Het is de grote onbekende in de journalistiek. Waar de lonen voor journalisten in vaste dienst niet ver uiteenlopen vanwege CAO-afspraken tasten freelancers in het duister. We horen het fluisteren op conferenties en in cafés, ‘Wat schuift dat eigenlijk?’ Wat zijn de vergoedingen voor freelance journalisten? De Nieuwe Reporter deed ruim twee maanden geleden een oproep aan zijn lezers om een indicatie in te sturen. We kregen tientallen reacties.

Er zijn genoeg redenen zo’n onderzoek niet uit te voeren. In de eerste plaats omdat de resultaten nooit een compleet beeld geven. Honoraria zijn onoverzichtelijk. Het gaat om vergoedingen per woord, per regel, per teken, per pagina, per uur, per dagdeel of in sommige gevallen zelfs om constructies waarbij redacteuren boekenbonnen of slechts ‘een podium’ krijgen. Bovendien is een ANP-bericht niet te vergelijken met een column en zijn onderzoeksjournalistieke projecten geen reisverslagen. Bovendien, wilt u echt weten waar uw buurman zijn geld mee verdient?

Toch bleek uit de reacties dat er behoefte is aan een dergelijk ‘overzicht’. Enkele inzenders wijzen erop dat freelancers vaak ‘geen poot om op te staan’ hebben en dat de tarieven hard achteruit hollen. Iemand calculeerde zijn besteedbare inkomen over 2008 en kwam tot de conclusie dat ‘een heftruckchauffeur twee keer zoveel verdient’. Anderen hebben het idee dat schoonmakers op redactievloeren beter afzijn dan freelance journalisten.

We hebben, een enkele uitzondering daargelaten, de woordprijs als uitgangspunt genomen. Een op z’n minst twijfelachtige methode omdat ervaring nu eenmaal een belangrijke rol speelt. Een eerstejaars student journalistiek krijgt niet dezelfde vergoeding als iemand die al 30 jaar ervaring heeft. Omdat het grootste deel van de inzendingen over de gedrukte pers ging hebben we hier de RTV-indicaties achterwege gelaten. Fotovergoedingen hebben we niet onderzocht en ook enkele inzenders die refereren aan internettarieven hebben we niet meegenomen. Al deze verschillende vormen van journalistiek zijn stuk voor stuk een eigen onderzoek waard.

Om tot slot het geheel overzichtelijk te houden hebben we een aantal inzendingen, vooral wat betreft de kleine, onbekendere vakbladen en huis-aan-huisbladen, moeten schrappen. We willen dan ook slechts een kleine indicatie geven. Bij onze buurlanden ligt het allemaal een stuk minder gevoelig. Zowel in Engeland als in Duitsland zijn de ‘freelance rates‘ en ‘Honorare aus der Medienbranche‘ erkende maatstaven. Omdat in Nederland een dergelijke kaart ontbreekt doen wij een bescheiden poging wat duidelijkheid te verschaffen.

Dagbladen
Een journalist laat ons weten bij De Limburger een vergoeding van 150 euro te krijgen voor een verhaal van 600 woorden en twee kleine kaders. Volgens Huub Paulissen van De Limburger is dat ‘een uitzondering’. Bij de krant heeft men de tarieven vastgesteld aan de
hand van de oppervlakte in de krant. ,,Soms is het aantal regels het uitgangspunt en soms zijn er verschillen per rubriek. Dus zijn er ook verschillen per freelancer”, licht hij toe.

Bij de Volkskrant licht Bert Gräffner de tarieven er graag uit. ,,Ik pak even de lijst erbij. Het begint bij 36 eurocent per woord en kan naar gelang de aard van het stuk of de bekendheid van de journalist oplopen tot 41, 46 of 50 cent per woord.”

Iemand liet ons weten dat Het Parool 110 euro betaalt voor een recensie. ,,Dat is niet het standaardtarief, legt Barbara van Beukering uit. ,,Het verschilt heel erg per artikel. Voor een spread (1300 woorden) betalen we 250 euro. Voor een grote reportage in ‘PS van de week’ 400. Flexibele tarieven dus.”

Tipgevers over gratis dagblad De Pers hadden het over 35 cent per woord. Volgens Jan Jaap Heij klopt dat ,,Dat is de start. Ervaren mensen krijgen 40 cent. Daar gaat de hoofdredactie over. Bewerkelijke stukken krijgen ook 40 cent per woord gehonoreerd en wanneer wij er veel werk aan hebben, bijvoorbeeld bij mensen die net van de school af zijn, betalen we soms 30 cent per woord.”

De Nieuwe Reporter had zowel NRC Handelsblad als het Algemeen Dagblad aan de lijn, stuurde later nog e-mails maar heeft in beide gevallen niets uit Rotterdam vernomen.

Persbureau
Een freelancer die pas een aantal maanden aan het werk was bij het ANP liet ons weten 15 euro per uur te verdienen. Volgens hoofdredacteur Erik van Gruijthuijsen is dat een uitzondering. ,,Dat zal een stagiair zijn die na zijn stage nog even blijft hangen. Bij alle freelancers ligt het uurtarief aanmerkelijk hoger, kan ik je verzekeren. Precies aangeven kan ik dat niet, want het varieert. Het tarief is afhankelijk is van opleiding, ervaring en functie-eisen, maar daarmee vertel ik niks nieuws.

Weekbladen
Hoe zit het eigenlijk bij De Groene Amsterdammer? Men fluistert al jaren dat dit het ‘slechtst betalende opdrachtgever’ is. ,,10 cent per woord? Daar begint het inderdaad mee. Sommigen krijgen het dubbele. Hoewel niet altijd”, legt een vriendelijke stem bij het redactiesecretariaat uit. ,,Wij verdienen hier zelf ook niet zoveel.”

Bij Vrij Nederland heeft men volgens een aantal journalisten te maken met vergoedingen tussen de 30 en 40 eurocent per woord. Volgens Monica Keyzer van VN is het minimumtarief onlangs verhoogd tot 33 cent. ,,Ook is er sprake van een hoger tarief, dat ligt op 46 cent per woord.”

Over HP/DeTijd kregen we berichten over beloningen van 20 cent per woord binnen. Volgens Marije Snelder hanteert men bedragen ‘tussen de 23 en 35 cent per woord. Is 23 cent daarmee het minimumtarief? ,,Dat denk ik wel, maar er zijn misschien eens uitschieters naar beneden.”

Bij weekblad Elsevier gaf onze tipgever aan zelf ‘misschien hoog op de ladder’ te zitten en noemde een bedrag van 40 cent per woord. De Nieuwe Reporter sprak een bericht in op de voicemail van Elsevier en kreeg bericht terug dat de freelance tarieven variëren van 30 cent per woord, 34 cent per woord, 40 cent per woord tot 48 cent per woord.

Vakpers
De hoofdredacteuren van FEM magazine en Bright name zelf de moeite ons te laten weten wat hun tarieven waren. Volgens Arne van der Wal van FEM ontvangen freelancers minimaal 36 eurocent per woord. Complexere verhalen worden tussen de 40 en 50 eurocent gehonoreerd. Bij Bright krijgen freelancers volgens Erwin van der Zande 50 cent per woord.

Iemand tipte bij Emerce een aantal jaar geleden dat er 40 cent per woord betaald werd. Volgens Rebecca Rijnders klopt dat ‘globaal’ ,,Sommigen betalen wij 38 cent per woord, de meesten 40 cent. En daarnaast zijn er vaste tarieven voor bepaalde rubrieken.”

Een blad in de maritieme sector betaalt volgens een journalist met ruime ervaring ‘rondom de 40 cent per woord’. Volgens een tipgever die schrijft bij een blad ‘voor bestuurders en onderwijzers’ liggen de tarieven daar op 43 cent per woord. Twee freelancers lieten ons weten hun eigen tarieven door te rekenen. Per uur ging dit om respectievelijk 68 en 85 euro.

Reactie FLA en NVJ
We bellen even met Pierre Spaninks van de Freelance Associatie. ,,Het is wel degelijk mogelijk een inzicht te geven in wat de tarieven voor freelancers zijn. Alleen geven de cijfers zelf weinig inzicht. Je zou eigenlijk moeten weten wat de journalist in kwestie de afgelopen vier maanden geschreven heeft en waarom ze daarvoor gevraagd worden. Je kunt niet zomaar tarieven per woord vergelijken.”

,,Alles hangt af van de onderhandelingspositie van de freelancer. Ik ben er van overtuigd dat kwaliteit een prijs heeft, maar er hangt veel af van de onderhandelingspositie van de freelancer. Wij krijgen dagelijks vier of vijf telefoontjes van mensen die willen weten hoeveel ze voor een opdracht kunnen vragen. Onze workshops ‘verkopen’ zitten dan ook altijd vol.”

Maar waarom zijn die tarieven in Nederland niet bekend? ,,Wij hebben dat met de Associatie voor Schrijvers en Vertalers wel eens onderzocht. We hebben een enquête gehouden onder onze leden en die gepubliceerd. Maar we kregen direct problemen met de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa). We mogen geen adviezen geven.”

Ook de NVJ kreeg met de mededingingsautoriteit te maken. Marijke Wilms licht het toe. ,,Het is alle beroepsverbonden verboden tarieven zichtbaar te maken. Hij hadden een inventarisatie gemaakt onder onze leden. Niet iedereen reageerde daarop, maar al snel bleek dat er grote verschillen zijn. De een krijgt bij de NRC een tientje terwijl de ander 130 euro ziet bijgeschreven.”

,,Bij ons hebben de resultaten een half jaar op de site gestaan, maar zijn daarna achter slot en grendel gegaan. We hebben nu alleen nog de tarievencalculator.”

Al 33 reacties — discussieer mee!