Dit artikel van Michiel Maas verscheen op vrijdag 14 juli in licht gewijzigde vorm op de opiniepagina van de Volkskrant.

De vraag of webloggers een vorm van journalistiek bedrijven wordt door commentatoren bij de Volkskrant op verschillende wijze beantwoord. Maar het feit dat de vraag wordt gesteld zegt meer over de identiteitscrisis van de krant dan over de journalistieke kwaliteit van webloggers.

In zijn column ‘digitale berichten’ van 7 juli betoogt Geert-Jan Bogaerts dat de Volkskrant-weblogs een grotere plaats in de krant verdienen: “De krant is geen meneer meer, maar moet zich opstellen als de buurman met wie je in debat kunt.” Volgens Bogaerts is de journalistiek kennelijk te elitair, en hebben journalisten te weinig contact met de basis. De vraag is echter of webloggers die basis vertegenwoordigen, en of ze iets aan de krant kunnen toevoegen.

Het fenomeen weblog bestaat in Nederland al bijna tien jaar. Maar pas onlangs heeft de journalistiek de ‘bloggers’ (in de Nederlandse weblogscene gewoon ‘webloggers’ genoemd) ontdekt. Dat kwam niet omdat de Nederlandse journalistiek de sites zelf ontdekten, maar omdat verschillende Nederlandse webloggers, veelal studenten journalistiek, een serieuze journalistieke baan vonden bij radio, krant en internetsites. Zij wezen hun minder internet-ervaren collega’s op de discussies en soms aanvullende informatie op nieuwsfeiten die bij weblogs te vinden waren.

Voor sommige hoofdredacties was dat een eye-opener. Hier was de verklaring te vinden voor de teruglopende oplages: de burger had de krant niet meer nodig om geïnformeerd te worden. Bovendien boden weblogs de lezer een podium om de eerste gevoelens na het lezen van het nieuws direct neer te pennen. Alles wat de kranten niet hadden, bleken weblogs wel te hebben. Originaliteit, een hechte relatie met lezer en een platform voor discussie. Kortom, wat zij hebben, moet de krant ook krijgen.

Maar is dat wel zo? Zijn weblogs, met hun unieke watercooler-discussies en scherpe commentaren, een aanvulling voor de krant?

Het antwoord is: nee. Veel van de kwaliteiten die weblogs door de ‘oude media’ worden toegedicht, bezitten ze in veel mindere mate. Laten we eens beginnen met originaliteit. Het overgrote merendeel van de Nederlandse weblogs zijn persoonlijke dagboeken. Het grootste deel daarvan is oninteressant en onleesbaar, en de stukjes die wel orgineel zijn, zijn veel te persoonlijk om het krantenlezend publiek aan te spreken. Niemand koopt de krant om te lezen over het dramatische familiediner van weblogger A., of de beleving van de wedstrijd Nederland-Portugal door weblogger B.

Bij de weblogs waar de discussie een grote rol speelt, zoals Geen Stijl of Sargasso, zijn de nieuwsonderwerpen zelden origineel. De meeste stukken worden geschreven om zoveel mogelijk reacties te krijgen. De schrijvers prikkelen de lezers om hun mening te geven. De gebruikte nieuwsbronnen zijn bijna zonder uitzondering de traditionele media. De originaliteit ligt niet in de nieuwsgaring, maar in de selectie en de benadering van het nieuws dat door andere, professionele journalisten is opgeschreven.

Ten tweede zijn de weblogs niet minder elitair dan de kranten. Het lijkt soms niet zo, maar het deel van de Nederlandse bevolking dat weblogs leest is nog steeds zeer klein. Met de deelnemers aan de discussies op weblogs is het nog veel erger: het gaat vaak om een kleine groep vaste reageerders, die elkaars standpunten kennen en alleen reageren onder een schuilnaam. Ze reageren iedere dag onder verschillende berichten op hun favoriete weblog. Dat doen ze op uiteenlopende wijze, van ongenuanceerd tot zeer beschaafd. Maar de reacties op weblogs vallen moeilijk te betitelen als ‘de stem van het volk’.

Daarmee is niet gezegd dat weblogs geen waarde kunnen hebben voor de journalist. Sommige discussies kunnen inzichtelijk zijn, en de trouwe lijst van lezers van weblogs kunnen de schrijvers wijzen op nieuwsfeiten die nog niet zijn onderzocht. Maar de relevantie daarvan voor de krantenlezer, die het nieuws en de achtergronden wil lezen, zie ik niet. Als de journalist weblogs gebruikt als bron, voor nieuws of inspiratie, is dat genoeg.

Om zich toegankelijker op te stellen, doen kranten er beter aan om internet te gebruiken als discussieforum, bijvoorbeeld door reacties mogelijk te maken op de eigen websites. Voorwaarde is wel dat journalisten zelf bereid zijn om op die plaats verantwoording voor hun artikelen af te leggen, want vrijblijvende politieke discussiefora zijn er al genoeg.

Maar het zelf starten van lezers-weblogs, zoals de Volkskrant doet, voegt niets toe. De krant als medium bestaat al eeuwen, en de waarde ervan staat nog steeds als een huis, afnemende abonnementen ten spijt. Toegankelijke media als radio en televisie hebben dat in het verleden niet verminderd. Het is een gebrek aan zelfvertrouwen om te denken dat weblogs dat wel zouden doen.

Al 15 reacties — discussieer mee!