08De Nieuwe Reporter stelde een waaier aan mediamensen drie vragen: Wat is het hoogtepunt van het afgelopen mediajaar? Wat het dieptepunt? En welke ontwikkelingen voorzie je voor 2008. Eerder publiceerden we de hoogte- en dieptepunten. Vandaag de voorspellingen.

Hans Laroes (hoofdredacteur NOS Nieuws): “Heb slechts wat wensen, ben niet zo tot voorspellen bevoegd: Ik wens de tv-recensenten in de kranten vooral toe dat ze een leukere nieuwe baan vinden. Anders ga ik me toch nader afvragen waar het misverstand vandaan komt dat zij tot dieper oordelen bevoegd en vooral gekwalificeerd zijn (zolang ze geen Abrahams of Scheepmaker heten of de echte mevrouw Lips zijn).. Nu heb ik toch vooral het beeld van dinosaurussen die de loop der asteroïden becommentariëren, zonder door te heben dat… ooops…. -en dat er geen lijstjes meer worden gemaakt, zoals dat van Broadcast Magazine over de machtigste mensen in Hilversum… laat me gewoon mn werk doen…”

Bart Brouwers (hoofdredacteur Sp!ts): “Er komt een wet die de bronbescherming van journalisten regelt, de vermenging van commercie en redactie rukt óók in de klassieke media zoals betaalde kranten verder op, DAG en De Pers gaan het niet redden maar op lokaal niveau komen er wel nieuwe gratis dagbladen, crossmedia vanuit de gedrukte pers blijkt slechts incidenteel te werken, de nieuwe code van het genootschap van hoofdredacteuren wordt met een oorverdovende stilte aangenomen waarna niemand er ooit meer iets van hoort, we blijven ons het hoofd breken over de vraag wie zich nu wel of niet journalist mag/zou moeten noemen, we beloven plechtig het in 2009 allemaal anders te gaan doen.”

Francisco van Jole: “Bij gebrek aan liquidaties in Amsterdam om over te berichten besteden de verzamelde misdaadverslaggevers net zoveel aandacht aan het hoger beroep van Willem H. als aan de voorbije rechtszaak.”

Laurens Verhagen (hoofdredacteur NU.nl): “Eén van de bestaande vier gratis dagbladen zal verdwijnen. De professionele fotojournalistiek gaat het nog moeilijker krijgen door de opkomst van burgerjournalistieke fotosites. De hype van regionaal nieuws verschuift van (mislukte) pogingen om de burger nieuws uit zijn buurt te laten schrijven naar het plotten van specifieke regionale informatie op Google-achtige kaarten.”

Erik van Heeswijk (bestuurslid NVJ, freelance journalist): “Over nieuwe media: in 2008 zullen wel weer wat hypjes wegsudderen uit de belangstelling (Twitter, Secondlife, Hyves, sterkte!) en weer wat hypjes opkomen (chatten op je mobiel? Twitteren met foto’s?). In de journalistiek in zijn algemeenheid wordt het het jaar van de multimedialiteit: er komen enkele verassende samenwerkingsverbanden tussen audiovisuele en tekstuele media.”

Hans Scholten (secretaris/bestuurslid Logeion, beroepsvereniging voor Communicatie). “Mijn voorspelling voor 2008 is niet verrassend: de gevestigde media zullen terrein verliezen op de nieuwe media en de betaalde kranten zullen hun oplage verder zien afkalven terwijl de gratis bladen zullen groeien.”

Wim Otten, secretaris van de Auto Pers Club. De organisatie voor autojournalisten vierde het afgelopen jaar het vijftigjarig bestaan. “In 2008 verwacht ik boeiende ontwikkelingen met de slurptax en de invloed daarvan op de Nederlandse automarkt. Het lijkt erop dat emissie en de daaraan gekoppelde milieubelasting voor het eerst serieus invloed zal uitoefenen op de keuze van autokopers. We zullen het zien, eind 2008. In elk geval breekt een leuk jaar aan voor de autojournalistiek.”

Arnold Karskens (oorlogsverslaggever): “Bij artikelen en reportages uit de Afghaanse provincie Uruzgan staat steeds minder vaak dat ze de censor zijn gepasseerd. Terwijl dit wel gebeurt. De kans is aannemelijk dat de dood van vele onschuldigen door Nederlandse wapens op deze manier ook in 2008 wordt verzwegen. En wie zwijgt stemt toe.”

Huub Evers (Lector Interculturaliteit en journalistieke kwaliteit / docent media-ethiek Fontys): “Ik denk dat 2008 het jaar zal worden van debatten over het journalistiek verschoningsrecht en over de concept-code van het Genootschap. In die debatten zal het gaan over de vraag wie journalist is en of er een kwaliteitskeurmerk zou moeten komen, hoe dat zich verhoudt tot de persvrijheid en of zelfregulering wel is wat het zou moeten zijn.”

Jaap Stronks: “Mijn ‘voorspelling’ is meer een wens. Dagbladen hebben geen monopolie op kwalitatief hoogwaardige verslaggeving en opinievorming, maar ze zijn er wel verdomde goed in. Het is met het oog op de kwaliteit van de publieke sfeer dan ook een slechte zaak dat columns en opiniestukken van De Volkskrant of NRC Handelsblad niet op de website verschijnen (Vrij Nederland doet dat gelukkig wel met een aantal columns en verhalen). Minstens zo erg is het dat archieven van kranten niet zijn in te zien, terwijl ze met gratis toegankelijke archieven, voorzien van advertenties, meer kunnen verdienen dan met de verkoop van digitale abonnementen. En het schijnt nu ook duidelijk te zijn dat het kannibalisme-effect van teruglopende krantenverkoop door publicatie van de content op internet uitblijft, dus dat hoeft geen beperking te zijn.
Het is dan ook onbegrijpelijk dat een medium als de Volkskrant wel met NU.nl wil concurreren en (leuk hoor, daar niet van) met video’s en weblogs aan de slag is, maar de goede achtergrondartikelen, columns en opiniestukken verzuimt een langer leven te gunnen dan op papier. Moet je vooral klagen dat het publieke debat op internet gekaapt wordt door de randdebielen van Geenstijl en consorten; stel daar dan eens wat fatsoenlijks tegenover! Ik beschuldig de kwaliteitskranten van Nederland ervan dat ze de belangrijkste opiniemakers van Nederland onttrekken aan het publieke debat door hun columns en opiniestukken tegen betaling op papier te drukken dat na een dag wordt weggegooid, terwijl die blijvend beschikbaar zouden moeten zijn. Om Jeff Jarvis te citeren: Print is where words go to die.
Mijn voorspelling en wens is aldus dat het besef doordringt dat het publieke debat op internet bepalend is voor het publieke debat in Nederland, en dat de ‘oude media’ daarnaar zullen handelen. Zowel uit maatschappelijke verantwoordelijkheid als met het oog op de eigen portemonnee, dus.”

Frank van Vree: “Ik verwacht geen spectaculaire ontwikkelingen – je krijgt toch het gevoel dat allerlei tendenzen die zich de laatste 3, 4 jaar hebben afgetekend, zich volgens een redelijk voorspelbaar patroon lijken voort te zetten, met digitale media en gratis kranten (inclusief huis- en huisbladen) als de dynamische factoren.”

Louki Boin is voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Modejournalisten, maar was in het verleden vooral bekend als hoofdredacteur van het maandblad Avenue: “Wie geïnteresseerd is in kunst en cultuur zal op het fijne internet alle nuttige informatie kunnen vinden, maar is voor de diepte steeds meer aangewezen op special interest tijdschriften. Dit gaat ten koste van de actualiteit, maar biedt wel mooie mogelijkheden voor fotografie. Bij tv gaat het om de kijkcijfers; dat wordt dus steeds meer voetbal en massacultuur, in plaats van drama, opera, muziek, goede films en lifestyle. Onderzoeksjournalistiek zal nog wel doorgaan op de radio, zoals het programma Argos op Radio 1, en hopenlijk blijven de journalisten van NOVA, Buitenhof en Tegenlicht ook tegenwicht bieden op tv.”

Huub Kerkhoffs, lezersredacteur De Gelderlander: “De verwachting voor de nabije toekomst is, wat mij betreft, een mix van de hoogte- en dieptepunten van 2007. De overname van Wegener door het Britse Mecom zal het ‘never a dull moment’ andermaal inhoud geven. Nieuwe
richtingen zullen ingeslagen moeten worden. Nieuwe uitdagingen aangegaan. En zonder enige vorm van helderziendheid is al best aan te geven dat nieuwe reorganisaties, bezuinigingingronden en personele reducties snel zullen opduiken. De redactie zal andermaal voor schier onuitvoerbare taken en extra werkdruk komen te staan. Ook opnieuw een uitdaging. Temeer omdat de papieren krant steeds minder zaligmakend is en de journalist steeds meer een alleskunner en alleseter moet zijn. De Gelderlanderjournalist zal zich in 2008 meer als een multimediaalwerker gaan profileren. Het houdt de redacties in elk geval scherp.”

Frank Paumen, voorzitter van TourPRess, de vereniging van toeristisch journalisten: “Voor wat betreft de toeristische journalistiek voorspel ik een nog grotere en fijnmazigere berichtgeving via internet. Steeds meer reizigers zullen andere reizigers informeren over hun wel en wee. Het vervelende is dat wij langzaam maar zeker de dupe worden van het berichtenverkeer op internet en dat dit een kind met een waterhoofdje dreigt te worden, waarvoor eigenlijk een filter nodig is. Laat vooral mensen bewust worden dat internet niet een groot vuilnisvat is van gewenst maar vooral ook ongewenste informatie.”

Dirk van der Meulen (hoofdredacteur weekkrant Schuttevaer): “Ik denk dat lezers steeds meer gaan meeschrijven aan verhalen van journalisten. De rol van de journalist verschuift. Die rol wordt: doorvragen! Bij Schuttevaer zijn we onlangs bezig geweest een verhaal dat op internet rondzoemde, te checken. Een schip dat op de Schelke was ‘dwarsgevallen’, zou een onervaren Oostblokschipper hebben gehad. Na een moeizame zoektocht vonden we de schipper. Het bleek een zeer ervaren Duitse schipper te zijn. Die had een black-out gehad. Op die manier konden we een beeld dat dreigde te ontstaan, corrigeren. Journalisten krijgen een steeds belangrijker rol in het geven van sturing aan wat er aan informatie op internet opduikt.”

Jeroen Mirck (redacteur Adformatie en initiator van Adfoblog): “Een verdere doorgroei van nieuwe media. Soms sneller dan verwacht, maar helaas te vaak nog langzamer dan gehoopt.”

Theo Dersjant (De Nieuwe Reporter): “Mecom (Wegener) gaat in 2008 een poging ondernemen het Algemeen Dagblad geheel te bemachtigen. Daarmee lost Wegener een aantal problemen op. Alle eigen titels (Twentsche Courant Tubantia, De Stentor, De Gelderlander, Eindhovens Dagblad, Brabants Dagblad, BN/De Stem, PZC) kunnen worden ondergeschoven bij het AD. Mecom brengt bovendien beide Limburgse dagbladen in. Daarmee ontstaat een landelijk dagblad (oplage: plm. 1,5 miljoen exemplaren) met in bijkans alle provincies een of meerdere eigen katernen. Waarmee het oude Vrije Volk-model springlevend wordt. Alleen in Groningen, Friesland, Drente en Noord Holland verschijnt dan nog het AD zonder regiokatern. Die ‘nieuwe krant’ zou daarmee de grootste betaalde krant van het land worden. In dit model kan Wegener de eigen centrale redactie opheffen (de eerste winst), het GPD-abonnement voor alle dagbladen beëindigen (tweede winst), de bezorgorganisaties in elkaar schuiven (derde winst). Synergie was toch altijd al een Apeldoorns toverwoord. Er zijn slechts drie mogelijke struikelblokken. De eerste: PCM wil niet meewerken om een concurrent in het zadel te helpen. Vraag is alleen of die nieuwe krant niet veel eerder een concurrent van de concurrent wordt (van De Telegraaf). De tweede: laten redacties, met op het netvlies wat met eerdere Wegener-kranten gebeurde, zich willoos in zo’n avontuur meesleuren? Waarschijnlijk zal ook hier de pragmatische gedachte overheersen: wat is het alternatief? En de derde: zal de NMA instemmen? Die zal vooral naar het advertentie-monopolie kijken (op nieuwsgebied is er immers meer dan ooit pluriformiteit met radio, tv, internet, etc.).”

Maarten Reijnders: “De kranten – zowel gratis als betaald – gaan het in 2008 moeilijk krijgen door sterk teruglopende advertentieinkomsten. Voor de redacties betekent dat meer van hetzelfde: bezuinigingen en ontslagen. Hillary Clinton wordt met steun van Rupert Murdoch en Matt Drudge gekozen tot de nieuwe president van de VS.”

Al 21 reacties — discussieer mee!