Tijdens de Follow the money conferentie in De Balie op 14 januari, die de aftrap vormde voor een nieuwe editie van de Mediafonds@Sandberg Masterclass, wemelde het van de datavisualisatie voorbeelden. Van Gapminder’s pogingen om met multidimensionale statistische vertelvormen vooroordelen te lijf te gaan tot visueel aantrekkelijke verbeeldingen van parkeerbonnen van diplomaten in New York. En van een collage van powerpoint cinema, infoaesthetics en data poetry tot de filosofische vraag of bankiers wel in staat zijn met financiële risico’s om te gaan.

In het artikel Informatievisualisatie als opkomend journalistiek genre schetsen Frank Kalshoven en Martijn Bennis de mogelijkheden voor informatievisualisatie als nieuwe creatieve sector met kansen voor de journalistiek. Geslaagde toepassingen van bewegende visualisatie vereisen vier basisfactoren: complexiteit van het onderwerp, de beschikbare data, patroonherkenning en creativiteit om die patronen in beeld te brengen. Als daaraan voldaan is vereenvoudigt een visualisatie de opname van informatie.

Het risico is dat dit proces kostbaar is: “Het visualiseren van informatie is een ingewikkeld en arbeidsintensief vak. Technische kennis, inhoudelijke kennis en creativiteit moeten worden samengebracht. Op een huiselijker manier geformuleerd: visualisaties zijn misschien niet duur maar ze kosten wel veel geld. Hierin ligt een risico voor traditionele journalistieke organisaties, waar schraalhans dezer dagen keukenmeester is.” Lees verder.

Hoe creëer je waarde in tijden van overvloed? Onlangs bogen collega’s uit de dagbladwereld zich in Kopenhagen over dit onderwerp. Wie het programma bekeek van de conferentie valt op dat de onderwerpen ‘wat zijn de businessmodellen’, ‘waar plaats ik het hekje’, ‘maar online is toch alles gratis’ domineren. Een achterhaalde discussie anno 2010. (Nieuws)Uitgevers zouden moeten nadenken over de vragen: ‘Welke doelgroep wil ik eigenlijk naast mijn dagbladlezers bedienen’, ‘Welke producten bied ik hen vervolgens aan?’ en ‘Welk kanaal heb ik daar voor nodig’ .
Lees verder.

Eerder schreef ik het artikel ‘Over de toekomst van journalistiek onderwijs‘, waarin ik constateer dat elke mogelijke verbetering begint met pakweg een verviervoudiging van de aandacht voor onlinejournalistiek. Wiel Schmetz, directeur van Fontys Hogeschool Journalistiek (FHJ) in Tilburg, reageerde op Twitter dat de “aandacht zal toch vooral uit blijven gaan naar kernwaarden in journalistiek handelen en vaardig toepassing in mediavarianten”.

Daarop antwoord ik (1, 2, 3) dat juist in die optiek internet gewoonlijk als een afzetkanaal van journalistieke producten wordt beschouwd (en als bron, trouwens), en de journalistiek zelf als universeel geldig – terwijl, indachtig het eeuwige ‘the medium is the message’ van Marshall Mcluhan, het medium geen neutraal verpakkingsmateriaal is maar zowel de betekens van de boodschap als de relaties tussen deelnemers aan het communicatieproces mede vormgeeft. Lees verder.

Multimedia heb ik altijd een vreselijk begrip gevonden, vooral omdat ik het associeerde met redacteuren die me suggereerden ‘ook maar even een cameraatje mee te nemen’ voor de foto’s bij mijn reportage in Afrika. Als schrijvende journalist vind ik fotograferen een ander vak. Zelfs toen nrc.next me vroeg foto’s te maken voor op mijn blog, deed ik dat met tegenzin: Geef mij maar pen en papier.’ Niemand had durven voorspellen dat ik anderhalf jaar later verslingerd zou raken aan het filmen.

De afgelopen anderhalf jaar verbleef ik in zes verschillende Afrikaanse steden voor een boek over urbanisering op het continent. Terwijl ik het stadsleven portretteerde, liep bij nrc.next in de papieren krant en online het cross-mediaproject City Life in Afrika. Lees verder.

Internet maakt het makkelijker dan ooit om grote groepen mensen te bereiken. Handig voor wie zijn film of documentaire voor weinig geld onder de aandacht wil brengen. Maar maakt internet het ook mogelijk om films te financieren? Het Filmfestival Rotterdam besteedt dit jaar uitgebreid aandacht aan deze vraag.

The New York Times publiceerde op 9 november j.l. een artikel over een eiland met afval dat in de Stille Oceaan ronddobbert. Het gaat om een onwaarschijnlijke verzameling gloeilampen, tandenborstels, stukken plastic en visnetten. De berg troep beslaat inmiddels een oppervlak dat twee keer zo groot is als de staat Texas. Wereldwijd dobberen er vijf van dit soort afvaleilanden rond. En het slechte nieuws is dat ze steeds groter worden: elke tien jaar verdubbelen ze in omvang. Met alle vervelende gevolgen van dien voor de zeedieren.
Lees verder.

Twee jaar geleden startte Adriaan Alsema een Engelstalige website over Colombia. Met niets begonnen, maar ondertussen zegt hij de grootste Engelstalige nieuwssite van het Zuid Amerikaanse continent te bezitten. Het succes leidt ertoe dat hij het concept wil kopiëren naar de omliggende landen. Nu nog winst maken. “De overheid adverteert niet snel wanneer wij gewoon zeggen dat de president een corrupte lul is.”

Het werk van Adriaan Alsema in Colombia laat zich omschrijven als dat van een buitenlandcorrespondent. Hij bericht op zijn website Colombia Reports als buitenstaander in het Engels over zijn Zuid Amerikaanse gastland. Alsema merkt echter één duidelijk onderscheid op, hij is onafhankelijk van de onderwerpkeuzes van Nederlandse redacties. Een godsgeschenk voor de Nederlander, die alles kan publiceren over het land waar hij ondertussen zijn hart aan heeft verpand.
Lees verder.

Information Visualization is een populair onderwerp, ook op De Nieuwe Reporter. Journalisten zouden meer moeten experimenteren met nieuwe technieken om informatie in beeld te brengen. Daarbij geldt het aloude adagium: vorm volgt functie.

Amerikaanse bejaarden kijken ruim vier uur per dag naar de televisie. Dat is een uur meer dan werklozen en bijna twee keer zoveel als jongeren tussen de 15 en de 24 jaar oud. Liefhebbers van de serie Mad Men zijn vooral te vinden in de Amerikaanse binnensteden, naar melodrama van het kaliber Last Chance Harvey kijken ze juist buiten het centrum. Waar ze ook wonen en hoe oud ze ook zijn: allemaal houden ze van The Curious Case of Benjamin Button.
Lees verder.

Frank Kalshoven en Martijn Bennis (mede-oprichters van Visual Stories) betoogden hier onlangs dat informatievisualisatie zich de komende jaren zal ontwikkelen tot een serieuze bedrijfstak. Maar ze verwachten dat traditionele journalistieke partijen daarbij achter het net zullen vissen.

In deze reactie stelt Remy Jon-Ming (infographic ontwerper bij de Volkskrant) dat kranten zich met goed gebruik van datavisualisatie zouden kunnen onderscheiden. Helaas ziet nog niet iedereen dit voldoende in. Maar er zijn mogelijkheden het tij te keren.

Op de een of ander manier lukt het op dit moment de bij media werkende datavisualisatoren (infographicmakers) nog niet om hun meerwaarde te laten zien. Neem de infographicredactie van de Volkskrant: zes jaar geleden bestond die nog uit vier fte’s. Na een groei naar zes full time medewerkers in 2007, blijven er na de huidige reorganisatie waarschijnlijk nog drie over. Bij het Algemeen Dagblad is eerder dit jaar een nog grotere reorganisatie doorgevoerd op de infographicredactie. Dat is niet echt een beleid waarbij de infographicredactie een beeldbepalende functie kan vervullen.
Lees verder.

Met zijn stelling ‘Nederlandse journalisten houden niet van journalistiek’ heeft Jan Blokker, zo blijkt uit de reacties, misschien wel meer gelijk dan hij zelf dacht. De titel van Blokkers bundel met stukken over de media verwijst naar de voorliefde van journalistiek Nederland voor opinies, analyses en meningen – geheel in de traditie van de dominees vanaf de kansel en de onderwijzers voor de klas. Gewoon intelligent uitgezochte en goedgeschreven stukken gaven en geven in belangrijke delen van de gedrukte media geen status genoeg, je moet minstens ‘een column’ hebben, het liefst nog met fotootje. Zie de gênante proliferatie van stukjes, bij voorkeur met leuk fotootje, in de Volkskrant, zoals ook Vrij Nederland en HP De Tijd dat sinds jaren doen.
Lees verder.