De heftige toon. Het verongelijkte en ongelikte. Wat-kan-mij-het-schelen. Ik-zeg-wat-ik-denk. Dat ongeveer is de populaire en populistische toon van de tweede generatie weblogs. GeenStijl is het bekendste voorbeeld. Blogs met namen als Retecool, Hersenscheet en Volkomenkut zitten of zaten pakweg in hetzelfde genre.

Die blogs zijn wat Pim Fortuyn was voor politiek Den Haag. Wat Andreas Gerardus Hazes, volgens Jan Blokker “de Pim Fortuyn onder de vocalisten”, was voor het Nederlandse lied. Ze zijn de stem des volks, even direct als authentiek, even rauw als sentimenteel.

Populisten zijn per definitie anti-autoritair, tegen het politieke establishment en eigenlijk nergens voor, behalve voor zichzelf, voor de middenstand en voor het fatsoen. Fortuyn was de Hollandse variant. Tegen alles, maar in zo’n mate excentriek dat hij niet alleen maar rechts was.

Fortuyns relatie tot de media was complex. Zoals alle populisten, van Goebbels tot Berlusconi (zijn grote voorbeeld), bestond Fortuyn dankzij de media, bespeelde hij de media, genoot hij van de media. Maar in het Nederland van de eeuwwisseling waren de media in zo’n grote mate overwegend links en onderdeel van het establishment, dat Fortuyns verbond met de media tenminste ambivalent was.

Als Fortuyn zich twee jaar later had opgeworpen als de toekomstige premier van Nederland, zou hij minstens evenveel gedragen zijn door webloggende fans als door de televisie en het weekblad Elsevier. Nu klinkt het fortuynisme, de echo van die tegenbeweging, nog door in de blogosfeer – maar als ik me niet vergis, wordt het rumoer steeds zachter.

Waarom zijn blogs rechts? Omdat ze als vanzelf anti-oude-media zijn. Ze zijn wat de traditionele, door babyboomers gedomineerde kranten en tijdschriften en publieke omroep allemaal niet zijn. Ze zijn open, dwars, tegendraads, rellerig, obstinaat en vaak nogal leuk.

Blogs zijn zo rechts als de media van enig land links zijn. Althans in tweede instantie. In eerste instantie zijn ze niet zozeer anti-media als wel anti-orde. Zoals de grondleggers van internet links noch rechts waren (maar nerds met een aanstelling in wetenschap of defensie), zo waren de eerste bloggers progressief noch conservatief, volgens het techno-adagium “de waarheid is wat werkt”.

De tweede generatie bloggers zijn of waren tegen de media. Hoe linkser die zijn, hoe rechtser de bloggers (en ja, dat is een generalisatie). Wat opvalt is de kentering. Linkse bloggers komen op, zowel in Nederland als in de Verenigde Staten. Het lijkt een teken van herwonnen zelfvertrouwen. Links mag weer. De revolte is achter de rug.

Soms denk ik dat met de publieke rouwmanifestatie voor Hazes, die septemberavond in 2004, ook afscheid is genomen van het Fortuynisme. De veertigduizend mensen in de Arena, rond een kist op de middenstip, snikkend boven een biertje, huilden om meer dan een zanger die “zijn eigen leven zong”. Het was de ultieme manifestatie van een volkscultuur, anti-intellectueel, schaamteloos, exhibitionistisch, authentiek.

Het is nu twee jaar later. Vier jaar na Fortuyn. Veel lijkt bij het oude. Zelfs de blogs worden links.

[Dit artikel is onderdeel van PopUp]

Henk Blanken

Schrijver en journalist

Henk Blanken is journalist en schrijver. Hij is als correspondent Dood & Aftakeling verbonden aan De Correspondent, Bijna veertig jaar …
Profiel-pagina
Al 79 reacties — discussieer mee!