expertiseSinds kort kent Nederland een Expertisecentrum Journalistiek, aanleiding voor De Nieuwe Reporter en Villamedia het over “expertise” te hebben.

De negende vuistregel voor expertise in de journalistiek van Theo van Stegeren is wisdom of the crowds, gebruikers inzetten om een probleem op te lossen. Het is vreemd dat kranten dat niet massaal en effectief inzetten, want de eerste Amerikaanse krant was zelf een vorm van crowdsourcing.

Wisdom of the crowds is een andere manier van nadenken over bezoekers van je website. In plaats van ze te zien als kijkvee dat je moet bedienen, beschouw je ze als gebruikers die je kunt inzetten om iets voor jou en voor elkaar te doen.

Het is ook de zoveelste Angelsaksische versie voor een jaren zestig concept dat met de geboorte van internet verweven is. Of je het nu community noemt, of web 2.0, of interactief, of forum, of blog, of burgerjournalistiek of open source of free as in free speech of van mijn part democratie, het komt neer op hetzelfde. In ‘cyberspace’ bestaat geen publiek, iedereen is zowel zender als ontvanger.

Belangen
De meeste journalisten hebben het idee dat ze daar iets mee moeten, maar diep van binnen vinden ze het maar niks. Zij zijn de professionals, zij weten hoe de journalistiek werkt en alleen zij kunnen snel over breed veld van onderwerpen objectieve informatie produceren.

En daar hebben ze natuurlijk gelijk in. De meeste mensen hebben overdag wel iets beters te doen dan stad en land af te bellen op zoek naar experts, ervaringdeskundigen, verantwoordelijken, slachtoffers, belangenbehartigers en meningverkopers.

De meeste mensen weten heel veel over niet meer dan één of twee onderwerpen. En daar kunnen ze dan nog niet eens objectief over vertellen. Ze zijn nauw bij het onderwerp betrokken en hebben allerlei belangen.

Journalisten hebben wel tijd om stad en land af te bellen en dat doen ze dan ook de hele dag. Journalisten heten generalisten te zijn, ze weten van alles wat. Dat is waar, maar ook niet waar. Journalisten zijn experts. Experts op het gebied van wat wij nu als professionele journalistiek beschouwen.

Schijnbaar objectieve verhalen
En daar schuilt het gevaar. Want hoe meer journalisten professioneel zitten te zijn op hun redacties, hoe minder ze buitenkomen. Dat leidt soms tot versimpeling, soms tot fouten. Want ook journalisten hebben belangen. Geloofd worden bijvoorbeeld. En bronnen tevreden houden, geen belangen lijken te hebben.

Maar het ergste is dat de nadruk op onafhankelijkheid het leidt tot afstandelijke en schijnbaar objectieve verhalen die maar bleekjes afsteken tegen niet aflatende stroom realitytsoaps, showbiznieuws en andere verleidelijke bagger die mediagebruikers over zich heen krijgen gestort.

Dus moet de journalist ophouden generalistische allesweter te zijn. Dat kan door te specialiseren, maar dat kan ook door eens echt te gaan ontvangen in plaats van alleen maar te zenden. Dat is niet zo gek en radicaal als het klinkt.

De journalistiek professie bestaat pas sinds de jaren tachtig. Daarvoor waren journalisten partijdig en betrokken. Media als zender bestaan pas sinds de opkomst van de proffesionele massamedia, radio en televisie. Daarvoor had je schrijvers en wetenschappers die elkaar brieven stuurden, de republiek der letteren. En de handelsbrieven natuurlijk, de voorlopers van de krant.

Het mooiste vooorbeeld van hoe de krant ooit bedoeld is, is Publik Occurences, Both Foreign and Domestick. Benjamin Harris bracht deze krant uit in september 1690 in Boston. Het document bestond uit vier pagina’s, waarvan drie bedrukt. Op de vierde, blanco, pagina kon de gebruiker zijn eigen nieuws toevoegen voordat hij de krant doorgaf aan vrienden.

Blanco pagina
Laten we terug gaan naar onze roots en een vierde pagina toevoegen aan kranten, weekbladen en televisieprogramma’s. Maar laten we niet onbezonnen en onhistorisch te werk gaan. Laten we leren van de initiatieven die er al zijn of waren. Want lezers kunnen als aantekeningen maken in de kantlijn, kleurplaten invullen en aparte daarvoor in het leven geroepen kranten vullen.

Welke initiatieven zijn er op dit moment en welke zijn er geweest? Welke zijn succesvol en welke niet? Waarom? Welke onderdelen uit bestaande initiatieven moeten zeker terugkomen in de ideale vierde pagina en welke absoluut niet?

Inventarisatie
Ik begin hieronder vast met de inventarisatie. Help me.

Volkskrant blogs, Twingly backlinks van de Telegraaf, galspuwende reaguurders bij alle kranten en weekbladen, polls, rechtspopulistische blogs, linksige opinieblogs, polls plus reacties bij de Volkskrant, community bij de Huffington Post, lokale burgerblogs bij het Dagblad van het Noorden, nujij.nl, wuz.nl, Volkskrantmagazine gemaakt door lezers, …

Al 5 reacties — discussieer mee!