609-witDit is een reactie op het artikel ‘De ware Willem‘ van Koen Kleijn.

Onze koning Willem II stierf in Tilburg nadat hij een paar dagen eerder in Rotterdam op een scheepswerf van een trapje was gevallen. Het was maart 1849, het had gevroren en de majesteit was lelijk uitgegleden. Hij wilde na het ongeluk niet naar zijn vrouw Anna Paulovna in Den Haag, maar naar zijn vriend bisschop Zwijsen in Tilburg.

In het scenario dat ik schreef voor de televisie serie De Troon, die de Avro vanaf maart 2010 zal uitzenden, laat ik de koning niet uitglijden in Rotterdam, maar in Tilburg zelf. Dat is productioneel goedkoper; een scheepswerf in de winter, dat zou zelfs voor de BBC te prijzig zijn. Ik ontdekte dat ten tijde van zijn dood Willems paleisje in Tilburg (nog steeds in gebruik voor trouwerijen) in aanbouw was; dus liet ik in mijn scenario de koning dáar van een stelling vallen. Geschiedvervalsing dus.

Daarna ging de locatiemanager van deze televisie serie aan de slag. Er moest in Hongarije gedraaid worden, want het opnemen en produceren in Nederland van dergelijk kostuumdrama is intussen niet meer te betalen. Maar in Hongarije is geen Rotterdam en geen Tilburg. Wel werd een mooie katholieke kerk gevonden, waarvan de plafondschilderingen werden gerestaureerd. Een zeer hoge houten stellage stond daar al kant en klaar. Er dus stortte acteur Jeroen Willems, zijnde koning Willem II, niet van een trapje in Rotterdam maar tuimelde hij van twintig meter hoog op het harde marmer van een kerk in het Hongaarse dorpje Fót.

Hoe ver zijn we daarmee van de waarheid verwijderd?

Lievelingsgerecht
Ik ben van mening dat dé geschiedenis van ons allemaal is. Dat spreken over het verleden liegen impliceert en ook dat het principieel onmogelijk is om het verleden adequaat te representeren. Dat kan niet in literatuur, niet in film en ook niet documentair. Geschiedenis is ook geen wetenschap, zodra er die pretentie wel is wordt het literatuur of filosofie.

Met deze stelligheden wapen ik mij tegen de te verwachten discussie over het waarheidsgehalte binnen historisch drama. Die discussie is altijd aardig, soms interessant, maar meestal vrijblijvend. Nooit zullen we weten wat Anna Paulovnas lievelingsgerecht was en toch moet ik haar laten eten. Daar begint de leugen al.

Emoties
De oplettende historicus zal, kijkend naar De Troon, per shot mogelijk tien onjuistheden vinden, dat betreft het kapsel van Wilhelmina van Pruisen tot het wel erg Hongaarse uitzicht van uit paleis Noordeinde. De pennen zullen geslepen worden, de puristen smullen.

Maar dat is niet vruchtbaar. Het zijn verschillende werelden. De historicus gaat over de feiten en de behoedzame interpretatie daarvan, de dramaschrijver gaat over de emoties en de motieven, die bij voorbaat speculatief zijn.

Zo moeten wij naast elkaar bestaan, als alfa’s naast bèta’s, als rede naast geloof. Ik interpreteer vrijelijk de historische feiten en de historicus probeert uit te zoeken hoe dat nu wérkelijk zat met Anna’s lievelingsgerecht.

Al 6 reacties — discussieer mee!