Afbeelding 1In Amerika en Canada is een nieuwe financierder van nieuwssites: de vakbeweging. Op 15 maart begint Voice of Orange County nieuws uit de gelijknamige Californische regio te publiceren, met behulp van onder meer 140.000 dollar van de grootste vakorganisatie in de county. Sinds maart 2008 opereert in de staat Illinois de site Progress Illinois, dat vijf jaar lang 300.000 dollar per jaar krijgt van, eveneens, de grootste bond in de staat. De site heeft 40- tot 60.000 unieke bezoekers per week.

In de Canadese stad Vancouver richtte David Beers in 2003 al met 190.000 Canadese dollar vakbond-geld The Tyee op. Inmiddels is dat een veelbekroonde site met een begroting van 550.000 Canadese dollar en 160.000 unieke bezoekers per maand.

Deze vakorganisaties richten hun eigen nieuwssites op omdat ze meer berichtgeving en maatschappelijk debat willen zien over openbaar beleid en progressieve kwesties als arbeidsvoorwaarden, het milieu en immigratie. De ruimte daarvoor is in Amerikaanse kranten de laatste jaren aanzienlijk afgenomen, zeggen de journalisten die de nieuwssites runnen.

“De vakbeweging wil een platform voor die discussies omdat ze heeft begrepen dat er geen sociale veranderingen plaatsvinden zolang de media in handen zijn van één onderneming, zoals in Vancouver en omgeving”, legt Beers uit. “In plaats van geld in hun campagnes te steken, wat de bonden vroeger deden, financieren ze nu journalistiek, ook al hebben ze daar minder controle over.”

De BC Federation of Labour, een coalitie van bonden, benaderde Beers nadat hij bij de Vancouver Sun was wegbezuinigd en online-nieuws wilde publiceren “met een invalshoek die ik niet in de reguliere pers zag”. Tweederde van The Tyee’s budget komt nu van Working Enterprises, een houdstermaatschappij die financiële en andere diensten levert aan vakbondsleden. Filantroop Eric Peterson, advertententies en donaties bekostigen de rest.

“Invloed van de vakbeweging is afgenomen”
Ook Norberto Santana, voormalig onderzoeksjournalist van The Orange County Register, werd door een vakbond – de Orange County Employees Association – gevraagd een nieuwssite te beginnen. Sinds grote ondernemingen kranten uitgeven, berichten deze minder over de standpunten van de vakorganisaties, zegt Santana. “Het is een van de redenen waarom de invloed van de vakbeweging in het bedrijfsleven is afgenomen. Nu het medialandschap door internet aan het veranderen is, willen de bonden er zeker van zijn dat ze niet verder worden ondergesneeuwd.”

Om te verzekeren dat Voice of Orange County op eigen benen komt te staan, is Santana bezig geld uit andere bronnen in te zamelen. De site, een non-profit, moet uiteindelijk zichzelf gaan onderhouden met onder meer openbare debatten en premium-content, zoals databanken met daarin de stemmen, campagne-donateurs en zelfs dagelijkse afspraken van ieder gemeenteraadslid.
Vanwege de recessie heeft Santana pas de helft van zijn geplande jaarbudget (600.000 dollar) bij elkaar. De start van Voice of Orange County is daarom uitgesteld van januari tot 15 maart. Santana zoekt ook nog doorgewinterde onderzoeksjournalisten die, vanwege de samenstelling van de bevolking in de regio, meerdere talen moeten spreken.

De nieuwe vakbondsmedia zijn een reïncarnatie van een Amerikaans verschijnsel van eind negentiende en begin twintigste eeuw. Destijds werden in het land –waar net als in Nederland sprake was van verzuiling op de krantenmarkt – duizenden vakbondskranten, in een groot aantal talen, uitgegeven. Net als nu werden er felle discussies gevoerd over wat precies journalistiek was. Want hoeveel redactionele invloed hebben de vakbonden op hun publicaties?
Opvallend is dat The Tyee geen informatie over de geldschieters publiceert. Kwestie van tijdgebrek, volgens Beers. Hij wijst erop dat bij kranten de muur tussen de redactie en de advertentie-afdeling “niet zo stevig is als mensen denken. Ga maar na: 85 procent van de begroting is afkomstig van advertenties. De toon in de krant moet acceptabel zijn voor de adverteerders”. Bij The Tyee voelt hij “geen enkele druk”, ook niet wanneer hij een bond negatief belicht.
Maar de opvattingen en doelen van deze journalisten verschillen dan ook niet veel van die van de vakbeweging. Zo zegt Josh Kalven, hoofdredacteur van Progress Illinois, dat hij het slechts in vijf procent van de gevallen niet eens is met zijn geldschieter, de bond SEIU. Een voorbeeld: toen de bevolking van Illinois in 2008 ging stemmen over het herschrijven van de staatsgrondwet, wilde de vakvereniging – die tegen was – dat de site deze positie zou overnemen.

Stap terug
Progress Illinois functioneerde echter als een forum voor het debat en bleef zelf neutraal. Een diplomatieke oplossing – kan Kalven wel direct ingaan tegen zijn financierder? “In zo’n geval doe ik een stap terug”, geeft hij toe. “Met dit soort journalistiek werkt het nu eenmaal anders.” Inmiddels beseft de vakbond wel dat als Progress Illinois geloofwaardig wil zijn, “we hen niet kunnen napraten”.

Jerry Morrison, directeur van de SEIU-afdeling in Illinois, erkent dat hij Kalven belt als die een andere positie inneemt. “Maar als Josh een rationeel argument heeft, vind ik het prima. Het gaat mij om het grote geheel, dat er een progressieve stem in het debat is.” En daar maakt de site geen geheim van: er staat gewoon op wie de geldschieter is.

Santana van Voice of Orange County heeft meer vertrouwen in zijn eigen ethische normen dan in die van media-ondernemingen de laatste twintig jaar, zegt hij. “Ik denk dat dit tot betere journalistiek leidt, tot journalistiek die zich opwerpt voor de gemeenschap.”

The Tyee bewijst dat vakbond-gefinancierde journalistiek de reguliere media naar de kroon kan steken. Vorig jaar won de site, als eerste Canadese online-publicatie, de prestigieuze Edward R. Murrow Award. Die ging eerder onder meer naar de online-versie van The Washington Post.

In de toekomst zal volgens hoofdredacteur Beers meer journalistiek, evenals individuele journalisten, worden gefinancierd door onder meer milieu- en beleidsorganisaties, wetenschappelijke instituten en conservatieve zakenmannen. “Steeds meer journalistiek is gebonden aan een bepaalde gemeenschap en die wordt niet per se gedefinieerd door geografie. Of het geloofwaardige journalistiek is, hangt af van de schrijver en de context. Maar ik denk dat het resultaat beter is dan het nieuws dat een media-onderneming naar zijn hand heeft gezet.”

Nog geen reactie — begin de discussie!