609-witAuteurschap en creativiteit in de documentaire is een discussie waard precies om de reden die Meijer aangeeft: “Als je ziet welke ontwikkelingen het beeld heeft doorgemaakt, in speelfilms, clips en commercials, dan is het opvallend te zien hoe consistent de vorm van documentaires al die tijd is gebleven.” De Nederlandse documentaire is gemakzuchtig geworden. Er wordt bijna niet nagedacht over inventieve manieren van storytelling, over nieuwe manieren van verbeelden (emoties bijvoorbeeld, of een gebeurtenis in het verleden) of over nieuwe manieren van het omgaan met de main characters. Misschien is dit wel omdat deze discussie ook in de Nederlandse speelfilm niet aanwezig is. Ook daar wordt niet geïnnoveerd.

De Nederlandse documentaire is groot geworden met de fotografen Ed van den Elsken, Johan van der Keuken en Joris Ivens. Zij experimenteerden met vorm en inhoud, zochten naar manieren om wat ze bedoelden te verbeelden en werden zo pioniers in de internationale avant-garde documentaire. Deze typisch Nederlandse drang naar vernieuwing is bijna geheel verdwenen uit de documentaire en dat is kwalijk.

Het feit dat Meijer probeert een nieuwe vorm te vinden om het gruwelijke verhaal van Maja Braderic te vertellen is bewonderenswaardig en getuigd van lef. Je kunt je afvragen of dit onderwerp niet te delicaat is om zo mee om te gaan en ook kun je je afvragen of ze erin geslaagd is de kijker mee te slepen in het ‘vacuüm’ waar ze het over heeft. Maar of Meijer een goede film heeft gemaakt is wat mij betreft niet zo relevant. Ze heeft iets geprobeerd en is daar waarschijnlijk niet in geslaagd. So what? Waar het om gaat is dat er veel meer makers zouden moeten zijn die het lef hebben op een nieuwe manier te kijken naar hun onderwerp en de manier hoe ze hun verhaal vertellen.

En waar het vooral om gaat is dat de documentaire wereldwijd een schop onder zijn kont nodig heeft en dat er opnieuw nagedacht moet worden over de rol van de documentaire in een wereld waarin alles door iedereen wordt vastgelegd. Hoe kan de documentaire de competitie aangaan met alles wat er aan beeld op ons af komt? Hoe kan de documentaire een andere rol vervullen dan die van reportages en het journaal? Hoe komt de documentaire uit die sandwich tussen het journaal (de waarheid) en de speelfilm (fictie) en welke kant helt ze op? Wat is dus de rol van ‘de waarheid’ in de documentaire? Nederland moet een voortrekkersrol vervullen in die discussie en Menna Meijer heeft met dit artikel een voorzet gegeven.

Nog geen reactie — begin de discussie!