kassaAls de journalistiek wil innoveren, moet de focus komen te liggen op productvernieuwing, niet op kassaverbetering.

Stel: het gaat niet zo goed met de buurtsuper. De ietwat zurige man achter de toonbank heeft het assortiment al jaren vooral qua vorm veranderd, maar qua inhoud nauwelijks. Goed, vroeger verkocht hij alleen tomaten in blik en tegenwoordig ook kant-en-klare pastasaus met basilicum, maar dat is het dan ook wel zo’n beetje. De groente is eetbaar, maar eigenlijk niet echt vers meer op het moment dat je ’t koopt. En service? Ach, de buurtsuper luistert niet zo graag naar klanten. Of wijsneuzen, zoals hij ze ietwat ironisch betitelt. Wie heeft er per slot van rekening doorgeleerd voor z’n boekhoud- en middenstandsdiploma’s? Nou dan!

Het resultaat: steeds meer klanten blijven weg. De eigenaar ziet dat met verdriet aan. Hij plaatst ingezonden stukken in het lokale huis-aan-huisblad waarin hij betoogt dat een goed lokaal winkelaanbod van groot belang is voor de bevolking. Waarmee hij natuurlijk een uitstekend punt heeft. De buurt wil best een supermarkt in leven houden. Maar niet per se deze buurtsuper.

Naarmate de financiële nood begint toe te nemen, wordt de supermarkteigenaar steeds wanhopiger. Hij begint nieuwe manieren te verzinnen om geld te verdienen. Maar niet door al te veel aan zijn winkel te veranderen. Nee, hij plaatst een nieuwe kassa waarmee klanten makkelijker kunnen afrekenen. Ook dat werkt niet. Ten einde raad start de eigenaar een lobby bij de gemeente. Of die hem wil toestaan voortaan tol te vragen voor het gebruik van het trottoir richting zijn supermarkt.

Micropayments
Waanzin? Ach, iets vergelijkbaars stelde een columnist van The Atlantic vorige week vrijdag nog voor. Derek Thompson wil van internetaanbieder Verizon centen ontvangen. Voor verkeer dat naar de website van The Atlantic leidt? Thompson neemt niet eens de moeite dat te specificeren, zodat zijn idee erg veel begint te lijken op het onzalige commissie Brinkman-plan om een ‘internetheffing’ in te voeren.

Thompson haalt ook het oude, door Clay Shirky inmiddels afdoende afgeserveerde, misverstand rondom micropayments weer aan. Hij is daar vermoedelijk niet de enige in. Er zijn op dit moment plenty uitgevers die hun hoop hebben gevestigd op de iPad, in de hoop dat Apple’s online boekenwinkel de redding voor gedrukte journalistiek media gaat betekenen. (Natuurlijk gaat het dat niet, want ook op de iPad zullen de nieuwssites van de publieke omroep bereikbaar zijn, en die blijven voor eeuwig en altijd gratis. Zeker met ruggengraatloze partijen als D66. )

Normaal gesproken zou je lachen om zo’n naïeve columnist, maar Thompson is indicatief voor een breder probleem. In de journalistiek wordt veel gepraat over innovatie, maar wie daadwerkelijk luistert in de kamers van uitgevers en hoofdredacteuren, bemerkt dat het gesprek te vaak gaat over het verbeteren van de kassa, en te weinig over het verbeteren van het product.

Zo zijn nieuwsmedia nu massaal bezig met het oprichten van paywalls rondom hun websites. NDC/VBK (Dagblad van het Noorden, Leeuwarder Courant) en Media Groep Limburg (Limburgd Dagblad en Dagblad de Limburger) laten Atos Origin zo’n systeem bouwen. Ze gaan het nog moeilijk krijgen, tenzij Omrop Fryslân, het Friesch Dagblad en L1 per direct besluiten hun websites op te heffen.

Hyperlokaal nieuws
De conclusie kan niet anders zijn dan: journalisten willen wel innoveren, maar dan alleen bij de kassa. De rest van de winkel moet zoveel mogelijk hetzelfde blijven.

Dom, maar tegelijkertijd een gouden kans voor de weinigen die wel verder willen en durven kijken. Want reken er maar op dat bijvoorbeeld de Telegraaf Media Groep (TMG) erg blij wordt van dergelijke paywall-plannen. Niet voor niets heeft TMG een zwaargewicht aan het werk gezet met de taak hyperlokale nieuwsvoorziening van de grond te tillen.

Voor wie niet thuis is in de terminologie: hyperlokaal nieuws is, voor Nederlandse begrippen, een nieuw product. Hyperlokaal nieuws mikt op de directe omgeving van de nieuwsconsument en de gemeenschap waar hij of zij deel van uitmaakt. Dus niet: ‘Rijk heeft kritiek op scholen in Twente’ maar ‘De school waar uw kind naartoe gaat, deugt niet.’

Het is het soort informatie waar adverteerders voor in de rij staan en waar burgers misschien zelfs de portemonnee voor zouden willen trekken.

Gaat het TMG lukken om nieuwsvoorziening op een dergelijk detailniveau voor elkaar te krijgen? Geen idee. Maar innovatie op productniveau is in elk geval een kansrijkere propositie dan de bijna monomane fixatie op afrekenmodellen. Wie zich uitsluitend op dat laatste blijft concentreren, loopt het risico dat de hypermoderne kassa straks nog het enige van waarde in de boedel is.

Arjan Dasselaar

Al 4 reacties — discussieer mee!