Van Volkskrant-hoofdredacteur Pieter Broertjes kun je zeggen wat je wilt, het is wel een man met humor. Althans, daar mag je vanuit gaan als je zijn nieuwe plan voor 2010 leest: “De Volkskrant gaat naar het kleine Berliner-formaat”. Dat is een formaat dat zo ongeveer tussen het huidige Volkskrant-formaat en de standaard tabloid in zit. Waarom is dat grappig? Bijvoorbeeld omdat Broertjes denkt nog te bestaan in 2010. Een wonderbaarlijke gedachte voor een krant waarvan de oplage even hard achteruit holt als het aantal aandeelhouders van Fortis. Terwijl ons prachtige internet groeit en bloeit, en de Elsevier zo’n beetje het enige papieren blaadje is waarvan de oplage stijgt of tenminste stabiel is, moet de Volkskrant elk kwartaal weer verliezen afboeken.

Maar je kunt het Broertjes niet kwalijk nemen dat hij zijn verlies niet onder ogen wil zien. In zijn wereld is Pieter Broertjes nog altijd koning Wibaut en de Volkskrant nog altijd oppermachtig, kwalitatief hoogstaand en newsleading. Wie ooit de zaterdagse bijlage Hart & Ziel heeft ingekeken weet dat de Volkskrant is verworden tot zemelend bejaardenblad, een te dure verpakking om het zuur van de haring te absorberen, een noodlijdend achterhoedegevechtverzetskrantje dat nog immer schiet met roestende linkse munitie uit de jaren zeventig, ook al draagt de rechtse vijand al lang kogelvrije vesten waar geen kogel van het kaliber “stemt PSP” meer doorkomt. De Volkskrant is een blad voor boze babyboomers die het debacle van liegende crimineel Wijnand Duyvendak graag “kritisch willen nuanceren” en nog altijd menen dat het natgooien van gevangenen met water “martelen” is.

Nog grappiger is de lafhartige aanval die Broertjes heeft ingezet op de (relatief) succesvollere concurrenten Trouw, Parool en (minder succesvol) het AD. Deze bladen begrepen lang geleden al dat de tijd van absolute papieren macht voorbij was en luisterden naar hun publiek dat massaal om het handigere tabloidformaat vroeg. Toenmalig Trouw-hoofdredacteur Frits van Exter onderkende wel de internetrevolutie en zag de verschraling van zijn uitstervende beroep onder ogen, terwijl het vernieuwde Parool sinds kort geleid wordt door Barbara van Beukering, inderdaad, de ex-baas van Volkskrant Magazine. Wie het huidige Volkskrant Magazine leest (of probeert te lezen, tussen de 80% “stylistisch wit” door) begrijpt meteen waar dat venijn van Broertjes vandaan komt. Volkskrant Magazine was ooit een populair en leesbaar blad, maar is nu een stijf, kil, koud en modernistisch blad voor dezelfde jankende babyboomvrouwtjes die ook de katernen van Hart & Ziel (”jezelf ontdekken in vier stappen”, “zo kom je de overgang door”, “relaties, wij vrouwen kunnen het niet meer”, “wandelen in de duinen met Wim de Jong”, “deel uw opvliegers op het Volkskrant-weblog (registratie en censuur aanwezig)”) uitpluizen. Dat Het Parool dankzij Barbara van Beukering nu hetzelfde succes ten deel dreigt te vallen als destijds het Volkskrant Magazine zal Broertjes niet lekker zitten.

Koning Wibaut
Maar Broertjes is Koning Wibaut, en alles wat Broertjes zegt is gewoon zo. Zijn concurrenten hebben het bij het verkeerde eind, want tabloids “zijn niet journalistiek genoeg. Je kunt je voorpagina niet die urgentie meegeven die ik wil.” Inderdaad, stel je voor dat je niet je hele voorpagina kunt vullen met scoops over “martelen” of een advertentie van Harry de Winter (als ik wat ik over de Volkskrant schrijf had geschreven over Het Parool in ‘40-’45 was ik allang afgeserveerd). Stel je voor dat een knallende scoop als “Hyves heeft 5 miljoen leden” op de voorpagina van zo’n te klein tabloid verschijnt. Daar moet je, journalistiek als je bent, niet aan denken.

Over urgentie kunnen we trouwens maar het beste zwijgen. Als op zaterdagavond het internet volloopt met verhalen, achtergronden, feiten, foto’s, films en ooggetuigenverslagen van de oorlog in Georgië kun je dat, heel urgent, op z’n vroegst op maandagochtend in de Volkskrant lezen. Inclusief één hele foto gelardeerd met het ANP-nieuws van eergisteren. Leuke hobby: op de plee dagen oude content van Spitsnieuws.nl en EnDanDit.nl op print lezen, terwijl je die lekkere maandagochtenddrol eruit zit te stampen. Wel netjes daarna je handen wassen want dat geeft gemeen vies af, zo’n Volkskrantje.

Het moet dus een grap zijn van Broertjes, deze laffe, megalomane en conservatieve aanval op kranten die zich wél proberen aan te passen aan een tijd die in sneltreinvaart het medialandschap omploegt. Want als het geen grap is, is Broertjes een hele kleine man, nog zuurder dan een Zomergasten-recensie van Gijs Zandbergen en laat hij precies zien waarom hij, net als Folkert Jensma destijds, op had moeten stappen toen de tijd daarvoor rijp was. Wat dat betreft kan het in plaats van een grap ook het gereutel van een in doodsnood verkerende dinosauriër zijn. Een geriatrische mastodont die nog elke dag met tranen in zijn ogen vanuit zijn werkkamer in het Init-gebouw (clubhuis van PCM-graaimajoren en winstverdampers) naar de nu leegstaande grijze kolossen aan de Wibaut-straat staart. Een blik op de skeletten van zijn verleden. Een lopend lijk, hard op weg te fossiliseren, niet in staat de waarheid onder ogen te zien.

Nog even rochelen en reutelen Broertjes, over tien jaar trekt de laatste geborneerde Volkskrant lezende, kakfiets.nl fietsende grachtengordelbabyboomer de stekker er wel uit. En doet dan meteen het licht uit op de Volkskrant-redactie.

Deze column verscheen ook op het weblog van Bert Brussen.

Al 15 reacties — discussieer mee!