609-witVierde en laatste reactie op de debatbijdrage “Wordt kunstkritiek een zorg van de overheid?”

In zijn algemeenheid onderschrijf ik wat Beerenkamp naar voren brengt. Op het gebied van de theaterrecensies waren Volkskrant en NRC de laatste witte raven, maar ook hun vleugels zijn gekortwiekt. Tot aan die operatie, begin dit jaar, vormden deze twee landelijke dagbladen een redelijk betrouwbaar kompas, zowel in de breedte als in de diepte. Daaraan is helaas een einde gekomen nu een aanbodgestuurd redactiebeleid is vervangen door een vraaggestuurd beleid. Daarmee is, behalve de twee die Beerenkamp opvoerde, ook de derde functie van de recensie weggevallen: de recensie als nieuwsbericht, als kennisgeving van het ontstaan van een nieuw kunstwerk.

Drie partijen
Met het, gedeeltelijk, wegvallen van Volkskrant en NRC kunnen we zonder voorbehoud concluderen dat het dagblad zijn spilfunctie in de kunstkritiek heeft ingeleverd.
Blijft de vraag of we een serieuze kunstkritiek nodig vinden en op prijs stellen? Leescijfers van de dagbladen – massamedia bij uitstek – hebben opgeleverd dat het grote publiek er geen behoefte aan heeft.
Voor wie is een serieuze kunstkritiek dan wel van belang? Ik zie drie partijen die geïnteresseerd zijn in een kritiek die zich toelegt op, zoals Beerenkamp omschrijft, ‘het duiden van het besproken werk in het licht van de historische traditie, de ideologische lading, de ontwikkeling van de betreffende cultuurvorm, de maatschappelijke betekenis en al het andere dat er niet alleen komend weekeinde toe doet.’ Dat zijn de heavy user (vaak aangeduid als ‘de elite’), instanties die een cultureel beleid voeren (overheid en fondsen) en de kunstproducenten zelf die het van belang vinden een serieuze spiegel voorgehouden te krijgen. Het is voor deze partijen niet van belang waar de reacties worden gepubliceerd. Van belang is dát ze worden gepubliceerd en dat ze worden geschreven door critici wier expertise en oordeel boven de waan van de dag uit gaan. Waar ze worden gepubliceerd is dan van minder groot belang, zolang er maar een vast en toegankelijk kader voor is. Dat kan op internet zijn, maar ook een gespecialiseerd tijdschrift gekoppeld aan een website, om recht te doen aan de actualiteit.

Bescherming overheid niet nodig
Vanuit het Theater Instituut Nederland wordt in samenwerking met het Domein voor Kunstkritiek al initiatief genomen recensies en kritieken te laten schrijven en te publiceren. Liever zie ik vakbladen en hun sites die functies bekleden, omdat zij kunnen werken vanuit professionaliteit en worden gegarandeerd door redactiestatuten. Bescherming van de overheid is dan niet nodig, wel een vorm van stimuleringsbeleid om de overgang van de oude naar de nieuwe situatie mogelijk te maken. Zo zou het geen slecht idee zijn als de overheid het onlangs door een aantal overbodig geworden recensenten opgerichte Cultureel Persbureau, dat recensies wil verzamelen en distribueren, in staat zou stellen volwaardig te gaan functioneren.

Al 4 reacties — discussieer mee!