afbeelding-2Stel, je bent een gerenommeerde nieuwsorganisatie. Bekend over de hele wereld met nieuws op radio, televisie en internet. Je hebt een ongekende reputatie wat betreft journalistieke kwaliteit: vermaard vanwege je objectiviteit, neutraliteit en betrouwbaarheid. En niet ten onrechte, want nooit wordt het nieuws zomaar even snel de wereld in geslingerd. Alvorens tot publicatie over te gaan wordt elk feit nauwkeurig gecheckt en zetten kritische eindredacteuren met veel precisie de puntjes op de i.

Maar wat nu als plots een nieuwe publicatievorm in de mode raakt? Een publicatievorm die feiten vermengt met meningen, die speculaties tot nieuws verheft, die weinig opheeft met eindredactie omdat je vooral makkelijk en snel je observaties en gedachten moet kunnen publiceren. Kortom, een publicatievorm die spot met alles wat jij hoog in het vaandel hebt staan. Maar die hoe dan ook steeds populairder wordt. Wat doe je dan? Verketteren? Verzwijgen? Of toch maar omarmen om de boot niet te missen? En wat doe je dan met je aloude, strikte journalistieke normen? Vergeten? Veranderen? Of er koste wat het kost aan vasthouden?

Alfred Hermida van de University of British Columbia (Canada) onderzocht deze kwestie bij de BBC. Zijn uitgangspunt was dat de eigenschappen die blogs worden toegeschreven in flagrante tegenspraak zijn met de journalistieke idealen van de BBC. De persoonlijke, subjectieve en opiniërende benadering van blogs botst met de zakelijke, objectieve en feitelijke idealen van de BBC. Oftewel, spanning tussen de vrijheid-blijheid die zo gewoon is voor blogs tegenover de strikte redactionele controle die normaal is bij de BBC. Geen logische combinatie dus. Desondanks zijn weblogs sinds 2006 een succesvol onderdeel van de BBC-website. Hermida reconstrueerde aan de hand van beleidsdocumenten hoe het bloggen is doorgedrongen tot deze gerenommeerde Britse nieuwsorganisatie.

De eerste stap
De BBC introduceerde in december 2001 het eerste weblog, onder de naam Newslog, van de hand van politiek verslaggever Nick Robinson. Niet echt een blog, maar een column die eerder elders op de website stond. Het initiatief was geen lang leven beschoren, een jaar later ging het Newslog alweer ter ziele, omdat er bij de BBC nog maar weinig draagvlak was voor blogs als journalistiek product.

Dat waren er afkeurende reacties van sceptici en felle tegenstanders. Zo betitelde de ervaren BBC-journalist Katie Adie blogs als ‘egoïstische onzin’ en verkondigde ze dat bloggen een verspilling van tijd was: “journalists shouldn’t have any time to blog – there are too many stories waiting to be told“. En Bill Thompson, BBC-columnist over technologie, schreef in 2003 op de BBC-website: “Blogging is not journalism. Often it is as far from journalism as it is possible to get, with unsubstantiated rumour, prejudice and gossip masquerading as informed opinion.”

Daartegenover stonden de pleitbezorgers van het bloggen, die in hun pleidooien benadrukten dat blogs geen breuk zijn met de aloude journalistieke normen en waarden, maar daar heel goed mee verenigbaar zijn. De toegevoegde waarde van blogs plaatsten zij vooral in het licht van de discussie die binnen de BBC werd gevoerd over het belang van transparantie en verantwoording. In een interne notitie [niet online] uit 2005 omschreef BBC-journalist Kevin Anderson blogs als een platform dat zou kunnen bijdragen aan “a conversation with our audiences, increasing transparency, trust and responsiveness“.

Het BBC-blogproject
Uiteindelijks kwamen de BBC-blogs er toch. Vanaf 2005 namen blogs alom een hoge vlucht toen gevestigde nieuwsorganisaties, zoals kranten, en masse blogs introduceerden op hun websites. De situatie was toen zoals BBC’s mediajournalist Torin Douglas in oktober 2005 omschreef: “the phenomenon can no longer be ignored, and certainly not in a global news organisation like the BBC.” Kortom, het gevoel was toen dat er niets te kiezen viel, maar dat het simpelweg moest om de boot niet te missen.

In 2006 lanceerde de BBC haar blogproject. Binnen een jaar waren er 43 verschillende blogs. In november 2008 was dat aantal gestegen naar 81, waarvan 37 geschreven door journalisten van de afdeling nieuws en actualiteiten. In een tussenbalans na 18 maanden meldde de BBC dat in oktober 2007 het aantal unieke bezoekers richting de vier miljoen kroop.

De kernwaarden van de BBC – betrouwbaar, objectief en onpartijdig -bleven een leidend principe bij de lancering van blogs. Dat betekende dat voor blogs dezelfde regels golden als voor alle andere BBC-publicaties. Dat betekende onder meer dat ook voor de weblogs sprake was van strikte eindredactie, net als voor alle andere BBC-publicaties. In de eerder genoemde interne notitie van BBC-journalist Anderson valt te lezen: “writing a weblog does not need to conflict with our journalistic values. In fact, it will help us communicate those values to our audience.”

De introductie van blogs werd derhalve bespoedigd door de wens tot meer transparantie en de banden met het publiek aan te halen. Blogs werden als goed hulpmiddel gezien, omdat ze gebruikt kunnen worden om inzicht te geven in redactionele beslissingen en de manier waarop het nieuws tot stand komt.

Bloggende BBC-journalisten waren enthousiast over de reacties die ze kregen van hun publiek en de discussies die onder hun stukken ontstonden, maar ze mengden zich hoogst zelden zelf in een gesprek of debat. Kortom, blogs werden weliswaar gezien om contact te krijgen met het publiek, maar niet zozeer om de dialoog daarmee aan te gaan.

De invloed van blogs
Het onderzoek van Hermida beschrijft hoe een gevestigde nieuwsorganisatie als de BBC reageert op een nieuwe publicatievorm. Met de opkomst van blogs leek er een soort van ‘zwarte marktjournalistiek‘ te ontstaan: een informele vorm van journalistiek die zijn oorsprong heeft buiten de gevestigde journalistiek en zodoende eigen gebruiken en normen ontwikkelde. Dat zorgde bij de BBC aanvankelijk voor een afwerende houding, onder het credo dat blogs geen journalistiek zijn. Volgens Hermida laat zijn onderzoek zien hoe de gevestigde journalistiek zich uiteindelijk toch heeft ontfermd over die informele concurrentie: blogs werden een onderdeel van de output van de BBC door het format te ‘normaliseren’ naar de gevestigde journalistieke normen.

Hermida concludeert dat de blogs bij de BBC derhalve niet hebben gezorgd voor grote veranderingen in journalistieke opvattingen of werkwijzen. De bestaande opvattingen en werkwijzen zijn simpelweg overgezet naar die nieuwe publicatievorm. Is er dan niets veranderd door die blogs? Toch wel, op drie punten. Allereerst is er een invloed op de journalistieke stijl. Blogs geven BBC-journalisten namelijk de mogelijkheid om op een persoonlijkere en informelere manier over nieuwsonderwerpen te schrijven. Ten tweede is het een manier om de output te vergroten. Onderwerpen die niet geschikt zijn voor uitzending op radio of televisie kunnen via de blogs toch hun weg vinden naar het publiek. Tot slot is er meer transparantie gekomen doordat de BBC-blogs bij tijd en wijle een kijkje in de journalistieke keuken geven. Maar van een meer ‘participatieve’ vorm van journalistiek – waarbij journalisten in gesprek gaan met hun publiek of de input van burgers vragen en gebruiken – is bij de BBC nog nauwelijks sprake.

Het onderzoek van Alfred Hermida is in augustus 2009 gepubliceerd in het wetenschapelijk tijdschrift Journalism Practice onder de titel ‘The blogging BBC: Journalism blogs at ‘the world’s most trusted news organisation’ (link verwijst naar de samenvatting, het volledige artikel is niet gratis te raadplegen).

Alexander Pleijter

Hoofdredacteur

Alexander Pleijter is hoofdredacteur van De Nieuwe Reporter. Hij werkt als universitair docent Journalistiek en Nieuwe Media aan de …
Profiel-pagina
Al één reactie — discussieer mee!