Alexander Pleijter attendeerde de lezers van zijn blog vorige week op het opmerkelijke online rectificatiebeleid van de Volkskrant: een artikel werd gewijzigd, maar welke aanpassingen er hadden plaatsgevonden, bleef voor de lezer onduidelijk. Dat gaat nu veranderen, belooft Volkskrant-ombudsman Thom Meens in een reactie op het weblog van Pleijter.

Vloeibare Volkskrantjournalistiek
Wat was er aan de hand? De Volkskrant schreef vorige week dat een NOS-uitzending over de Amerikaanse presidentsverkiezingen 330.000 euro zou gaan kosten. Het bedrag bleek niet te kloppen. Tijdens een persconferentie vertelde NOS-hoofdredacteur Hans Laroes dat het in werkelijkheid ging om een bedrag van 245.000 euro.

Het artikel over de ruim drie ton kostende uitzending verscheen in de papieren krant en online. In de krant werd de fout een dag later gerectificeerd. Online werd het oorspronkelijke artikel op maandagavond zo aangepast dat het alsnog klopte. Alleen werd er niet bij vermeld op welke punten het artikel was gewijzigd. De enige aanwijzing dat het stuk is aangepast, is het enigmatische zinnetje ‘gepubliceerd op 08 september 2008 06:44, bijgewerkt op 8 september 2008 22:21’ onder de auteursnaam.

Pleijter concludeert: “Om de onjuiste primeur onder het kleed te moffelen heeft de redactie het bericht aangepast. Dat is het mooie van internet, het staat niet met inkt gedrukt, dus met een druk op de knop kan je een tekst wijzigen. Ideaal voor het bedrijven van vloeibare Volkskrantjournalistiek.”

Terechte kritiek. Veel internetpublicaties zijn uitermate laks in het afleggen van verantwoording over de aanpassingen die ze in hun teksten doen. Als het gaat om het verwijderen van spelfouten of het aanvullen met nieuwe informatie, hoeft dat geen probleem te zijn. Maar als er sprake is van het verstrekken van onjuiste informatie is deze handelwijze tamelijk dubieus.

Verwende puber
Het gemak waarmee de Volkskrant op internet een onjuist artikel aanpast, is des te opmerkelijker gezien de reactie van de krant op een vrouw die had geklaagd dat haar naam bij een zoekopdracht bij Google opdook in een interview dat de Volkskrant in 1999 had gehouden met haar ouders.

De vader van de vrouw omschreef zijn dochter destijds als een ‘verwende puber, die make-up gebruikte’. De vrouw in kwestie is er niet blij mee dat het stuk nu op internet staat. “Dit artikel heeft mij al meerdere malen belemmerd in mijn volwassen leven. Nu kom ik het op uw site weer tegen, wat mij zeer ontstelt. Kunt u op uw internetsite uit uw archief dit artikel verwijderen?'”

De Volkskrant kon niet aan de wens van de vrouw voldoen, schreef ombudsman Thom Meens afgelopen zaterdag. “Alleen als er heel zwaarwegende redenen zijn, of na rechterlijk vonnis, kunnen artikelen uit het archief worden gehaald, maar in principe geldt de regel: geschreven is geschreven.”

Betaalde rectificatie
Nu vallen de zaak van de voormalige ‘verwende puber’ en het gewijzigde artikel over de NOS niet helemaal met elkaar te vergelijken. In het ene geval gaat het om een onjuist bericht, in het andere geval om de aantasting van de privacy van iemand die in het artikel wordt genoemd.

Wat de zaak verder compliceert, is dat er twee versies van het NOS-artikel op de Volkskrant-site staan: de voor iedereen toegankelijke, verbeterde versie en de ongecorrigeerde krantenversie in het betaalde archief (grappig: wie de rectificatie wil lezen, moet eveneens betalen). Ook het puberverhaal is alleen toegankelijk na betaling.

Anders gezegd: voor het online archief van de krant gelden strengere regels (aanpassen is niet mogelijk) dan voor de rest van de site. Nu zijn er prima redenen om terughoudend te zijn met het aanpassen van artikelen uit het krantenarchief. Henk Blanken heeft er uitgebreid over geschreven in zijn stuk ‘Moeten de media kunnen vergeten?‘ voor de Raad voor de Journalistiek.

Maar toch… het valt bijna niet meer uit te leggen dat het ene online artikel (met een fout van de redactie) blijkbaar moeiteloos kan worden aangepast, terwijl het andere (met nadelige gevolgen voor iemand die er nooit om heeft gevraagd dat haar naam in de krant werd genoemd) gewoon blijft staan.

Wijs besluit
Gelukkig heeft de Volkskrant zich de kritiek van Pleijter aangetrokken. In een reactie op de blog-posting van Pleijter laat Thom Meens weten: “Alexander, Je wordt op je wenken bediend. Voortaan geeft de internetredactie aan als een tekst is gewijzigd, en wat is gewijzigd. Althans dat is me verzekerd door de hoofdredactie.”

Een wijs besluit. Jammer alleen dat dit nieuwe beleid nog geen gevolgen heeft voor het onjuiste NOS-verhaal. Daar staat op het moment van schrijven nog altijd alleen maar: ‘gepubliceerd op 08 september 2008 06:44, bijgewerkt op 8 september 2008 22:21’.

PS: In een reactie op zijn eigen blog (een flink eind naar beneden scrollen) laat Thom Meens weten dat hij alsnog gaat proberen om de naam van de ‘verwende puber’ uit het Volkskrant-artikel uit 1999 te verwijderen.

Maarten Reijnders

Al 3 reacties — discussieer mee!