Natuurlijk zitten er nog talloze haken en ogen aan het gebruiken van dergelijke techniek, maar de mogelijke voordelen zijn niet mals.

De vraag is nu: wie springt er in het diepe? Huidige mediabedrijven zullen niet bepaald in de rij staan voor een dergelijk experiment in onzekere tijden. Het implementeren van een blockchain zal een lastige draai zijn voor bestaande grote redacties, terwijl daar wel het grote geld zit, voor zover je daar momenteel van kunt spreken. Toch moet er in het belang van het vak wel actie worden ondernomen. Want er staat heel wat op het spel. Technologische ontwikkelingen gaan razendsnel en stilstaan betekent verliezen.

Het komt waarschijnlijk aan op startups die het risico durven nemen en flexibel genoeg zijn om te experimenteren. Alleen op die manier ontdekken we wat de daadwerkelijke waarde is van de technologie voor de journalistiek. De eerste entrepreneurs hebben zich al gemeld (zie de bovenstaande voorbeelden) maar het is nog wachten op de lancering van de eerste echte journalistieke blockchain.

Tot die tijd blijven het verwachtingen, maar die verwachtingen zijn wel hoopvol. Optimisten zeggen dat blockchain eenzelfde impact zal hebben als het internet. Critici zeggen dat het waardeloos is. De waarheid ligt ergens in het midden. Maar die waarheid moet wel worden gezocht. Dat is tenslotte waar journalisten zo goed in zijn. Daarom deze oproep aan alle avontuurlijke journalisten en mediaondernemers: experimenteer met blockchain!

Stern de Pagter

Stern de Pagter studeerde aan de Fontys Hogeschool Journalistiek in Tilburg. Voor zijn afstuderen analyseerde hij de mogelijkheden van blockchaintechnologie voor de journalistiek.

Alle artikelen van Stern de Pagter op De Nieuwe Reporter.