plasterk2Minister Plasterk kondigde tijdens het Tegel-feest, afgelopen dinsdagavond, aan zestig tijdelijke banen bij kranten te willen betalen voor net afgestudeerde journalisten. Het plan oogt sympathiek, maar is om meerdere redenen weinig zinvol. Naast principiële kanten is het maar de vraag of het uiteindelijk het beoogde effect zal hebben. Terwijl andere plannen meer voor de hand hadden gelegen.

Het was om meerdere redenen een nogal opmerkelijk optreden van de media-minister tijdens het derde Tegelfeest in Amsterdam. Plasterk was immers uitgeroepen tot ‘Nieuwspersoon van het Jaar’ en mocht in die hoedanigheid de verzamelde pers toespreken. Die titel was wat vreemd. Plasterk is immers niet echt de persoon die het nieuws in het achterliggende jaar domineerde.

Maar de organisatie heeft te kampen met het probleem dat de ‘Nieuwspersoon van het Jaar’ wel bereid moet zijn om naar Amsterdam te komen om de goegemeente toe te spreken. Daar vallen blijkbaar dus nogal wat kandidaten af. Nout Wellink, directeur van de Nederlandsche Bank, die gezien de economische crisis toch echt wat eerder in aanmerking kwam voor de titel, zat diezelfde avond vrolijk in Pauw & Witteman te keuvelen over het achterliggende jaar.

Knuffelminister
De keus was ook opmerkelijk, omdat Plasterk de minister is die de pers – via de Commissie Brinkman – steun heeft toegezegd. Was de ex-wetenschapper voorheen al de knuffelminister van de vaderlandse journalistiek, nu zou nog meer de verdenking kunnen postvatten dat de pers wel heel dicht aanschurkt tegen de suikeroom die een mooie enveloppe met geld in het vooruitzicht heeft gesteld. Een beetje klef, vrienden!

Inhoudelijk was de toespraak van de minister ook nog eens van een bedroevend niveau. Al hakkelend en improviserend (had z’n vaste speechschrijver een weekje vrij?) sprong de bewindsman van de hak op de tak. En passant nog even de loftrompet stekend over het feit dat journalisten toch maar dapper hun niet altijd even leuke werk doen. Zo prees hij zelfs het feit dat journalisten de moeite nemen te posten voor ziekenhuizen waar gewonden van een aanslag liggen of voor de huizen van daders. Pardon?

Met zijn teleurstellende speech past hij wel in een inmiddels aardig groeiende traditie, want ook de vorige ‘Mediapersoon van het Jaar’ (minister Van Middelkoop) hield een tenenkrommend verhaal op het Tegelfeest. Volgend jaar dus liever geen politicus meer.

Het opmerkelijkste punt in het gekeuvel van Plasterk was de aankondiging dat hij twee miljoen euro per jaar op tafel legt om de komende twee jaar zestig arbeidsplaatsen voor startende journalisten bij kranten te creëren. Zeg maar: Plasterkjobs.

Directe staatsbemoeienis
De aankondiging – gevolgd door een aarzelend applaus – is om meerdere redenen curieus. Hoe sympathiek het op het eerste gezicht ook lijkt, het is een vorm van directe staatsbemoeienis met de samenstelling van redacties. Zowel dagbladuitgevers als hoofdredacteuren hebben zich – deels – tegen directe overheidssteun gekeerd.

Er zit dus een principiële kant aan deze vorm van directe staatssteun. Aardig natuurlijk om af te wachten wat het standpunt van de individuele uitgevers en hoofdredacteuren zal zijn. Zullen ze de principiële kant kiezen en de ‘Plasterkreporters’ weigeren? Of viert het pragmatisme hoogtij? Ik vrees in de meeste gevallen het laatste.

De maatregel lijkt om nog een andere reden ondoordacht. Uitgevers die vooral naar de cijfers kijken, zullen mogelijk denken: Als ik twee ‘staatssteunbanen’ binnen heb, kan ik dus forser bezuinigen op de redactie. Daar zit dan namelijk meer vet. En zo lekken de Plaskerkbanen langzaam weer weg.

Bovendien moet nog maar worden afgewacht hoe werkgevers en werknemers in de eerstvolgende ronde van cao-onderhandelingen zullen reageren. Er is nu al een plan voor kennismakingscontracten. Als in de cao-onderhandelingen ditmaal wordt afgezien van kennismakers, ‘omdat de minister er al in voorziet’, is het paard achter de wagen gespannen.

Commissie Brinkman
Daarboven is het voorstel om een andere reden curieus. De minister had toch al een commissie (Brinkman) in het leven geroepen die moet gaan adviseren over innovatie in de sector? Alle onderwerpen mochten daarbij op tafel komen, zo luidde de opdracht voor de commissie. Dan loopt de minister met dit plan z’n eigen commissie – die nog volop bezig is – wel heel erg hinderlijk voor de voeten. Zou de commissie zelf een dergelijk voorstel hebben gedaan ? Hoofdredacteur Bart Brouwers van dagblad Sp!ts zegt ‘enigszins verrast’ te zijn over het voorstel van de minister. ’s Middags ontving hij het onder embargo. Over de vraag of de commissie zelf met zo’n voorstel zou zijn gekomen, zegt hij dat de commissie nog volop bezig is met het bekijken met allerlei voorstellen.

DNR: “Laten we het dan anders vragen. Zit het plan van de minister in het grote aantal voorstellen dat de Commissie Brinkman op dit moment bestudeert?”
Bart Brouwers: “Nee. “
DNR: Da’s dan toch curieus? De minister komt met een voorstel dat niet ter tafel lag bij de commissie?
Brouwers: “Ik heb daar geen waardeoordeel over.”
DNR: “Je bent toch journalist? Je zit in een commissie, steekt er je kostbare tijd in en voordat de commissie met aanbevelingen komt, komt de minister met z’n eigen plannetje.”
Bart Brouwers: “In dit geval ben ik even geen journalist.”
DNR: Gaan die twee miljoen van Plasterk eigenlijk uit de pot van de Commissie Brinkman?
Bart Brouwers: “Dat zou ik eigenlijk niet weten.”

Als dat laatste niet het geval is, had de minister dan niet beter het budget van de Commissie Brinkman met vier miljoen kunnen verhogen in plaats van het bedrag nu al te oormerken?

En nog is de verbazing niet voorbij. Want het voorstel steunt het instandhouden van het medium krant. En bevordert niet de kwaliteitsjournalistiek op zichzelf. Toegegeven: met wat meer jong bloed op de redactievloer zal er misschien een popconcert meer worden verslagen. Maar het draagt niet wezenlijk bij aan innovatie in de sector.

Wie vier miljoen heeft uit te geven, kan dat op vele manieren doen. En precies daar houdt de Commissie Brinkman zich mee bezig. Om maar eens een voorzetje te geven: voor twee miljoen euro zou de minister een onderzoeksredactie van dertig startende journalisten hebben kunnen initiëren, inclusief huisvestig en al. Een onderzoeksredactie die werkt als ProPublica. En die de opdracht meekrijgt binnen vier jaar het bestaansrecht te hebben bewezen en bij voorkeur op eigen financiële benen te kunnen staan. Op die manier wordt een nieuwe generatie onderzoeksjournalisten opgeleid. En met een redactie van dertig snuffelaars kan heel wat mooi werk worden verricht.

Een zegen
Is het Plasterk-plan dan voor iedereen slecht? Nee! Voor de zestig jonge journalisten die er mogelijk twee jaar werkervaring mee kunnen opdoen op een dagbladredactie, is het een zegen. Daarna kunnen ze op hun cv bijschrijven dat ze twee jaar dagbladervaring hebben en dat helpt hen ongetwijfeld op gang bij hun nog jonge carrière. Als journalistenopleider heeft dat deel natuurlijk mijn sympathie.

Maar dat neemt niet weg dat het idee verder aan alle kanten rammelt. Het is een armoeiig plan. Als de sector het eerder ingenomen, principiële standpunt handhaaft, kan de minister eerdaags een beleefd “Nee, dank u (feestelijk).” ontvangen.

Theo Dersjant

Theo Dersjant is een Nederlandse journalist en docent aan de Fontys Hogeschool Journalistiek.
Profiel-pagina
Al 18 reacties — discussieer mee!