kranten“De kranten zijn ‘alive and kicking’!” Zo opende Peter Vandermeersch zijn keynote speech op de Digital News Affairs conferentie van 4 maart. Via de papieren krant, de website en steeds meer ook mobiel bereiken de (meeste) Vlaamse kranten meer mensen dan ooit. Waarom stond die hele conferentie dan in het teken van de crisis in de sector?

Omdat de sector er niet in slaagt dit publiek om te zetten in inkomsten. Hierbij gaan uitgevers er vaak van uit dat de gebruiker niet langer bereid is te betalen voor nieuws.
Volgens onderzoek van TNS media uit 2007 is dit voor 60% van de Nederlanders inderdaad het geval. Maar wat met die andere 40%? Hebben de krantenredacties nog wel een duidelijk beeld van wie hun gebruikers zijn en wat ze willen?

Op diezelfde conferentie herhaalde Vandermeersch zijn geloof in het feit dat gebruikers kwaliteitsnieuws willen en dit in de toekomst het verschil zal maken. Een aantal cijfers dwingen ons opnieuw tot nuance. Uit onderzoek van het Amerikaanse Pew Internet Research Centre blijkt dat meer dan 70% van de Amerikanen die online nieuws raadplegen, hun nieuws toevallig via links vinden. Het overgrote deel van het publiek gebruikt dus eerder “het toeval” dan “kwaliteit” als leidraad bij het zoeken naar nieuws.

Toch zou Vandermeersch gelijk kunnen krijgen, tenminste als de kranten twee zaken voor ogen blijven houden. Ten eerste dat de kwaliteit van de ervaring voor de gebruiker vaak even belangrijk, zo niet belangrijker, is dan die van de inhoud. Ten tweede dat kwaliteit door verschillende mensen op evenveel verschillende manieren wordt ingevuld.

iTunes en Kindle
Uit onderzoek naar de Amerikaanse nieuwsgebruikers dat het onderzoeksbureau McKinsey in 2006 uitvoerde blijkt dat “gemakkelijke” toegang tot een bron belangrijker is dan de kwaliteit van de inhoud. Aspecten als gebruiksgemak, controle en inpasbaarheid halen het van nauwkeurigheid, diepgang en exclusiviteit.

Dit doet denken aan het verhaal van Apple’s iTunes. Toen muziekliefhebbers massaal en illegaal aan het downloaden sloegen en muziek de status van “gratis” bereikt had, slaagde Apple er in om hen ervan te overtuigen om 99 cent te betalen voor een song die ze een paar kliks verder gratis konden vinden. Apple bood de muziekconsument immers gebruiksgemak, niet toevallig haar handelsmerk. Bij Apple betaal je immers niet voor de muziek, je betaalt er voor de eenvoud waarmee je een song selecteert, betaalt, downloadt en vervolgens op je iPod plaatst, allemaal in één vloeiende beweging.

Dit is ook Amazon niet ontgaan, die met zijn e-reader Kindle een gelijkaardig model aanbiedt, maar dan voor boeken en… kranten. Amazon biedt zijn gebruikers (voorlopig enkel in Amerika) reeds 34 internationale titels aan, via een abonnement (rond 10€/maand) of per editie (rond 50cent/krant), rechtstreeks draadloos op je e-reader geleverd. De ene dag lees je de NYT, de andere Le Monde.

Of de Kindle hetzelfde succesverhaal als iTunes wordt, moet uiteraard nog blijken. Wel blijkt nu al dat de kranten, zoals de platenlabels bij iTunes, de kans hebben laten liggen om hier zelf het voortouw in te nemen. Voormalig TIME-redacteur Walter Isaacson pleitte onlangs nog in het magazine om online artikels tegen betaling aan te beiden, maar dan wel goedkoop, gebruiksvriendelijk en vooral via een gestandaardiseerde interface voor de hele sector. Er zullen ongetwijfeld steeds gebruikers zijn die blijven kiezen voor de handige, overal meeneembare, overzichtelijke, bij de zondagse ontbijttafel passende krant. Maar een wellicht groeiende meerderheid doet dit niet.

Diversiteit
Dit brengt ons tot het tweede punt, namelijk de diversiteit van het publiek. Kranten vissen samen met steeds meer nieuwsaanbieders uit dezelfde vijver. Deze vijver is niet oneindig maar er is wel een enorme diversiteit in de vispopulatie. Maar deze diverse populaties dienen op even diverse manieren aan de haak geslaan te worden. Belangrijk hierbij is het aas.

Kranten moeten zich dus niet enkel op een groot publiek richten, maar hun kwaliteiten gebruiken om verschillende doelgroepen aan te spreken en op die manier bijkomende inkomstenstromen te genereren. Iets wat sommigen trouwens al dan niet met succes doen. Zo blijven er zeker gebruikers bereid om te betalen voor een krant met een relevante selectie van kwaliteitsvol nieuws. Anderen zullen opteren voor een iets duurdere luxe-editie in het weekend. Evengoed zullen er adverteerders zijn die bereid zullen zijn meer te betalen voor de aandacht van een jong, hoogopgeleid, digitaal publiek. Maar ook andere aanbieders, zoals MSN of Skynet, die niet zelf instaan voor het nieuws dat ze op hun websites aanbieden, hebben er geld voor over om degelijke informatie op hun websites aan te bieden.

Nieuws-aggregatoren gaan er maar al te vaak van uit dat zij zomaar informatie van kranten kunnen aanbieden op hun sites. De populaire sociale netwerksite Facebook paste onlangs zijn interface aan zodat het nieuws van kranten en andere aanbieders naast de nieuwtjes uit de vriendenkring kan verschijnen.

Hoe bedreigend voor de traditionele aanbieders ook, zijn ook hier partnerschappen mogelijk. Uitgevers moeten met andere woorden hun inhoud van de hand doen op manieren die het best aansluiten bij de diverse noden van verschillende nieuwsgebruikers. En indien nodig, moeten ze in zee gaan met andere spelers die een betere voeling hebben met een bepaalde doelgroep.

Dit artikel maakt onderdeel uit van het onderzoeksproject FLEET (FLEmish E-publishing Trends). Meer artikelen verschijnen donderdag op de site van FLEET.

Al één reactie — discussieer mee!