WEBLOG: mediakritiek

Journalisten versus de rest

pijlAls blijkt dat mensen dom worden van internet, als Wikipedia de waarheid verdraait of bloggers als lemmingen achter complotten aanhollen, halen journalisten opgelucht adem. Voor de meeste journalisten is internet een welkome bron van informatie – ze googlen zelf ook en Wikipedia staat bij de favorieten – maar verder is internet een valse profeet, een dwaling, een vijfde colonne.

Het besef dat internet geen bui is die overtrekt, geen gril van geeks, is langzamerhand wel ingedaald, ook bij de meeste journalisten die het vak leerden toen Google nog moest worden uitgevonden. Maar telkens wanneer er berichten verschijnen die de imperfectie van internet aantonen, reageren ze alsof ze een weddenschap hebben gewonnen.
Lees verder.

Hoe moeten media omgaan met epidemieën?

h1n1De NOS had minder aandacht moeten besteden aan de Mexicaanse griep. Het Brabants Dagblad had bij de uitbraak van de Q-koorts harder moeten doorbijten. En Argos had een geplande uitzending over de Q-koorts nooit moeten schrappen omdat het ministerie van Landbouw net die week maatregelen had aangekondigd. De deelnemers aan het VVOJ Café Media-epidemie – Henk Mees van het Brabants Dagblad, Rinke van den Brink van NOS Nieuws en Kees van den Bosch van Argos – keken maandagavond terug op de berichtgeving over de Mexicaanse griep en de Q-koorts.

Het eerste bericht over de Q-koorts (toen nog ‘een geheimzinnige ziekte’) in het Brabantse dorp Herpen verscheen in juni 2007 in het Brabants Dagblad. Enkele maanden later werd duidelijk dat het om Q-koorts gingen en berichtten ook landelijke media zoals NRC Handelsblad en de NOS over de uitbraak. Het zou echter nog tot eind 2009 duren voordat de ernst van de problemen tot het grote publiek doordrong.

Een uitzending van Zembla was het keerpunt, menen Henk Mees (Brabants Dagblad) en Kees van den Bosch (Argos). “De week na de Zembla-uitzending was het opeens dikke paniek in politiek Den Haag”, aldus Van den Bosch.
Lees verder.

Het regent naamfouten in regiokranten

toetsenbordHet is vervelend als je eindelijk de katernen van de krant haalt, maar je naam verkeerd geschreven wordt. Nog vervelender is het als dat gebeurt op de regiopagina’s van je eigen krant. Het overkwam brandweerman Fred Wit vorige maand. Hij werd door het Noordhollands Dagblad omgedoopt in Fred Blus. En hij is niet de enige. FHJ Factcheck controleerde de spelling van namen in zes regionale dagbladen. De teller stond stil bij 228 fouten in 506 artikelen. Daarbij scoorde BN/De Stem het slechtst.

Regionale kranten maken er een potje van als het aankomt op het spellen van namen. Het lukt regiojournalisten slecht om personen, bedrijven en instellingen, geografische namen en titels uit hun eigen omgeving juist te spellen. Dat concludeert FHJ Factcheck na het doorspitten van zes regionale dagbladen. In bijna iedere twee artikelen vonden de factcheckers een foute naam.
Lees verder.

Pingpong, eerste set: de zaak-Zalm

gerritzalmDe Volkskrant is al jaren verklaard aanhanger van de theorie dat er door menselijk toedoen, zoals ons enthousiaste autogebruik, sprake is van een klimaatverandering die op termijn alle leven op aarde bedreigt. Als De Telegraaf dan een pro-autocampagne begint onder het motto ‘Laat Nederland rijden’, mag de Volkskrant die niet onweersproken laten. Doet hij dat wel, dan laat hij zijn lezers in de kou staan. Want welk standpunt moeten zij dan geloven? Anders gezegd: ook een kwaliteitskrant mág niet alleen campagnejournalistiek bedrijven, maar móet dat soms zelfs doen. Dat was de stelling die ik in mijn vorige column op deze plaats verdedigde.

Ik zei er wel bij dat een krant drie keer moet nadenken alvorens een campagne te beginnen. De redactie moet heel zeker van haar zaak zijn, anders gaat de krant op zijn gezicht. En terughoudend blijven. Campagnejournalistiek is een paardenmiddel, dat je alleen moet inzetten wanneer er geen andere weg openligt. Doe het goed of doe het niet, anders haakt de lezer af.
Lees verder.

Roel Coutinho, de media en de kritische prikkers

reageerbuisInternet en de media ondermijnen de wetenschap, beweert Roel Coutinho in zijn Machiavelli-lezing. Wetenschappers, vat ik de hoogleraar epidemiologie even samen, worden tegengesproken door allerhande amateurs die maar wat roepen en door hele of halve deskundigen die zonder grondig onderzoek hun ongefundeerde opvattingen in de media mogen rondtoeteren.

De media, tuk op tegengestelde meningen – want dat, suggereert Coutinho, “verkoopt misschien goed”, publiceren rijp en groen door elkaar heen. Het publiek blijft in opperste verwarring achter. Waar het zich vroeger, toen de wetenschap nog geloofd werd, liet vaccineren als Coutinho zei dat dat nodig was, blijft het nu weg bij griepprik en HPV-vaccin.
Lees verder.

Jan Blokker houdt niet van journalisten (2)

boekblokkerMet zijn stelling ‘Nederlandse journalisten houden niet van journalistiek’ heeft Jan Blokker, zo blijkt uit de reacties, misschien wel meer gelijk dan hij zelf dacht. De titel van Blokkers bundel met stukken over de media verwijst naar de voorliefde van journalistiek Nederland voor opinies, analyses en meningen – geheel in de traditie van de dominees vanaf de kansel en de onderwijzers voor de klas. Gewoon intelligent uitgezochte en goedgeschreven stukken gaven en geven in belangrijke delen van de gedrukte media geen status genoeg, je moet minstens ‘een column’ hebben, het liefst nog met fotootje. Zie de gênante proliferatie van stukjes, bij voorkeur met leuk fotootje, in de Volkskrant, zoals ook Vrij Nederland en HP De Tijd dat sinds jaren doen.
Lees verder.

Jan Blokker houdt niet van journalisten

boekblokkerNederlandse journalisten, fulmineert columnist Jan Blokker, houden niet van journalistiek. Waar heuse journalisten de feiten ‘opzoeken en voorgeleiden’, geven Hollandse dagbladschrijvers, doortrokken als ze zijn van verzuiling, al meer dan honderd jaar de voorkeur aan opinies. Het gaat ze niet om de waarheid, maar om hun waarheid.

Jan Blokker was niet de beste journalist van de vorige eeuw, dat was – volgens collega’s – Henk Hofland. Maar Blokker is wel een van de iconen van de Nederlandse journalistiek, welzeker een van mijn iconen, samen met Martin van Amerongen en Martin Bril. Van beiden heb ik, net als van Blokker, leren schrijven.

Meer nog dan Van Amerongen heeft Blokker mij de journalistieke attitude bijgebracht. Argwaan, onafhankelijkheid, scepsis. Lees verder.

‘Krantenartikelen zijn te lang’

krantenrekNieuws op internet is niet alleen populair omdat het gratis is. Nee, het is ook populairder omdat het vaak bondiger en minder saai is dan de berichten die in de krant verschijnen. Dat betoogt Michael Kinsley in een artikel (van ruim 1800 woorden!) voor The Atlantic. Kinsley ergert zich dood aan alle journalistieke conventies die ertoe leiden dat krantenartikelen taaie kost worden. Hij wijst erop dat de omschrijving van een persoon die iets zegt, vaak langer is dan het citaat dat aan die persoon wordt toegeschreven. Ook het toevoegen van achtergronden en context aan kale nieuwsfeiten levert volgens Kinsley in veel gevallen weinig op. Meestal sneeuwt het nieuws er juist door onder, omdat journalisten te veel bezig zijn met de politieke implicaties van het nieuws en daardoor te laat in het artikel melden wat er – bijvoorbeeld – is besloten.

De domme arrogantie van de journalistiek

typmachineAls freelance autodidactisch generalistisch entrepreneur beleefde ik in de herfst van 2008 een ‘eureka-momentje’: ik was lid geworden van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ) en mijn perskaart was onderweg. Het was nog geen ‘dream that came true’, maar de eerste stap was gezet. Ik mocht mijzelf professioneel journalist noemen en als een naïef musje begaf ik mij in de roerige wereld die journalistiek heet.

Nu, ruim een jaar later durf ik mijzelf een stuk minder naïef te noemen, een musje ben ik echter nog wel. Een venijnig musje, die zich het afgelopen jaar heeft verbaasd, verwonderd en zeer heeft geïrriteerd. Een korte opsomming.
Lees verder.

Journalisten moeten zich vaker afvragen: wat heeft dat cijfer te betekenen?

graaftelJournalisten zijn snel tevreden, zeker als het over cijfers gaat. Ze zijn al blij als ze de getallen goed opschrijven, de komma goed neerzetten, en aan het verschil tussen miljoen en miljard denken. Ze vergeten zich af te vragen of de cijfers kunnen kloppen, of ze niet wat concreter kunnen worden gemaakt, en of er niet weer meer reliëf en context bij kan.

Neem, betrekkelijk willekeurig, een bericht als op dinsdag 17 november in NRC Handelsblad verscheen. Het hele bericht, onder de kop ‘Babysterfte onder allochtonen hoger’, luidde: ‘Babysterfte onder niet-westerse allochtonen van de eerste generatie was in de periode 2004-2005 ruim de helft hoger dan bij kinderen van autochtone moeders. Dat blijkt uit cijfers die het CBS gisteren heeft gepubliceerd. Van niet-westerse allochtone moeders van de eerste generatie stierven ruim dertien baby’s op elke duizend pasgeborenen. Bij autochtone moeders was dit bijna negen per duizend. Vooral onder kinderen van Antilliaanse, Arubaanse of Surinaamse moeders was de kindersterfte hoog.’
Lees verder.


uitgelicht rss feed icon

Handboek iPad – voor journalisten, dit keer

Wat uitgevers zoal met de iPad kunnen, weten we inmiddels wel. Van een gratis Telegraaf-applicatie tot een Bright-magazine voor 9 euro, de mogelijkheden voor vindingrijke media zijn eindeloos. Of tenminste, tot waar Apple de grenzen stelt. Maar wat heb je er als journalist aan? Een uitpakparty, recensie, handleiding en veldtest in één.
In Brussel waren ze [...]

lees verder.

Hoe Humo grapt en graaft, en de lezer blijft happen

Adverteerders die zich terugtrekken. Ook het Vlaamse weekblad Humo heeft er last van. ‘Collateral damage’ noemen ze dat daar. De ongewilde schade die je nu eenmaal maakt in een satirische oorlog. De missie van Humo: lachen om iedereen die het verdient. En dan sneuvelt er weleens een adverteerder, die het doelwit wordt van spot [...]

lees verder.

De E, de I en de U

De journalistieke spullenkraam raakt de laatste tijd aardig gevuld. Pers en omroep werden eerst verblijd met de komst van de e-types: e-papers, e-Readers, emails. Ruim voordat de juiste inzet daarvan kon worden doorgrond kwam de i in de maand: iPods, iLiads, iPhones en nu dan de tabletPC die onze kant op komt in de gedaante [...]

lees verder.

Meer uitgelicht.