champagnekaviaarMomenteel wordt her en der driftig getimmerd aan ‘paywalls’ en ‘tolpoortjes’ rond nieuwssites. Hamergeklop klinkt vanuit Londen, New York, Berlijn en andere steden waar krantenuitgevers zich het hoofd breken over verdienmodellen op internet. Het jaar is nog maar net begonnen, maar The Economist heeft 2010 al uitgeroepen tot ‘the year of the paywall‘. Maar het zal nog lastig worden om mensen de portemonnee te laten trekken, want internetnieuws is een inferieur product, zo blijkt uit onderzoek.

Gezien de discussie over online verdienmodellen voor nieuwsmedia is het een voor de hand liggende vraag: wat is de economische levensvatbaarheid van nieuws op internet? Een analyse van de economische waarde ligt dan ook voor de hand, maar dat is feitelijk een onontgonnen terrein binnen het media-onderzoek. Het bestaande onderzoek beperkt zich hoofdzakelijk tot de nogal vrijblijvende enquêtes waarin mensen de vraag krijgen voorgelegd of ze bereid zijn te betalen voor iets dat nu nog gratis is.

Biefstuk
De onderzoekers Chyi en Yang van de University of Texas proberen een stap verder te gaan. Ze analyseren gegevens van het Amerikaanse onderzoeksinstituut Pew Research Center for the People and the Press over het mediagebruik van Amerikanen. En stellen vast dat hoe hoger het inkomen van mensen is, hoe lager hun online nieuwsconsumptie is. Voor kranten geldt het omgekeerde: hoe hoger het inkomen, hoe meer tijd mensen spenderen aan het lezen van de krant.

Dat maakt dat internetnieuws betiteld kan worden als een inferieur product. Niet omdat de kwaliteit zo beroerd is, want veel online nieuwsberichten zijn identiek aan die in de krant. Economen definiëren inferieure producten als producten waarvoor geldt dat de consumptie ervan afneemt als het inkomen stijgt (waarbij de invloed van andere mogelijke factoren, zoals leeftijd en opleiding, wordt uitgesloten). Dus hoe meer iemand verdient, hoe minder hij gebruik zal maken van inferieure producten.

Dat ligt voor de hand, een rijkaard zal vaker een biefstukje bakken dan een blikje corned beef opendraaien. Een biefstuk is volgens economen dan ook een normaal product: de consumptie ervan neemt toe als het inkomen stijgt. Een krant is ook een normaal product: rijke mensen kopen en lezen meer kranten dan arme mensen.

Overvloed
De intrigerende vraag is natuurlijk: waarom is internetnieuws voor mensen een inferieur product? En waarom is hetzelfde nieuws op papier niet inferieur? Dat heeft waarschijnlijk te maken met de internetnieuwsmarkt, dat is een markt van overvloed. Er is een surplus aan (gratis) nieuws op internet, waardoor online nieuws geen economische waarde heeft voor consumenten.

En dan treedt een ander mechanisme in werking. Uit onderzoek blijkt dat de waardering van mensen voor een product stijgt als de prijs hoger is. Uit een experiment bleek dat mensen een en dezelfde wijn hoger waarderen als ze een hogere verkoopprijs te horen krijgen. Kortom, mensen hebben de neiging om te denken: als het goedkoop is, zal het niet zo goed zijn. Of in elk geval niet zo waardevol om er geld voor te willen betalen.

Het onderzoek van Chyi en Yang is gepubliceerd in het wetenschappelijk tijdschrift Journalism & Mass Communication Quarterly. Een pdf van het artikel is gratis te downloaden.

Alexander Pleijter

Hoofdredacteur

Alexander Pleijter is hoofdredacteur van De Nieuwe Reporter. Hij werkt als universitair docent Journalistiek en Nieuwe Media aan de …
Profiel-pagina
Al 12 reacties — discussieer mee!