Op de Nieuwe Reporter (hier en hier) en elders vond de laatste tijd weer een discussie plaats over de kwaliteit en invloed van de Nederlandse blogosphere. Als Nederlands jurylid van de internationale Best of Blog Awards heb ik de laatste weken bijna tweehonderd Nederlandse weblogs bekeken. Hier volgt een aantal van mijn indrukken over de Nederlandse blogosphere – dat wil zeggen: die blogs die door fans of zichzelf waren aangemeld voor de BOB-awards.

1. Zeer uiteenlopende typen blogs
Het is wellicht een open deur, maar is het eigenlijk wel mogelijk om op een zinvolle manier over ‘blogs’ als mediagenre te spreken? Ze variëren van persoonlijke (reis)dagboeken die vooral voor familieleden en vrienden interessant zijn tot en met zeer specialistische hobby- of vaktijdschriften. De onderlinge verschillen tussen blogs zijn zeer groot, de verschillen tussen blogs en andere mediatypen (social networks, microblogging, magazines) wordt kleiner (zie punt twee). Niet voor niets kent de Nederlandse weblogprijs Dutch Bloggies een kleine 15 categorieën. De meeste aanmeldingen voor de BOBs kon ik onderbrengen in een van de volgende (elkaar deels overlappende) categorieën:

• Lifeblogs met persoonlijke ontboezemingen en dagboeknotities.
• Linklogs met verwijzingen naar en commentaar op elders gevonden materiaal. Met ‘babeblogs’ als subgenre, bij elkaar geknipte en geplakte roddels over en plaatjes van beroemdheden van de vrouwelijke kunne.
• Politieke blogs en campagneblogs: (lokale) politici die hun standpunt voor het voetlicht brengen, of belangenorganisaties of individuen die een bepaald (politiek) thema op de agenda willen zetten.
• Hobbyblogs of themablogs, met informatie en nieuws over uiteenlopende hobby’s als fietsen of mode.
• Vakblogs – gedetailleerde besprekingen van ontwikkelingen en discussiepunten op bepaalde beroepsmatige gebieden (het onderscheid met de vorige categorie is gradueel)
• Journalistieke blogs – door al dan niet professionele journalisten geschreven reportages en analyses van actuele gebeurtenissen
• Opinieblogs – weblogs waarop de auteurs hun eigen visie op de actualiteit geven

Is er iets dat al die uiteenlopende categorieën nog met elkaar verbindt, zodat we nog van een mediagenre of mediavorm kunnen spreken? Het belangrijkste element dat vaak (maar ook weer niet altijd) terugkomt is denk ik: persoonlijkheid. Een blog is uiteindelijk vaak het product van een persoonlijke drive of fascinatie met een bepaald onderwerp (opnieuw: variërend van het alledaagse leven tot en met internationale politiek), en heeft vaak een eigen herkenbare stijl, toon of invalshoek. De stijl is vaak ook persoonlijk: auteurs schrijven vaak in de ik-vorm en gaan vaak via de comments conversaties aan met de lezers. Die persoonlijkheid komt ook terug in de herkenbaarheid van het format: een blog is vaak een herhaling van hetzelfde type bijdragen: dagboekfragmenten, recensies van popconcerten, etc. Daarbij gaat het niet zozeer over de persoonlijkheid van de auteur, maar van de blog zelf: die vormt een herkenbaar geheel van repeterende elementen dat iets eigens heeft.

2. Vermenging met andere genres: microblogging en blogazines?
De grenzen tussen wat een blog is en andere genres zijn niet altijd duidelijk. Een aantal weblogs begint langzamerhand meer op magazines te lijken, zowel wat betreft opmaak als in het feit dat je er een combinatie van verschillende typen rubrieken aantreft. Denk aan sites als Foodlog of TheaterCentraal.nl. Zijn het weblogs, online magazines of blogazines? Ook aan de technologiekant verwatert het onderscheid: Drupal of WordPress kunnen als blogsoftware worden ingezet, maar met hetzelfde content management systeem kun je ook een online newsportal of magazine maken.

Aan de andere kant zie je dat veel lifeblog-elementen terugkeren in sociale netwerken als Hyves en Facebook of via Microblogapplicaties als Twitter, of zelfs via ‘blogbots’, zoals Last.fm die een automatisch weblog bijhoudt van de muziek waarnaar je luistert. Om nog maar te zwijgen van ‘blogjects’, voorwerpen of dieren die allerlei sensorische informatie registeren en publiceren op een weblog. Zijn dit nog blogs?

Misschien is de afbakening van blogs vergelijkbaar met de definitie die een Amerikaanse rechter ooit van porno gaf: het is onmogelijk er een sluitende definitie van te geven, maar als je het ziet, herken je het gelijk.

3. Professionalisering?
Vindt er een zekere professionalisering van de Nederlandse blogosphere plaats? Aan de ene kant was er binnen de aanmeldingen voor de BOBs een redelijk groot aantal professionele journalisten. Sommigen hadden zich gespecialiseerd in een specifiek thema (zoals bijvoorbeeld rechtbankverslaggever Rob Zijlstra. Er zat een aantal buitenlandse correspondenten bij. Een krant als de Volkskrant gebruikte het weblogformat om het thema Topsalarissen op de agenda te zetten. Wat me opviel was dat weblogs van buitenlandse correspondenten een ontwikkeling lijken te hebben doorgemaakt. In een artikel dat wij twee jaar geleden schreven gaven zij aan dat ze blogs vooral zagen als iets voor erbij: het serieuze nieuws in de krant en de grappige anekdotes van het leven van alledag op de weblog. Een aantal correspondentenblogs graaft nu naar mijn idee wat dieper: persoonlijke observaties worden er gekoppeld aan meer diepgravender analyses, maar de persoonlijke stijl is op de weblog nog wel echt anders dan in de krant.

Tegelijkertijd lijkt ook een aantal nieuwe partijen commerciële weblogs op te willen zetten. Zo werd er een aantal blogs aangemeld over fietsen (zoals fietsnieuws en fietsvakantienieuws die allemaal onderdeel waren van de site Fietsen Een twee drie.

4. Kwaliteit?
Hoe in deze breed uitwaaierende blogosphere een selectie te maken? Wat maakt een blog tot een kwalitatief goede blog? Voor mij speelde hier het idee van persoonlijkheid een belangrijke rol. Slaagt een blogger er in zijn deskundigheid, betrokkenheid of enthousiasme voor een bepaald onderwerp goed over te brengen? Kan hij of zij met zijn observaties of commentaar uitstijgen boven de puur persoonlijke observaties? Voegt zijn of haar manier van kijken en analyseren iets toe? Ik ben op zoek gegaan naar weblogs die ik zelf graag lees: waar ik een enthousiasme over, een betrokkenheid bij, of een deskundigheid op een bepaald gebied of thema aantref. Blogs die met plezier zijn gemaakt, of juist uit een zekere betrokkenheid de ontwikkelingen rond een thema kritisch volgen. Het zijn blogs, waar de auteur of auteurs vaak schrijven vanuit hun persoonlijke ervaring, maar die weten te koppelen aan een bredere analyse of observatie over het onderwerp in kwestie. Het zijn ook blogs die daardoor vaak (maar niet per se) een community van vaste lezers en reageerders om zich heen weten te verzamelen die de discussie met de auteur aangaan.

Nu vind je die blogs in allerlei categorieën, van de lifeblogs tot de vakblogs. Bij het jureren heb ik echter nog een extra criterium toegevoegd: heeft de blog ook een zekere maatschappelijke relevantie? Wordt het debat over een specifiek onderwerp verbreed of van nieuwe inzichten voorzien?

Daarbij heb ik ten slotte ook geprobeerd om verder te kijken dan de grote, bekende blogs. Het lastige van een blogverkiezing is dat ieder jaar min of meer hetzelfde rijtje blogs meedoet, aangevuld met een paar nieuwkomers, min een aantal afhakers. Ik heb er daarom voor gekozen om een selectie te maken van blogs die zich richten op een specifiek specialisme. Dit om aan te geven dat naar mijn idee de Nederlandse blogosphere breder is dan vaak wordt aangenomen. Om aan te geven dat er op uiteenlopende terreinen interessante blogs te vinden zijn en dat blogs een mooi medium kunnen zijn om bepaalde thema’s (hoe klein ook) op een al dan niet persoonlijke manier te belichten en op de agenda te zetten.

De nominaties zijn hier te vinden

Al 4 reacties — discussieer mee!