Het selecteren van nieuws en het filteren van wat belangrijk is en wat niet, is niet meer louter voorbehouden aan journalisten. Op het web althans niet. Een nieuwe generatie websites ziet het levenslicht, sites waar de gebruikers annex lezers zelf suggereren wat mogelijk interessant is voor mede-lezers. Het zijn niet (primair) nieuwssites maar ‘filtersites’.

Lezers en computers bepalen op deze sites wat op ieder gegeven moment belangrijk is, over welke onderwerpen het meest gesproken wordt online. De sites bieden hun lezers hulpmiddelen om aan te geven of een nieuwstip interessant genoeg is om onder de aandacht van een grote lezersgroep te brengen. Digg.com is een van de voorbeelden van zo’n site.

Op Digg.com sturen lezers nieuwssuggesties op en andere geregistreerde lezers geven een waardeoordeel over de nieuwstip. Hoe vaker het bericht nieuwswaardig wordt beoordeeld, hoe hoger het op de voorpagina van de site of een katern komt. Als het bericht geen ‘diggs’ (beoordelingen) krijgt, verschijnt het niet. De mens is het filter.

Naast de suggesties van lezers bestaat er een tweede filterfunctie om interessante kopij te vinden. Deze functie is te ontwaren bij foto- en videosites als Flickr, Hyves.tv, YouTube en bijvoorbeeld DailyMotion. Hier publiceren particulieren hun zelf geschoten foto- en videomateriaal. Maar niet alleen dat. Ze voegen ook trefwoorden toe aan de kopij. Deze trefwoorden (ook wel: ‘tags’) zijn inhoudelijk verwant aan het gepubliceerde beeld en zijn publieke toegankelijk.
Gebruikers die op bijvoorbeeld ‘auto’ zoeken, krijgen een overweldigend aanbod voorgeschoteld met beelden van auto’s. Geregistreerde gebruikers kunnen hun reacties op de beelden achterlaten, wat een volgende filterfunctie mogelijk maakt. Niet enkel kan een gebruiker zoeken op trefwoorden, hij ziet ook welke foto’s of video’s het meest bekeken worden en onder welke kopij de meeste lezerreacties worden gepubliceerd.

Voorbeelden van gebruikersgedreven nieuws- en tipsites:
* Reddit
* Del.icio.us – popular
* YouTube

Nieuw is het gegeven niet dat weblezers nieuws aandragen dat vervolgens gepubliceerd wordt. Technologienieuwssites als Slashdot.org en, in Nederland, Tweakers.net danken er hun grote gevolg van trouwe lezers en, even belangrijk, reageerders aan. Het geheel van lezers weet meer dan een centrale redactie alleen, en dat laten ze in de reacties onder de betreffende berichten weten ook. Fouten worden direct afgestraft, nuances in de berichtgeving worden besproken en aanvullende informatie wordt er in no time bij de haren bijgesleept in de vorm van externe verwijzingen.

Een belangrijk verschil tussen traditionele media en deze digitale nieuwsfilters is, dat ze zelf zelden of niet over een centrale redactie beschikken, noch maken ze zelf nieuws. De lezers zijn het werkkapitaal. Voor hun bronmateriaal putten zij uit persberichten, online nieuwsartikelen van kranten of tv-zenders, maar ook meldingen of discussies op weblogs en fora.

Met name afgelopen jaar ontstond er een breed scala aan websites die de filterrol van traditionele media overnemen. Naast de eerdergenoemde is wellicht Google Nieuws in Nederland een van de bekendere. Anders dan bij de hierboven aangehaalde sites, werkt Google Nieuws zonder menselijke tussenkomst. Het Google-zoekalgoritme put uit een kleine 500 Nederlandse nieuwssites, ook blogs. Google brengt berichten over hetzelfde onderwerp gebundeld in beeld. Het belangrijkste of recentste nieuws verschijnt bovenaan de katernen. De filtering is dus een geautomatiseerd proces, een proces waarvan de onderliggende details
tot Googles bedrijfsgeheimen behoren.

Voorbeelden van sites waar niet mensen maar techniek verantwoordelijk is voor de berichtenselectie:

* Memeorandum
* Wesmirch
* Newsvine
* Topix
* Daypop

Een opsomming van 30 filtersites staat hier beschreven op Frankwatching.com. Auteur Frank Janssen benoemt ook per site de unieke filterfuncties.

Er blijken verscheidene manieren te zijn om berichten te filteren en vindbaar te maken:

* Geautomatiseerd, via een zoekalgoritme
* Linkpopulariteit, hoe vaker belinkt hoe hoger op de voorpagina
* Aantal reacties
* Aantal keer bekeken of gelezen
* Tags annex trefwoorden (zie trefwoordenwolk bovenaan deze pagina)
* Ratings, lezers geven waardeoordeel met cijfer/sterren
* Linksuggesties in combinatie met waardeoordelen lezers

De belangrijkste overeenkomst tussen alle beschreven sites is, dat ze verwijzen naar een externe bron. Met hun label-, lees- of reageergedrag kennen gebruikers er een zekere autoriteit toe.

Nederlandse krantensites lopen online bezoekers mis omdat lang niet alle dagelijks gepubliceerde kopij behalve op papier ook met een hyperlink verschijnt. Geen hyperlink, geen lezers die online kletsen over het verhaal.

Zie ook:
* Blognomics 2006 / Update: It’s the links stupid (De Nieuwe Reporter, 270406)
* Drie adviezen voor uitgevers op internet: hyperlink, hyperlink, hyperlink (De Nieuwe Reporter, 250406)

De ‘nieuwsmachines’ Google Finance en Yahoo News omarmden gebruikersgegenereerde kopij reeds. In de zoekresultaten van beide sites staan behalve nieuwsberichten van gevestigde bronnen ook verwijzingen naar relevante berichten op weblogs. De nieuwsmachines tonen de blogberichten overigens louter in de marge van de zoekresultaten, om een duidelijk onderscheid te maken.

De eerder genoemde filtersites zijn te bestempelen als nieuwssites, maar niet als journalistieke sites. Journalistiek is een werkwijze, geen uitingsvorm. Is dit verschraling van het nieuws of zijn lezers en filtersites digitale maatjes van de journalist?

Journalisten kunnen hun voordeel doen met filtersites. Ze signaleren wat op dit moment populair is binnen bepaalde lezersgroepen. De sites vertellen wat er leeft onder de lezer. Bovendien maakt diezelfde lezer een voorselectie van het nieuws. Voorts stellen filtersites de journalist in staat om relevante bronnen en discussies te vinden en te volgen.

Grondiger bestudering van de onderwerpen en discussies brengt ook de kampen, de voors en tegens in beeld. Deze informatie op zích is bronmateriaal voor nieuwe verhalen. Kopij die op zijn beurt als basis kan dienen voor volgende discussies.

Al één reactie — discussieer mee!