Besteden de Nederlandse media wel voldoende aandacht aan Europa? Volgens GroenLinks-Europarlementarier Kathalijne Buitenweg gaat het langzaam beter. Alleen de tv laat het nog afweten. “Elke drie maanden een itempje over de eurotop, daar houdt het wel ongeveer bij op voor het NOS Journaal.”

Nederlandse journalisten die het verschil tussen het Europees Parlement en de Europese Commissie niet kennen, ik loop ze in Brussel en Straatsburg nog wel eens tegen het lijf. Ze zijn erop uitgestuurd om een itempje over Europa te maken, maar lopen vast op hun gebrek aan kennis en contacten. Treurig.

De vaste correspondenten van de Nederlandse media weten wel de weg. Toch heb ik ook met hen te doen. Ze moeten het ingewikkelde en omvangrijke Brusselse wetgevingsproces verslaan, en daarnaast ook nog over andere EU-zaken, de NAVO en de Belgische politiek berichten. Ze staan er vaak alleen voor, terwijl hun krant of nieuwsrubriek een heel team van verslaggevers heeft rondlopen in Den Haag.

Dat is een schrijnende onbalans, want de wettenmakerij in de Europese Unie is spannender dan die op nationaal niveau. De nationale parlementen in Europa laten de meeste wetsvoorstellen, gemaakt op departementale burelen, zonder grote wijzigingen passeren. Doorgaans loopt de meerderheid aan de leiband van de regering. De oppositie ziet vrijwel al haar amendementen sneuvelen.

Dat ligt anders in het Europees Parlement. Omdat er geen onderscheid is tussen regeringsmeerderheid en oppositie, voelen de fracties zich vrijer om wetsvoorstellen ingrijpend te wijzigen. Ze gaan gemakkelijker de confrontatie aan met de Europese Commissie en de Raad van Ministers, de andere spelers in het wetgevingsproces. Het Europarlement is “een van de weinige parlementen die zijn rol als wetgever waarmaakt”, aldus Europa-watcher Ben Crum.

Openbare sollicitatie
De aandacht voor Europese wetgeving en beleid in de grote dagbladen neemt wel geleidelijk toe, zo is mijn indruk. NRC Handelsblad en Trouw hebben een speciale Europa-pagina. Dat verplicht de redactie om echt op zoek te gaan naar EU-nieuws en vergroot de kans dat aangeleverde stukken daadwerkelijk worden geplaatst.

Het ANP heeft een fantastisch team in Brussel van maar liefst tweeënhalve persoon. Het bericht adequaat over de belangrijkste besluiten maar heeft ook een goede neus voor het luchtiger nieuws. Dat wordt vaak opgepikt door de gratis dagbladen en door nieuwswebsites als nu.nl

Ook met Europa op de Nederlandse radio gaat het beter. Er gaat vrijwel geen week voorbij zonder dat ik het Radio 1 Journaal of het goed ingevoerde BNR Nieuwsradio te woord sta. Ook sommigen van mijn collega-europarlementariërs hoor ik er regelmatig. Dat de VPRO niet langer De Ochtenden mag maken is een gevoelig verlies voor Europa. Daar staat tegenover dat de KRO mijn openbare sollicitatie naar een rol als Europa-commentator heeft gehonoreerd. Voortaan ben ik wekelijks de sidekick van Sven Kockelmann in de radio-uitzending van Goedemorgen Nederland die volgt op het gelijknamige ontbijttelevisieprogramma. Het Europees Staatscircus, zo heet de nieuwe rubriek.

Vrijpleister
Eigenlijk zou ik het liefst een tv-programma maken volgens het format van Goedemorgen Nederland. Goedemorgen Europa, dus. Een mix van Europese politiek, cultuur en al wat onze mede-Europeanen bezighoudt. Want de Nederlandse televisie, het medium met de grootste impact, laat het nog steeds afweten. Elke drie maanden een itempje over de eurotop, daar houdt het wel ongeveer bij op voor het NOS Journaal. RTL Nieuws doet het nog beroerder. Wat wil je ook, als je de Brusselse en Straatsburgse verwikkelingen moet verslaan vanuit een bureau in Berlijn… De aandacht voor Europa in NOVA houdt ook niet over. Als een Europees onderwerp niet leeft in Nederland, dan zal de NOVA-redactie daar niet zelf verandering in proberen te brengen. Ze staat wel open voor ideeën. Zo heb ik ze vorig jaar meegekregen naar de Gay Pride in Warschau.

De BBC, met een tv-programma als The Record Europe, daar zou Hilversum een voorbeeld aan kunnen nemen. Mooie reportages over actuele Europese onderwerpen, en dat elke week. Informatieve discussies tussen europarlementariërs uit verschillende landen. Zo wordt zichtbaar wat de politieke verschillen zijn, en dat het wat uitmaakt op welke partij je stemt bij de Europese verkiezingen. Zware kost hoeft het niet per se te zijn. De tarieven van grensoverschrijdende mobiele gesprekken, de vrijpleister, terrasverwarmers, etikettering van voedselproducten, het zijn Europese onderwerpen die de gemiddelde kijker kunnen aanspreken. Hiermee maak je duidelijk hoe Europese besluiten het dagelijks leven raken.

Het Europarlement doet veel om de berichtgeving te vergemakkelijken. De gebouwen in Brussel en Straatsburg bieden tal van faciliteiten. Werkplekken voor journalisten met internet en telefoonverbinding. Gratis gebruik van studio’s voor tv en radio. Een europarlementariër interviewen voor tv of radio kan zelfs op afstand; audiovisuele medewerkers van het parlement zorgen dan voor beeld en geluid. Opnames van de debatten zijn gratis en van goede kwaliteit.

Het Voorlichtingsbureau van het Europarlement in Den Haag biedt Nederlandse journalisten de mogelijkheid om eenmalig gratis mee te reizen naar Straatsburg. Grijp die kans, zou ik zeggen.

Drama
Europa tot leven brengen is natuurlijk niet alleen een zaak van de pers, maar ook een taak voor Europese politici. Maak beter duidelijk welke gevolgen Europese besluiten hebben voor Nederland en de Nederlanders, zo zou ik mijn opvolgers willen meegeven. Doe je wetgevingswerk in de parlementscommissies, al is het maar om een naam op te bouwen onder je collega’s, maar zoek ook naar thema’s waarmee je makkelijk publiciteit scoort en politieke verschillen kunt markeren. Zorg dat je de actualiteit volgt, zodat je er snel op kunt inspelen. En ga conflicten niet uit de weg uit vrees dat het imago van de Europese instellingen eronder lijdt. Laat eurocommissarissen juist spitsroeden lopen, zorg dat hun zetel wankelt wanneer ze fouten maken. Dan is zelfs Straatsburg niet meer te ver voor de Nederlandse media, zo heb ik gemerkt toen ik voor Rocco Buttiglione de weg naar Brussel versperde. De Europese democratie heeft meer drama nodig.

Al 4 reacties — discussieer mee!