20080315-450x300-ArchivNu artikelen van de Volkskrant terug tot 1992 in Google verschijnen, bellen steeds meer mensen boos de krant op. Of de internetredactie niet even hun naam weg kan halen uit dat interview over hun studentenleven. De krant vindt dat geschiedsvervalsing, maar voldoet soms toch aan zo’n verzoek.

In de nooit aflatende zoektocht naar verdienmodellen, veranderen kranten hun online strategie nogal eens. Een selectie van stukken uit de krant wordt elke dag doorgeplaatst naar de website. Maar wat gebeurt er met de rest? Betalen per artikel, webabonnementen of alles opengooien? De Volkskrant koos voor de laatste optie. Alle artikelen die in de krant zijn verschenen zijn te raadplegen in het online archief dat sinds enkele maanden terug gaat tot 1994.

Sinds de krant het archief heeft opengegooid, krijgt hoofd internetredactie Bas Timmers telefoontjes van mensen die met hun naam voorkomen in één van de artikelen. Niet om hem te bedanken om hun eeuwige roem, maar met het verzoek om het artikel waar ze in voorkomen van de website te verwijderen. Het gaat om “enkele gevallen per maand” volgens Timmers. Veel van die mensen beseften toen ze meewerkten aan een artikel niet dat het op internet zou verschijnen.

Het archief van Trouw is al langer openbaar. Hoofd internetredactie Wouter Bax krijgt enkele verzoeken tot verwijdering per dag. Hij heeft er een apart bakje voor op zijn bureau met een grote sticker er op, ‘lawsuit’. En vist er tijdens het telefoongesprek een willekeurig geval uit en leest voor “bij deze sommeer ik u…”

Een gemeenteraadslid dreigt met een dagvaarding omdat hij in een interview wordt beschreven als omstreden persoon. Hij heeft het interview niet na kunnen lezen voordat het werd gepubliceerd. “Een twijfelgevalletje”, vindt Bax. “Maar in principe zouden we hier niet op in moeten gaan. Accorderen van interviews doen we sowieso niet meer bij Trouw.”

Kranten veranderen niet graag iets aan hun archief. “De krant weerspiegelt zijn tijd, achteraf stukken veranderen is eigenlijk geschiedsvervalsing”, zegt Bax. Collega van de Volkskrant Timmers is het daar mee eens. “Vanwege het grote historische en journalistieke belang van de archieven veranderen wij liever niets.”

Advocaat Jens van den Brink adviseert de Volkskrant over dit soort zaken. “Ik krijg steeds vaker zaken van mensen die eisen dat hun naam wordt geschrapt uit een artikel. Ik adviseer de krant dan altijd om die mensen te vertellen dat we daar niet aan gaan beginnen.”

Maar de praktijk is weerbarstig. Beide internetredacteuren kunnen voorbeelden noemen van artikelen die toch gewijzigd worden. In Trouw werd bijvoorbeeld jaren later de naam van een man gefingeerd die openhartig vertelt over zijn sekse-operatie. De Volkskrant haalde de naam weg van een ten tijde van publicatie nog minderjarige jongen die meedeed aan een artikel over psychische ziekten.

Er zijn geen vaste criteria waaraan een verzoek moet voldoen om ingewilligd te worden. “Maar wanneer mensen zich ten tijde van publicatie bijvoorbeeld niet realiseerden dat het artikel tot in lengte van dagen via internet te vinden zou zijn en nog eens aantoonbaar overlast hebben van de publicatie, hebben ze kans van slagen” zegt Timmers.

In zo’n geval wordt niet alleen het internetarchief gewijzigd, maar ook het archief dat bibliotheken gebruiken, Lexis Nexis. Nergens is te zien dat er een wijziging is doorgevoerd, zegt Timmers. Dit ondanks de belofte die Volkskrant-ombudsman Thom Meens vorig jaar deed dat de krant wijzigingen voortaan zou aangeven.

Ook in het online archief van Trouw kunnen lezers en onderzoekers niet zien dat een artikel gewijzigd is. “Wanneer we namen fingeren zetten we dat er natuurlijk wel bij”, zegt Bax. “Maar we melden niet dat dat pas achteraf is gebeurd.”

Dat levert een paradoxale situatie op. Aan verzoeken van klagers wordt meestal niet voldaan. Maar als de archieven wel worden aangepast, gebeurt dat zonder kennisgeving. Daardoor wordt zowel de privacy van burgers als de betrouwbaarheid van de archieven aangetast.

-aanvulling 29-11-2009-

Bas Timmers laat weten dat de Volkskrant een onderscheid maakt tussen aanpassingen in het archief lang nadat het stuk gepubliceerd is en aanpassingen aan de stukken op de rest van de website vlak nadat die gepubliceerd zijn (voorbeeld). Daarmee voldoet de krant volgens hem aan zijn belofte.

Al 3 reacties — discussieer mee!