bildDe jacht op de burgerfoto is geopend! Dagbladen in Europa proberen zoveel mogelijk greep te krijgen op de snel aanzwellende stroom foto’s van burgers. Dat bleek op het European Newspaper Congress in Wenen. Bild in Duitsland is bereid fors de portemonnee te trekken voor amateurbeeld. Een burgerfoto in de landelijke editie van de Duitse boulevardkrant schuift 500 euro richting hobbyfotograaf. “Ik voorspel dat goede nieuwsfoto’s in de toekomst steeds minder verspreid zullen worden door persbureaus en steeds vaker op het internet te vinden zullen zijn”, zegt Nicolaus Fest, adjunct-hoofdredacteur van Bild. Zijn krant krijgt inmiddels jaarlijks rond de 100.000 burgerfoto’s binnen.

Bild is wellicht een extreem voorbeeld van een krant die veel belang hecht aan het werk van amateurjournalisten. “Lezerreporters profiteren van het toeval: ze zijn toevallig op het juiste moment op de juiste plaats”, stelt Fest. “Amateurfotografie neemt stormachtig toe, ook door de ontwikkeling van internet. Uit een onderzoek van Nokia bleek dat 54 procent van de Duitsers de mobiele telefoon gebruikt als eerste fototoestel. Vroeg je een paar jaar geleden nog een handtekening aan een beroemde voetballer, tegenwoordig ga je met hem op de foto. En die foto wordt vaak gemaakt met een mobiele telefoon.”

Bild hengelt nadrukkelijk naar exclusieve beelden. Van de ongeveer 100.000 foto’s die het afgelopen jaar bij de redactie in Hamburg binnenkwamen (Bild begon in juni 2006 met het project ‘Leser-reporter’), haalden er uiteindelijk 2500 de papieren krant, een stuk of zes per dag.
Belandt de foto in de landelijke editie van Bild, dan krijgt de fotograaf 500 euro voor het beeld (en nog eens de helft van de mogelijke opbrengst na doorverkoop van de foto). Een plaatsing in een van de regio-edities levert de burger nog altijd een bedrag van honderd tot driehonderd euro op.
Beroepsfotografen hoeven daarbij niet te vrezen voor hun werk, stelt Nicolaus Fest. De vraag is immers niet of er gekozen moet worden voor een beeld van een beroepsfotograaf of een burgerjournalist, de vraag is of de burgerfoto wel of niet geplaatst wordt. En als het beeld exclusief genoeg is, volgt plaatsing. “Het spaart ook geen fotokosten uit, want we sturen onze eigen fotografen nog net zo vaak op pad als vroeger.” Wel denkt Fest dat de rol van de professionele fotograaf langzaam zal verschuiven. “In de toekomst zullen actuele nieuwsfoto’s steeds minder vaak van beroepsfotografen komen. De aanwezigheid van miljoenen hobbyfotografen zorgt ervoor dat die cuncurrentie niet is te winnen door de professionele fotograaf.”

Herkomst
Die gestaag groeiende stroom van foto’s brengt ook het gevaar met zich mee dat de herkomst van het beeld soms oncontroleerbaar is. Ofwel: de kans op manipulatie zou kunnen toenemen. Bij Bild, stelt Fest, is in een jaar tijd slechts bij een enkele foto gebleken dat het om een fotomontage ging. Een te verwaarlozen aantal, vindt hij. Bij twijfel doet de redactie eigen research.

Fest maakt zich er daarmee wel heel gemakkelijk vanaf. Het Duitse weekblad Der Spiegel ondervond in januari hoe een oproep om foto’s na een storm weliswaar prachtige plaatjes opleverde, maar later bleken de indrukwekkendste foto’s van voor de storm!

De Saarbrücker Zeitung begon ruim een jaar geleden met een project ‘Leser-reporter’. Hier kwamen in een jaar tijd ruim vierduizend tips en foto’s bij de regionale krant binnen. Daarvan bleek ongeveer een kwart bruikbaar. In 500 gevallen leidde een tip of foto tot een redactioneel artikel.
Van de binnenkomende lezerbijdragen komt ongeveer de helft via e-mail bij de redactie, 19 procent via sms. Een op de vijf tips komt nog via het ‘ouderwetse’ antwoordapparaat tot de journalisten. In tegenstelling tot Bild betaalt de Saarbrücker Zeitung geen honorarium. “Volgens ons gaat het burgers daar ook helemaal niet om”, zegt Peter Stefan Herbst, hoofdredacteur van de krant. “Ze willen gewoon bij de krant betrokken zijn. Wij krijgen soms beelden die ook naar Bild zijn gezonden. Daar kun je ook aan zien dat het ze niet om het geld te doen is.”
Zowel Bild (12 redacteuren) als de Saarbrücker Zeitung hebben redacteuren vrijgemaakt om het kaf van het koren te scheiden. “Je kunt daarbij als redactie sturend te werk gaan. Als je bagger afdrukt, krijg je ook veel bagger opgestuurd. Door het plaatsingsbeleid bepaal je mede wat voor soort informatie je ontvangt.”
In het geval van de Saarbrücker Zeitung betreft de meerderheid van de beelden ongelukken en branden. Bij grote branden of ongelukken stuurt de krant er nog wel een beroepsfotograaf heen.

Meer voorbeelden van ‘leser-reporter’-projecten (Duitstalige media):
Berner Zeitung
Kleine Zeitung (Oostenrijk)
Westfalen Blatt (Duitsland)
Main Post (Duitsland)

Theo Dersjant

Theo Dersjant is een Nederlandse journalist en docent aan de Fontys Hogeschool Journalistiek.
Profiel-pagina
Al 2 reacties — discussieer mee!