Hoofdredacteuren in de printsector zijn wereldwijd behoorlijk positief over de toekomst van hun eigen krant. Dat blijkt uit de uitkomsten van de jaarlijkse Newsroom Barometer van de World Association of Newspapers (WAN). De journalistiek leiders laten zich daarmee van hun naïefste kant zien.

85% van de ondervraagde hoofdredacteuren en journalistiek managers is optimistisch over de toekomst. Een groeiend deel van hen is zelfs zeer optimistisch. De vraag is waar dat optimisme vandaan komt, zeker als je de andere uitkomsten van de enquête in ogenschouw neemt.

Geknakte trots
Zo denkt slechts een derde van de 700 ondervraagden dat over 10 jaar papier nog de toonaangevende manier is om het nieuws te consumeren. Tweederde houdt het op een digitale drager: online (44%), mobiel (12%) of e-paper (7%). Bovendien denkt minder dan de helft dat de journalistiek zich de komende tijd verder zal verbeteren. En nog veel opzienbarender: tweederde van de ondervraagden vindt het enigszins of zeer waarschijnlijk dat een deel van de traditionele redactietaken op termijn wordt ge-outsourced. Over geknakte trots gesproken…

Hoe valt dit alles te rijmen met dat optimisme over de toekomst van de eigen krant? Ik gok erop dat het blijkbaar toch makkelijker is met realisme te oordelen over de ontwikkelingen van de beroepsgroep en de sector, dan over het eigen product. Hoop doet leven, het hemd is nader dan de rok?

Gratis
Het gebrek aan realisme wordt ook duidelijk uit de vraag of het nieuws in de toekomst overwegend gratis zal zijn. Iets meer dan de helft (56%) is daarvan overtuigd. Dat is al iets meer dan vorig jaar (48%) maar nog steeds een miskenning van de werkelijkheid. Hallo allemaal, het nieuws IS nu al allemaal gratis! Of kijkt er nooit iemand naar een site, leest er nooit iemand een gratis krant? Er is anno 2008 geen enkel relevant nieuwsfeit dat verstopt blijft achter een structuur waarvoor betaald moet worden. Helemaal dramatisch is trouwens het gegeven dat in Europa (waar de gratis krant is uitgevonden en waar 31% van de ondervraagden vandaan komt) nog minder geloof bestaat in gratis nieuws (48%) dan in de rest van de wereld.

Voor de grootste groep ondervraagden (58%) vormt de teruggang in jonge lezers de grootste bedreiging van de krant. Daarnaast maken de hoofdredacteuren zich zorgen om de opkomst van internet en het gebrek aan redactionele innovaties. Er zullen vast de nodige nuances aan die meningen vastzitten, maar op mij komt het toch vooral over als een manier om de schuld bij schijnbaar onbeïnvloedbare fenomenen te leggen. Ik zou eerder zeggen: als je je er zorgen over maakt, doe er dan wat aan!

Integrated newsrooms
Die gedachte komt terug bij het commentaar dat John Brock (president van het aan de WAN verbonden World Editors Forum en hoofdredacteur van de Britse Saturday Times) gisteren op het onderzoek gaf. “Ik lees de boodschap van de Newsroom Barometer als een appèl van de hoofdredacteuren aan hun uitgevers om dapper te zijn als het gaat om veranderingen en als een teken dat zij zelf van plan zijn het beste te halen uit de nieuwe kansen die zich voordoen.” Wat dat laatste betreft doelt Brock op een ander onderdeel van de enquête, waaruit blijkt dat 86% verwacht dat redacties uiteindelijk allemaal bestaan uit “integrated newsrooms” waar print en online gelijk optrekken. Ik vrees dat dat bij lange na niet voldoende is om het hoofd boven water te houden. En waar Brock constateert dat uitgevers dapper moeten zijn, zouden de verzamelde hoofdredacteuren die oproep wereldwijd ook wel eens wat scherper aan zichzelf kunnen geven.

Of zoals John Zogby, de uitvoerder van het onderzoek, het definieert: “Innoveer. Integreer. Of verdwijn.”

Bart Brouwers

Journalist, blogger, writer, cyclist. Full professor in Journalism Groningen University.
Profiel-pagina
Al 6 reacties — discussieer mee!