wallst2Het bedrijfsleven vormt voor Nederlandse financiële journalisten vaak een onneembare vesting. Wat er zich achter de schermen bij grote bedrijven afspeelt, blijft mistig. Journalisten krijgen de bestuurders doorgaans alleen te spreken bij de presentatie van de cijfers. En nieuwe regelgeving maakt het moeilijker om een primeur te scoren.

Dat vertelden financieel journalisten Maarten Schinkel (NRC Handelsblad) en Peter van Zadelhoff (RTL Z) maandagavond tijdens een discussiebijeenkomst van de Vereniging van Onderzoeksjournalisten (VVOJ) over de kredietcrisis en de journalistiek.

“De economische journalistiek heeft het steeds moeilijker gekregen”, vindt Schinkel. “Als je tegenwoordig een scoop wilt checken bij een bedrijf, zijn ze vanwege de regelgeving verplicht om die informatie meteen naar buiten te brengen.” Doen ze dat niet, dan lopen ze de kans dat beleggers een rechtszaak aanspannen wegens het achterhouden van koersgevoelige informatie.

Van Zadelhoff: “Ik spreek Jeroen van der Veer van Shell misschien één of twee keer per jaar en dan gaat hij mij per definitie geen primeur geven.” Bestuurders worden volgens hem goed afgeschermd door ‘een cordon aan woordvoerders’.

“Iedereen is op zijn hoede”, aldus Schinkel. Dat geldt niet alleen voor topmensen, maar ook voor veel werknemers, constateert Van Zadelhoff. “Dat is een cultuurkwestie. Toen we voxpops wilden halen bij ING nadat bekend was gemaakt dat er daar ontslagen zouden vallen, kregen we die niet. Bij Corus lukt dat weer wel.”

Drie keer genationaliseerd
Weblogs waarop werknemers uit de school klappen, kunnen wellicht uitkomst bieden, suggereert iemand in de zaal. Van Zadelhoff: “De Rabobank is al drie keer genationaliseerd als we de mails van onze kijkers hadden moeten geloven.” Ook Schinkel heeft zijn twijfels. “Verificatie is tricky op internet. Bovendien moet je vroeger of later altijd naar het bedrijf voor een weerwoord.”

Van Zadelhoff vertelt dat hij met plezier het boek ‘De Prooi’ van Jeroen Smit over ABN Amro leest. RTL Z heeft volgens Van Zadelhoff ‘niet voldoende capaciteit’ om zelf in dergelijke zaken te duiken. “Dat ze bij ABN Amro een onduidelijke strategie hadden, was wel duidelijk. Maar ik wist niet dat ze elkaar zo de tent uitvochten. Dat ontdek je niet als je daar twee keer per jaar komt.”

In Den Haag zijn de omgangsvormen tussen journalisten en politici een stuk losser dan in de zakenwereld, ontdekte Van Zadelhoff onlangs toen hij een paar dagen meeliep met de RTL-redactie op het Binnenhof. Dat biedt mogelijkheden nu de overheid door de nationalisatie van financiële instellingen een grotere greep op de economie krijgt, denkt Schinkel. Centrale banken, ministeries van financiën en instellingen als het IMF blijken makkelijker te penetreren dan het bedrijfsleven.

Onweer
Hoe kijken de twee financiële journalisten terug op de verslaggeving over de kredietcrisis? Uiteindelijk werd de journalistiek net zo overvallen door de kredietcrisis als de falende bankiers. “De crisis was de journalistiek steeds voor”, stelt Schinkel. Van Zadelhoff geeft ruiterlijk toe dat de omvang en de gevolgen van de kredietcrisis ‘te laat’ tot hem doordrongen. Pas toen de Amerikaanse zakenbank Lehman Brothers in september 2008 omviel, werd de conclusie onvermijdelijk: “Dit is een crisis die we nog niet eerder hebben meegemaakt.”

Volgens Schinkel bleef het lang onduidelijk of de kredietcrisis ook een economische crisis zou worden. “Het is net als met onweer. De flits zie je meteen, maar de donder komt pas later.” Het duurt lang voordat de man in de straat echt iets van de gevolgen van de kredietcrisis merkt. “Het financiële systeem kan wel imploderen, maar zolang de beursgraadmeters zoals de AEX niet dalen, is dat moeilijk uit te leggen aan gewone mensen”, meent Schinkel.

“Voordat de kredietcrisis uitbrak, zeg drie jaar geleden, waren er drie mensen op de krant die wisten wat collateralized debt obligations waren: Jeroen Wester, Menno Tamminga en ik”, vertelt Schinkel. “Bij het Financieele Dagblad zaten er misschien ook een paar mensen die dat wisten. Die kennis is sindsdien enorm verbreed. Daar ben ik best trots op: op de redactie hadden we deze materie snel onder de knie gekregen.”

Maarten Reijnders

Nog geen reactie — begin de discussie!