De Nieuwe Reporter stelde een waaier aan mediamensen drie vragen: Wat is het hoogtepunt van het afgelopen mediajaar? Wat het dieptepunt? En welke ontwikkelingen voorzie je voor 2009? Eerder kwamen de hoogte- en dieptepunten al aan bod. Vandaag de laatste aflevering: de voorspellingen. De Nieuwe Reporter nodigt lezers van harte uit om via het reactievenster een voorspelling voor 2009 te doen.

Henk Blanken:
Verwachting voor 2009: Bij de Nederlandse journalistieke media gaan alle remmen los (anders hoeft het niet meer). De kredietcrisis en de adverteerdersstaking versnellen het proces van Verelendung. Waar kranten tot voor twee of drie jaar niet durven te vernieuwen, in een kop-in-het-zand-reflex, rollen straks de innovaties over elkaar heen. De Volkskrant komt met een Next-kloon of gaat op Berliner. De Telegraaf denkt opnieuw na over tabloid. In de Randstad bouwt Christian van Thillo (Persgroep, Het Parool) de AD Media-kranten om tot regionale grotestadsdagbladen naar Parool-model. Wegener wordt opnieuw overgenomen, helemaal of in delen. En qua nieuwe media: het nieuwste nieuwe ding, the next Google, zal gaan over /trustmanagement/, ofwel: hoe weet een klant wie hij wanneer en waarom kan vertrouwen, in een transactie, als brenger van het nieuws, als schakel in een reputatie. Als de oude media, van origine goed in deze rol, dit niet naar zich toe weten te trekken, weet ik wel wie het wel doet. Google.

Laurens Verhagen (Nu.nl):
De malaise in de dagbladsector zal – ondanks Plasterk – blijven aanhouden in 2009. De advertentiemarkt voorspelt weinig moois en de lezers blijven weghollen. Met uitzondering van NRC Next hebben betaalde kranten te veel moeite om jongeren te trekken. Volkskrant gaat als het goed is een poging doen met ‘V’.
Ik vermoed dat de grenzen tussen commercie en redactie nog verder zullen vervagen. Een beweging die dit jaar onverwacht heftig is ingezet bij Spits en ook De Pers. Vroeger gruwde de ware journalist al bij een verschijnsel als de advertorial, maar dit is niets vergeleken bij het onheil wat ons nog te wachten staat. Redacties blijken bereid leuke artikelen te schrijven en door de branche geschreven columns te plaatsen in ruil voor wat reclame-euro’s. En de lezer ziet niet of nauwelijks dat deze content door de adverteerder geïnitieerd is.
Het gaat ver. En het geeft tegelijkertijd het zware weer aan waarin de sector zich bevindt.

Jan Dijkgraaf (HP/De Tijd):
Rituele dansjes in medialand, weer geen Elfstedentocht (op de schaats) en Margriet wordt tijdschrift van het jaar. Op het persoonlijke vlak: knallen!

Arnold Karskens (De Pers):
Er verandert niets dan de voorzetting van wat al gaande is: mensen willen steeds minder betalen voor nieuws. Dus een groeiende invloed van internet en verdere afkalving van de oplage van betaalde kranten.

Hugo Arlman (freelance, secretaris Hans Melchers Fonds):
Er verandert weinig. In de jacht op de lezer en de kijker worden alle media nog ‘leuker’. Bloggen kost niks, serieuze journalistiek kost echt geld. Dat is er steeds minder.

Paul Witteman:
Er gaat veel veranderen in de media, de kredietcrisis zal zorgen voor harde reorganisaties, vooral bij kranten en weekbladen. Er zal desondanks door de hoofdredacties veel worden geïnvesteerd in on line activiteiten die weinig zullen opleveren. Waardoor er meer bezuinigd wordt op de papieren krant. Als ze niet oppassen zetten ze daarmee een negatieve spiraal in het werk.
Ook zal het jaar een opmaat zijn voor de verdere versnippering van de publieke omroep omdat er er zendtijd zal worden toegekend aan nieuwe zendgemachtigden. Het zal voor het bestuur van de PO steeds moeilijker worden om met al die clubs een herkenbaar geheel te smeden.

Ides Debruyne (Fonds Pascal Decroos, Vlaanderen):
Misschien krijgen we vanuit de lezers/kijker in 2009 een reactie. Tot nu toe wordt niet zoveel met deze rekening gehouden bij het samenstellen van nieuws. De kostprijs is in deze vrije markt nog steeds de sleutel op de deur van de ‘gatekeeper’. Fascinerend in alle geval zijn de reacties van de lezers en sympathisanten op de facebookgroep ‘Red de redactie van De Morgen (en de rest)‘. De sympathisanten willen die wel redden, maar zijn toch wel heel kritisch voor hun huidig dagblad. We zitten in een wereld van volle transitie, met grote impact van nieuwe media, het ontstaan van een nieuwe supranationale instelling (de EU), maar daar merk je enkel op Facebook iets van.

Charles Groenhuijsen:
Nederland blijft ook in 2009 met digitale nieuwsmedia hopeloos achter lopen. Geen wonder dat jongeren serieuze krantensites mijden. Kranten laten geen gelegenheid onbenut om die kids weg te jagen. Zelfs een bloempje als NRC-Next heeft een belabberde website. De zoekfuncties (handig voor scriptieschrijvers) van kranten zijn gebrekkig. Voor je het weet moet je per artikel betalen. Wegjager! Bij veel sites mag je amper wat printen. Probeer eens een groot zaterdagartikel te printen… mag ik een vergrootglas? Leuke weblinks om meer over hetzelfde onderwerp ontbreken. Er is nauwelijks iets interactiefs te beleven. Veel kranten sterven in hun huidige vorm af. Stoomtrein, paardentram en typmachine verdwenen ook. Jammer, maar waar.
Ik houd nog steeds van kranten en lees ze graag en gretig. Maar moeten we bijna gaan hopen dat door de economische crisis de eerste krantenbedrijven omrollen zodat we een echte discussie (Spoeddebat? Parlementaire enquete? Dan doen we altijd als we ergens te laat mee zijn.) krijgen over de subsidiëring van de media? Kranten krijgen nauwelijks iets; de veelal commercieel opererende publieke omroep honderden miljoenen. Neelie, grijp in! Oh, en voor dagelijks nieuws gebruik ik al lang het nog altijd onovertroffen, persoonlijk programmeerbare en volledig geautomatiseerde http://news.google.nl . Geen personeel, geen subsidie. Wen er maar aan. Welkom in de 21ste eeuw.

Carel Kuyl (hoofdredacteur NPS/NOVA):
De kranten krijgen het nog moeilijker in 2009. Advertentie-inkomsten zakken verder in en de uittocht van jongere lezers gaat door. Er zullen ook op de redacties ontslagen vallen. De overname van het AD ketst af. Er komt geen nieuwe gratis krant in 2009.
Het begint in 2009 door te dringen dat civic journalism niet de redding van de journalistiek is. Journalistiek is een vak. Daar hoort bronnenonderzoek bij, hoor en wederhoor, het scheiden van feiten en meningen. Allemaal saaie en ouderwetse begrippen voor wie zich graag laaft aan de puberale oprispingen van Geen Stijl en vergelijkbare sites. De toekomst van de journalistiek ligt niet in het uitventen van meningkjes maar in het onthullen en verklaren van feiten en gebeurtenissen.
Voor de publieke omroep is 2009 een overgangsjaar. De gevolgen van teruglopende STER-inkomsten zullen pas later in het jaar of in 2010 zichtbaar zijn. Als de economische crisis zich verscherpt zal er opnieuw discussie ontstaan over het budget en de taken van de publieke omroep.
Het goede nieuws is dat in 2009 de weg wordt vrijgemaakt voor een dagelijks nieuwsuur. Na meer dan tien jaar discussie bundelt de publieke omroep de beste presentatoren, verslaggevers, correspondenten en onderzoeksjournalisten samen in het beste nieuws en actualiteitenprogramma van de Nederlandse televisie. Onafhankelijk, ongebonden en objectief. Met een eigen politieke redactie, in Den Haag en in Brussel, met een eigen serieus correspondennet. Een programma dat een tegenwicht vormt voor de toenemende vervlakking en uniformering van het huidige aanbod op de Nederlandse radio en televisie. Met deze voorzitter van de Raad van Bestuur moet dat toch eindelijk gaan lukken.

Thom Meens (ombudsman redactie de Volkskrant):
Dan 2009. Ik hoop dat we dan nog de ruimte hebben om dit soort journalistieke debatten te kunnen voeren, maar ik zie de toekomst voor de papieren kranten somber in: de economische tegenwind zal de sector weinig goeds brengen.

Hans Nijenhuis (chef redactie nrc.next):
Wat ik verwacht is nog meer heen-en-weer gepraat over de teloorgang van kranten, over overheidssteun aan de publieke omroep en over hoe oneerlijk dat wel niet is. Kan zijn, maar laten we uitgaan van onze eigen kracht, goede kranten maken en niet bezuinigen op kwaliteitsjournalistiek zolang die nog rendementen van 10 procent oplevert. Daarnaast moeten we een manier vinden om ons soort journalistiek digitaal te presenteren op een manier die op zijn minst kostendekkend is. Hé, misschien kan dat wel in samenwerking met die omroepen.

Dick van Eijk (NRC Handelsblad):
In de Nederlandse dagbladjournalistiek verdwijnen meer dan honderd arbeidsplaatsen, misschien wel meer dan tweehonderd.

Francisco van Jole:
Voorspellingen moet je overlaten aan astrologen, maar een wens heb ik wel. Als oude media op basis van hun oude technieken met moeite het hoofd boven water weten te houden, vervalt het eeuwige argument dat er op internet te weinig te verdienen valt. Dus: Meer serieuze journalistiek op internet graag.

Bart Brouwers (hoofdredacteur Sp!ts):
De trends voor 2009 lijken te gaan liggen in nog meer ellende, nog meer ontslagen, klap na klap voor de journalistiek en een totaal verschraald medialandschap. Maar schijn bedriegt. 2009 gaat slachtoffers maken, dat is duidelijk. Zowel onder de klassieke concerns als onder de recentere 2.0-startups. Maar die negatieve trends worden voordat het jaar voorbij is overschaduwd door nieuw initiatief van divers pluimage. Meest in het oog springend: een vulkaan aan jong talent komt tot uitbarsting, gebruik makend van een mashup van oude en nieuwe publicatievormen. Doordat er geen vaste plek voor ze is bij de traditionele mediaconcerns, gaan ze – zowel individueel als in nieuwe netwerkjes – hun eigen uitlaatkleppen vinden. Daarbij ontstaan gaandeweg, met trial and error, de zo gezochte nieuwe businessmodellen. De grote vraag is dan alleen of ze mij daar nog in gaan toelaten…

Alexander Pleijter (docent en onderzoeker Universiteit Leiden):
Het lijkt erop dat veel kranten in een negatieve spiraal zijn terecht gekomen: ze verliezen lezers, met als gevolg dat er bezuinigd wordt op redacties. Met als gevolg een minder interessante krant. Met als gevolg lezers die afhaken. Enzovoort. Vooral voor regionale dagbladen zie ik het somber in. Die willen nog steeds een complete krant maken met het volledige palet: buitenlands, binnenlands, economie, kunst, sport, cultuur, etc. Dat is niet te volhouden en een volkomen zinloze strategie. Maak een goede regionale krant door te investeren in goede regionale verslaggeving. De rest kan je net zo goed bij het ANP inkopen.

Felix Meurders (o.a. De Leugen Regeert):
De komende bezuinigingen bij kranten zullen weer ten koste zullen gaan van de reseach-afdelingen, waardoor redacties afhankelijker worden van berichten van anderen (persbureaus, etc.), waardoor de herkomst van bronnenmateriaal nog moeilijker is te traceren dan nu al het geval is.

Maarten Reijnders (freelance, o.a. De Nieuwe Reporter):
Nieuwe onthullingen van Brenno de Winter (Webwereld) en Vincent Dekker (Trouw) leiden ertoe dat de OV-chipkaart wordt afgeschaft. Christian van Thillo’s goede imago in Nederland loopt een deuk op als hij een flink deel van de AD-redactie op straat zet. Door de economische malaise zullen de lezers en adverteerders de betaalde kranten in versneld tempo in de steek laten. De enige krant die zich aan de ellende weet te onttrekken, is een nieuwe krant die zich nu eens niet op jongeren maar op 50+-ers richt: de lezers en adverteerders stromen toe. Anders dan sommige mensen nu nog lijken te denken, kunnen nieuwssites zich niet onttrekken aan de economische malaise: de online advertentieinkomsten nemen in 2009 af. Joran van der Sloot zal tegenover Greta Van Susteren de moord op Bonifatius bekennen.

Theo Dersjant (De Nieuwe Reporter):

Voorspellingen 2009 from theo dersjant on Vimeo.

Al 15 reacties — discussieer mee!