Online discussies over voetbal ontaarden al snel in scheldpartijen. Soccer Network laat zien hoe het wel moet: net als in de stadions zitten de supporters van verschillende clubs in verschillende vakken. Met gele en rode kaarten worden de discussiedeelnemers in het gareel gehouden.

Op de voetbalforums van SoccerQuest staat een lange lijst namen van oud-forumleden die ooit een IP-ban kregen. Zelfs de redenen voor de ban staan erbij. Forumlid “Bafgeit” kreeg een ban om drie redenen: zijn onacceptabele naam, een doodsbedreiging en talloze beledigingen. Forumlid “FeNeRr1907” werd van de forums verwijderd vanwege het openen van de topics “Kanker PSV” en “Kanker PSV Boeren”. Forumlid “Spons” kreeg een IP-ban omdat hij reageerde met “Jammer dat je het als j**d overleefd hebt” op een posting van iemand die voor het eerst in zijn leven de Kuip had bezocht en Feyenoord erg slecht vond spelen. Moderator “Bonehead” legde ene “Curva Sud” een ban op voor een paar weken, een zogenaamde “nickban”, in verband met de reactie: “Oké, hopelijk schopt iemand binnenkort Makaay twee gebroken enkels. Even kijken hoelang het duurt voordat jij gaat janken…” Op SoccerQuest is de wereld ingedeeld in “j*den”, “kakkerlakken” en “PISVEE’ers”. De rest wordt op één hoop gegooid als “provinciale cro-magnons”, de verzamelnaam voor supporters van alle andere Nederlandse voetbalclubs dan Ajax, Feyenoord en PSV.

Kortom, het is geen pretje om als brave supporter Nederlandse voetbalforums te bezoeken. Moderators kijken met half gesloten ogen toe hoe “internethoolies” alles voor alle anderen verzieken. De hoeveelheid domme, beledigende opmerkingen die nog door de censuur heen glipt, is vaak stuitend. Strafpunten voor forumleden die teveel “zuigen”? Een speciaal rapporteerknopje voor wangedrag? Niets en niemand weerhoudt de internethoolie ervan om zijn haat jegens alles wat anders gekleurd is dan zijn eigen cluppie op het voetbalforum te slingeren. Op sommige forums hebben de internethoolies zelfs de overhand en bestaan de ‘topics’ uit hele andere onderwerpen dan voetbal. “Mongolen uit Utrecht” bijvoorbeeld of “waarom apen cool zijn”. Het toppunt is het “discussieforum” van VoetbalOnline, waar een grote groep apen elkaar dagelijks met knotsen op het hoofd slaat. “Up, up, up, up!”

Virtuele dierentuin
Goede voetbalforums zijn ook het beste ingericht naar het voorbeeld van de ouderwetse dierentuin. Met voor elke supporter of voetbalclub een eigen hok, inclusief verzorgers of moderators die de boel goed in de gaten houden. Een netwerk dat aan die eigenschappen voldoet, is Soccer Netwerk, een verzameling online communities van voetbalfans. Soccer Netwerk laat zien hoe strak een virtuele dierentuin geleid kan worden. Binnen het netwerk wordt vrij normaal met elkaar omgegaan. De virtuele knotsen ontbreken en discussies monden zelden uit in stompzinnig apengedrag. Soccer Netwerk hanteert ook, analoog aan het voetbal, dezelfde wetten voor zijn leden als die voor spelers op het veld gelden. Wie een lichte overtreding maakt, krijgt een gele kaart. Een zware overtreding wordt bestraft met rood. Het beest moet direct terug zijn kooi in en is gedurende een bepaalde tijd niet meer welkom. Moderators kunnen als het nodig is ook discussies afbreken. Scheldpartijen en kwetsende uitlatingen worden consequent aangepakt. Bepaalde veelvoorkomende scheldwoorden worden automatisch uit de reacties gefilterd of vervangen door zogenaamde asterisken.

Soccer Netwerk werd – in internettijd gemeten – al vrij lang geleden opgericht. In 1999 besloot een aantal voetbalfans het netwerk op te zetten. Het ideaal was simpel: voetbalsupporters moesten de tools in handen krijgen die het mogelijk zouden maken om online met elkaar te discussiëren. Veel plekken op internet daarvoor bestonden nog niet, op een paar sites en nieuwsgroepen na.

Volgens een van de oprichters van Soccer Netwerk, Ronald van Wijk, kwam de inspiratie niet van bestaande websites in binnen- of buitenland, maar van de eerste “themacommunities” die eind jaren negentig op internet ontstonden. “Ons doel was een eigen platform te creëren, waarop supporters het nieuws over hun club uit de hele wereld met elkaar konden delen. Door de krachten te bundelen, werd het voetbalnetwerk van de grond af opgebouwd”, aldus Van Wijk. Soccer Netwerk sloeg al gauw aan en groeide binnen een paar jaar uit tot een van de bekendste Nederlandse online voetbalforums.

Moeilijke domeinnaam
Hoeveel leden de communities samen inmiddels tellen, wil Van Wijk niet zeggen, wel dat “de pieken in de bezoekersaantallen in de zomer liggen, als de transferonderhandelingen in volle gang zijn”. Het jaarlijks aantal bezoekers kende de afgelopen jaren ook een stijgende lijn. Voetbalsupporters van de grootste clubs, Ajax, PSV en Feyenoord, vormen echter al vanaf het begin de grootste communities. “Die zijn ook het actiefst, zowel in aantallen leden als in postings”, zegt Van Wijk.

Het belangrijkste kenmerk van Soccer Netwerk is dat de leden hun eigen clubcommunities runnen. Fans van een bepaalde club komen bij elkaar, leren elkaar kennen en vormen samen een community. Zij hebben verder niets met de communities van andere clubs. Van Wijk: “Iets als een algemene voetbalcommunity bestaat ook niet, daar is geen binding tussen de bezoekers.” Dat discussies zelden uit de hand lopen, heeft volgens Van Wijk met meerdere factoren te maken. “Vanaf het begin is gestuurd op een relatief goed niveau van de discussies. Gedragsregels en relatief strak modereren helpen daarbij. De moeilijke domeinnaam zorgde ervoor dat alleen een bepaalde doelgroep ons netwerk vond. Via mond-tot-mond-reclame is het gegroeid. Zo werd de basis gelegd voor het huidige netwerk, maar ook voor het discussieniveau.”

Aan Soccer Netwerk ligt een eenvoudige gedachte ten grondslag. Goede discussies leiden tot meer interessante reacties, terwijl ruzies en onzin al snel tot meer onzin leiden. De gedragsregels op Soccer Netwerk zijn ook daarom vrij strak. “Ze zijn door de jaren heen meegegroeid, maar niet substantieel aangescherpt. De belangrijkste toevoeging bij de groei van de communities was het terugdringen van het chatgedrag. Dat hoort meer thuis in de chatbox, is bovendien een zware technische belasting en een belemmering voor het niveau van de discussies”, aldus Van Wijk.

Moderators
Binnen Soccer Netwerk gelden op alle forums dezelfde gedragsregels. Moderators hebben echter de vrijheid om binnen deze regels eigen subregels te hanteren. Moderator Daniëlla van het Ajax-netwerk bijvoorbeeld zegt vooral een hekel te hebben aan fans die “op de man” spelen. “Bij reacties die te persoonlijk worden, grijp ik in. Een poster die start met de woorden ‘wat ben jij een mongool’ draagt natuurlijk niets bij aan een discussie. Helaas komt dat echter nog wel eens voor. Ook reacties waarin mensen afspreken om te gaan rellen en andere reacties over de mindere kanten van het voetbal tolereer ik niet. Het Ajax-netwerk is daar geen podium voor.”

Daniëlla bestraft alle verwijzingen naar ziektes, anti-semitisme, maar ook het gebruik van scheldwoorden, al gaat er vaak een waarschuwing aan vooraf. Een IP-ban voor het leven geeft ze vooral rondom toppers of klassiekers. “Dan zijn de ééndagsaanmeldingen talrijk en wordt er vaak alleen geprovoceerd. Men kijkt niet naar de gedragsregels en probeert een rode kaart te ontduiken via een nieuw account. Dat levert dan een IP-ban op. Verder hou ik goed in de gaten of er topics over PSV en Feyenoord worden geopend. Zo’n twintig procent van onze leden is namelijk supporter van een andere club dan Ajax. Het afdwalingsgevaar in die topics is erg groot.”

Moderator ‘Wyatt’ van het Feyenoord-netwerk hanteert niet altijd de strakke gedragsregels. “Ik trek niet direct een rode kaart als mensen erom vragen”, zegt hij. “Met name indien het ‘eigen’ forumleden zijn en geen provocerende ‘zojuist aangemelde’ leden, probeer ik de boel eerst zelf op te lossen. Het helpt vaak wel als je ze dan even fijntjes op de gedragsregels wijst.”

Zaken die bij Wyatt niet door de beugel kunnen, zijn behalve verwijzingen naar enge ziektes en het gebruik van scheldwoorden ook denigrerende opmerkingen naar aanleiding van iemands afkomst of geloof. Een IP-ban voor het leven geeft hij echter maar zelden. “Die geef ik alleen in het geval van zeer zwaar misbruik. Een eeuwige rode kaart trek ik iets vaker. Als je de provocerende ééndagsvliegen niet meetelt, zijn dat echter niet meer dan drie tot vier personen per jaar.”

Geen speciale plaats voor harde kernen
Volgens Van Wijk zit het verschil tussen Soccer Netwerk en andere, niet voetbalgeoriënteerde, forums vooral in de mate van modereren. “In principe gelden bij Soccer Netwerk dezelfde regels als bij alle andere drukbezochte internetforums. Er wordt alleen actiever gemodereerd op die regels.” Soccer Netwerk toont echter aan dat voetbalforums door goed afgesproken regels de internethoolie buiten de deur kunnen houden. Wat bovendien helpt, is dat de forums van Soccer Netwerk zijn ingedeeld naar gesprekstopics in plaats van groepen fans. De harde kernen van Ajax, PSV en Feyenoord zijn wel welkom, maar hebben geen speciale plaats binnen het netwerk.

In de FAQ van Netwerk.to staat overigens wel een opvallend zinnetje. Soccer Netwerk accepteert geen verantwoordelijkheid voor de inhoud van de forums. Moderator Daniëlla van het Ajax-netwerk kreeg echter nog nooit het verwijt geen verantwoordelijkheid te dragen voor de inhoud van het forum. “Ik sluit echter niet uit dat een andere moderator dat wel eens heeft gehad.” Wyatt van het Feyenoord-netwerk kreeg het verwijt wél. “Maar”, zegt hij, “het is zaak om hier niet over in discussie te gaan en ‘boven de partijen’ te blijven staan. Je kunt je er toch niet tegen verweren…”

Al 2 reacties — discussieer mee!