AUTEUR: Henk Blanken

Journalisten versus de rest

pijlAls blijkt dat mensen dom worden van internet, als Wikipedia de waarheid verdraait of bloggers als lemmingen achter complotten aanhollen, halen journalisten opgelucht adem. Voor de meeste journalisten is internet een welkome bron van informatie – ze googlen zelf ook en Wikipedia staat bij de favorieten – maar verder is internet een valse profeet, een dwaling, een vijfde colonne.

Het besef dat internet geen bui is die overtrekt, geen gril van geeks, is langzamerhand wel ingedaald, ook bij de meeste journalisten die het vak leerden toen Google nog moest worden uitgevonden. Maar telkens wanneer er berichten verschijnen die de imperfectie van internet aantonen, reageren ze alsof ze een weddenschap hebben gewonnen.
Lees verder.

Debat over staatssteun is onaangenaam maar nodig

geldVenijnig debat tussen geleerden over staatssteun aan de pers. De ene wetenschapper, Columbia-rector Lee Bollinger, pleit voor overheidsfinanciering, naar het Britse model; de andere, Jeff Jarvis van City University New York (CUNY), houdt verbeten vast aan zijn missie: nieuwe, commerciële verdienmodellen voor journalistiek. De eerste heeft de hoop opgegeven dat het nog goed komt, de tweede weigert zich daarbij neer te leggen.

Het debat speelt zich af in de Verenigde Staten. Ik volg beide wetenschappers, hun aanhang en hun publicaties en probeerde ook al eens hier een knuppel in het hoenderhok te gooien. Hoewel er grote verschillen zijn tussen de Amerikaanse en de Nederlandse (of Europese) situatie), zijn er uit het debat in de VS ook lessen uit te trekken. De belangrijkste: het is nooit te vroeg voor een onaangenaam debat. Soms wel te laat.
Lees verder.

De morsige held en het digitaal vertrouwen (V en slot)

woodwardbernsteinDe journalist is een altijd dronken, opdringerige, slecht geklede held die zich zijn brutaliteit kan veroorloven zolang hij uiteindelijk the good guy is. Hij mag, althans in de Hollywoodfilms die zijn imago goeddeels bepaalden, volop liegen en bedriegen, stelen en omkopen en elke ethische code aan zijn laars lappen zolang hij dat niet doet voor zijn eigen ego maar om een nog grotere schurk te ontmaskeren.

De journalist, zegt Joe Saltzman – journalist en docent aan Annenberg – in een interview met blogger Henry Jenkins, is sinds het begin van de twintigste eeuw een gemankeerde held. Weinig geliefd, met argwaan bekeken, maar gedoogd omdat hij het publieke belang zegt te dienen. Dat Saltzman het vooral over de Amerikaanse journalist heeft, die met muckraking grootgebracht werd, spreekt voor zich.
Lees verder.

Ik wil niks missen (Journalistiek & vertrouwen IV)

f5-buttonAls argwaan de culturele norm is, hoe gaat vertrouwen in de pers dan nog een rol spelen? Ik geloof dat mediaconsumenten op enig moment weer keuzes zullen gaan maken die ten dele gebaseerd zijn op de zekerheid – meer dan de sceptische aanname – dat informatie klopt en opinies gezag hebben. Maar bovenal denk ik dat eerst nog een andere behoefte zal ontstaan: niets willen missen.

Onmogelijk kunnen we al het nieuws volgen. De Google-generatie vertrouwt er niet op dat de klassieke journalistiek de juiste selectie maakt – ze hebben er althans geen geld voor over. Jongeren vertrouwen op hun netwerk, waarop ze vrijwel doorlopend mobiel zijn aangesloten. En ze weten dat “breaking news” door oude en nieuwe media zo massaal wordt opgepikt dat ze het hoe dan ook meekrijgen (“Als het belangrijk genoeg is, vindt het mij wel”).
Lees verder.

Vertrouwen in de journalistiek blijft noodzakelijk (III)

elvislivesNatuurlijk zat de CIA achter de aanslagen op de Twin Towers. De Mexicaanse griep is bedacht door een op winst beluste samenzwering van wetenschappers, overheid en farmaceutische industrie. Het hiv-virus is bewust verspreid om overbevolking tegen te gaan en de DSB-bank is over de rand van het bankroet geduwd door een old boys-network onder aanvoering van minister van Financiën Wouter Bos.

Complotdenkers zijn creatief. Dankzij internet zijn ze dat met talloze gelijkgestemden ook nog eens samen. Ze vinden elkaar in de echoputten van de netwerksamenleving. Hun theorieën zijn het product van constructief wantrouwen. Hun argwaan zwelt aan, langs soms verrassend originele denklijnen, gedreven door passie en onbehagen. Een rem zit er niet op, want niemand spreekt hen krachtig genoeg tegen.
Lees verder.

Vertrouwen in de journalistiek (II): De mediamaslow

piramideOp de markt voor media is “vertrouwen” geen modieus artikel. De Google-generatie betaalt er niets extra’s voor; ze kunnen zonder – denken ze. Klassieke journalisten hebben het daar moeilijk mee, omdat hun handelswaar gemaakt is van betrouwbaarheid, zoals brood van granen. Voor een flink deel is de crisis in de journalistiek hierop terug te voeren, maar de kans is groot dat dit verandert. Misschien verklaart de “mediamaslow” waarom.

Nieuws is een product, net als opinie. Vertrouwen is dat niet. Het is een aspect van informatie-uitwisseling, een kwaliteit, zoals de kleur van een auto. Vertrouwen is “los” geen geld waard, evenmin als een merknaam. Het merk Google is het duurste op aarde, maar is niet los verhandelbaar (uitzonderingen zijn dat slechts in schijn: het computermerk Commodore bracht geld op zonder productielijn, maar die transactie werd pas zinvol toen er weer Commodore-producten waren).
Lees verder.

Wie vertrouwt de journalist nog?

prikTot op het bot wantrouwt de Nederlander zijn bank, zijn priester, zijn volksvertegenwoordiger en zijn klimaatwetenschapper. Ze graaien en verdraaien, liegen en bedriegen, jagen de waan van de dag en hun eigen status na. We leven in een low trust samenleving, aldus een themanummer van Filosofie Magazine dat vreemd genoeg met geen woord rept van de pers. Wie vertrouwt de journalist nog?

Ondanks de doehetzelf-media van internet, ondanks de “dekolonisatie van de burger” (Hofland), speelt de pers nog een rol tussen publiek en instituties. Na de hoogtijdagen van de massamedia eind vorige eeuw, toen pers en politiek elkaar vonden in een dramademocratie, kalft de invloed van de journalistiek af; de pers bereikt minder lezers en kijkers, die zich calculerend afvragen of ze ook zonder krant kunnen.
Lees verder.

Journalistiek is een publiek goed (en staatssteun is onvermijdelijk)

waakhondDe journalistiek is onmisbaar in een democratie. Dat vinden journalisten zelf uiteraard, maar de meeste politici, ook degenen die afgeven op de pers, denken er niet anders over. Ik vermoed dat ook het publiek in ruime meerderheid gelooft dat het land beter af is mét dan zonder journalisten. De pers, concludeer ik, is een “publiek goed” en moet, als het echt niet anders meer kan, ook uit publieke middelen worden gefinancierd.

Bij de meeste kranten in Nederland stappen dezer dagen de Plasterk-jongeren binnen. Dat zijn jonge journalisten die dankzij 4 miljoen euro subsidie van (toen nog) minister Plasterk twee jaar lang aan het werk kunnen. Hoewel het water de dagbladen aan de lippen staat, ging er nog een stevige discussie aan die regeling vooraf. Moet de pers wel staatssteun accepteren? NRC weigerde de Plasterk-jongeren, net als Elsevier, de meeste andere kranten onderdrukten hun intuïtieve aversie.
Lees verder.

De pers controleert het publiek

waakhondSinds een jaar of honderd controleren journalistieke massamedia de overheid. De pers is de waakhond van de democratie, nietwaar. Maar als de burger aan de macht komt, zoals internetwijsneuzen soms beweren, als de consument het voor het zeggen krijgt en de ouderwetse macht verschuift naar de assertieve, luidruchtige en permanent zwevende burger, moet de pers die burger maar gaan controleren.

Geen zorg, de verhouding tussen pers, politiek en publiek verandert niet van vandaag op morgen. Na vijftien jaar internet kun je zelfs vaststellen dat de traditionele patronen van een representatieve democratie zich verrassend weinig aantrekken van digitalisering; we stemmen, bedoel ik maar, nog met het potlood.
Lees verder.

De jaarlijkse treurdeun van Pew: het gaat niet goed en het wordt niet snel beter

geldAmerikaanse adverteerders geven dit jaar voor het eerst meer geld uit aan online dan aan kranten en tijdschriften. Dat bericht, en het vermoeden dat Google de grootste veelvraat is, kan er nog wel bij na het lezen van The State of the News Media, het rapport van Het Pew Project For Excellence in Journalism, dat dit Amerikaanse onderzoeksinstituut sinds 2005 jaarlijks publiceert.

Het gaat beroerd met het nieuws, en het wordt niet snel beter, luidt opnieuw de treurdeun. De kredietcrisis richtte een slagveld aan. In 2009 verloren kranten in de VS een kwart van hun advertentie-inkomsten. Dat komt redelijk overeen met wat de Nederlandse dagbladuitgevers overkwam, nadat ze in het decennium sinds de eeuwwisseling al een kwart van hun oplage kwijt raakten.
Lees verder.


uitgelicht rss feed icon

Succesvolle participatieve journalistiek: faciliteren in plaats van reguleren

Participatieve journalistiek, oftewel burgerjournalistiek binnen een professionele journalistieke setting, eindigt regelmatig in teleurstelling. Mediaorganisaties zijn ontevreden over de kwaliteit van de journalistieke producten die ‘leken’ aanleveren: “oh mijn god daar is weer zo’n item. Kenmerkend daarvoor is dat het slecht van kwaliteit was en nergens over ging. Ze moeten echt leren wat professioneler te worden”. [...]

lees verder.

COLORS magazine: Het creatiefste collectief van Italië

Onze Zomerreporter vliegt, vaart, rijdt en wandelt door Europa op zoek naar verhalen over creativiteit in de journalistiek. De tweede stop is Italië.
Al jaren publiceer ik artikelen in een Italiaans tijdschrift, zonder dat ik weet of iemand ze leest. Belanden mijn verhalen ongelezen in de kattenbak van een Siciliaanse kater of knipt iemand ze uit [...]

lees verder.

Debat over staatssteun is onaangenaam maar nodig

Venijnig debat tussen geleerden over staatssteun aan de pers. De ene wetenschapper, Columbia-rector Lee Bollinger, pleit voor overheidsfinanciering, naar het Britse model; de andere, Jeff Jarvis van City University New York (CUNY), houdt verbeten vast aan zijn missie: nieuwe, commerciële verdienmodellen voor journalistiek. De eerste heeft de hoop opgegeven dat het nog goed komt, de [...]

lees verder.

Meer uitgelicht.